बाजुराको वीरेखोला झरनामा पहिरोले थुनेर बनेको ताल फुटेको छ। यसले गर्दा आएको भीषण बाढीले २३ परिवारलाई विस्थापित बनाएको छ। सदरमुकाम मार्तडीस्थित बडीमालिका नगरपालिका–६ र ८ को सीमामा बाढी पस्दा ४१ परिवार जोखिममा परे। पाक्न लागेको धानखेत ढुङ्गा र बालुवाको बगरमा परिणत भयो।
शुक्रबार राति करिब ८ बजे माथिल्लो भेगमा पहिरो खस्यो। यसले खोला थुनेर ताल बनायो। ताल फुटेपछि बस्तीमा बाढी पस्यो। बाढीले मानवीय क्षति नगरे पनि खेतीयोग्य जमिन, पूर्वाधार र घरबासमा ठूलो क्षति पुर्यायो।
बडीमालिका नगरपालिका–६ का कार्यवाहक वडाध्यक्ष परे बडुवालका अनुसार बाढीले एक माछा पोखरी, दुई पानी घट्ट र वीरेखोला झरनाको टिकट काउन्टर बगायो।
‘गाउँको बीचबाटै बाढी आएपछि २३ परिवारलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ। थप १८ परिवार उच्च जोखिममा छन्,’ स्थानीय लालसिंह साउदले भने। ‘राति एक्कासि बाढी पसेपछि ज्यान जोगाउन घरबाहिर भाग्नुपर्यो। अहिले न खाने अन्न छ, न बस्ने बास।’
नेपाल रेडक्रस सोसाइटी बाजुरा शाखाले त्रिपाल वितरण गर्यो। शाखाका उपमन्त्री बिपीन विष्टले यो जानकारी दिए। सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी लक्ष्मण पुडासैनीले क्षतिको विवरण सङ्कलन भइरहेको बताए।
मार्तडीबाट करिब ६ किलोमिटर टाढा वीरेखोला झरना छ। यो आन्तरिक पर्यटकको मुख्य गन्तव्य हो। वर्षायाममा बाजुरा र अछामबाट फोटो खिच्नेहरूको भीड लाग्छ। तर, त्यही सौन्दर्य अहिले स्थानीयका लागि काल बनेको छ।
‘अगाडिबाट नदीको कटान छ। पछाडिबाट खोलाले कतिबेला बगाउँछ भन्ने डर छ,’ स्थानीय मतिकला खड्काले भनिन्। ‘पटक-पटकको बाढीले खेतबारी बगर बनाइसक्यो। कुन दिन घरसँगै हामीलाई बगाउने हो पत्तो छैन।’
वीरेखोलाका बासिन्दाले यो नियति पहिलोपटक भोगेका होइनन्। २०७७ साल साउन २५ गते बुढीगङ्गा नदीमा बाढी आयो। यसले किसानको उर्वर भूमि बगाएर बगर बनाइदियो।
त्यतिबेला खेत गुमाएका स्थानीय अहिले घरबास गुमाउने अवस्थामा छन्। ‘पहिले खेत गुम्यो, अब घर पनि सुरक्षित रहेन,’ स्थानीय कमला साउँदले भनिन्। ‘कहाँ गएर बस्ने ? हामीसँग अन्त कतै जाने ठाउँ छैन।’
कार्यवाहक वडाध्यक्ष परे बडुवालका अनुसार विस्थापितलाई तत्काल त्रिपाल र आश्रय दिइएको छ। तर, वीरेखोला र बुढीगङ्गाको दोहोरो कटानबाट बस्ती जोगाउन दीर्घकालीन तटबन्ध र पुनर्वास आवश्यक छ। नभएसम्म यो जोखिम सधैं रहिरहनेछ।
