प्रभु बैंकको खराब कर्जा १५.५५ प्रतिशत नाघेर समग्र बैंकिङ क्षेत्रमा ‘चेन इफेक्ट’को जोखिम निम्त्याएको छ। अन्य अधिकांश बैंकहरूको औसत खराब कर्जा पाँच प्रतिशत हाराहारीमा छ। कतिपय बैंकको यो दर आठदेखि नौ प्रतिशतसम्म पुगेको छ।
कोभिड–१९ महामारीपछिको आर्थिक सुस्तता, भौतिक संरचनामा क्षति र लगानीकर्ताको आत्मविश्वासको कमीले वर्तमान संकट निम्त्याएको छ। बजारमा बिक्रीको निश्चितता नहुँदा व्यवसायीहरू थप कर्जा लिन डराइरहेका छन्।
बैंकहरूले निक्षेप ब्याजदर १२ प्रतिशतबाट घटाएर २.७५–३ प्रतिशतमा झार्दा उपभोक्ताको क्रयशक्ति घटेको छ। पूर्वडेपुटी गभर्नर चिन्तामणि शिवाकोटीका अनुसार, सहकारीमा अर्बौं रुपैयाँ फसेकाले धेरै व्यक्तिसँग बैंक ऋण तिर्ने नगद छैन।
घरजग्गा कारोबार (रियल इस्टेट) क्षेत्रको सुस्तताले अर्थतन्त्र ठप्प पारेको छ। सम्पत्ति शुद्धीकरणका कडा व्यवस्था र आयस्रोत देखाउनुपर्ने बाध्यताले लगानी रोकिएको छ। यसको असर इँटा, ढुंगा, बालुवा, सिमेन्ट, प्लम्बिङ, इलेक्ट्रिसिटी, हार्डवेयर, फर्निचर, रङरोगन, पर्दा र कार्पेट व्यवसायमा परेको छ। अधिकांश उद्योग ४०–४५ प्रतिशत क्षमतामा मात्र उत्पादन गरिरहेका छन्।
ग्लोबल आइएमई बैंकका सीईओ सुरेन्द्रराज रेग्मी अर्थतन्त्र अझै चलायमान नभएको बताउँछन्। नेपाल बैंकर्स संघका उपाध्यक्ष रेग्मीका अनुसार, बजारबाट कर्जा उठ्न नसक्दा एनपीएल र प्रोभिजनिङ बढेको छ। ग्लोबल आइएमईले चार अर्ब ७२ करोड रुपैयाँ प्रोभिजनिङ गर्दा लाभांश क्षमता घटेको छ।
सबैभन्दा बढी खराब कर्जा प्रभु बैंकको १५.५५ प्रतिशत छ। एनआईसी एसिया बैंकको ९.२६%, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकको ८.६६% र हिमालयन बैंकको ७.९६% छ। कुमारी बैंकको खराब कर्जा ७.४६% छ।
एभरेष्ट बैंकको खराब कर्जा मात्र ०.४९% छ। स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको २.०३%, सानिमा बैंकको २.८७% र नेपाल एसबिआई बैंकको २.९२% खराब कर्जा छ।
पूर्वबैंकर परशुराम कुँवर क्षेत्रीका अनुसार, प्रभु बैंक करिब २४ करोड १२ लाख ४३ हजार रुपैयाँले घाटामा छ। खराब कर्जा बढ्दा बैंकहरूले प्रोभिजनिङमा बढी रकम छुट्याउनुपर्छ। यसले वितरणयोग्य नाफा र लाभांश क्षमतामा असर पार्छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार, वाणिज्य बैंकहरूको औसत खराब कर्जा २०७९/८० मा २.९८% थियो। २०८१ असारमा ३.७६%, २०८२ चैतमा ५.४१% र २०८३ असारमा ५.४३% पुगेको छ। विकास बैंकहरूको औसत खराब कर्जा २०७९ असारमा १.३६% बाट बढेर २०८२ चैतसम्म ६.१३% पुगेको छ। १७ वित्त कम्पनीहरूको खराब कर्जा २०७९ असारमा ६.२३% बाट बढेर २०८२ असोजमा १२.५२% र चैतमा १२.१९% पुगेको छ। समग्र वित्तीय प्रणालीको खराब कर्जा २०८१ असारमा ३.८६% बाट बढेर २०८२ चैतसम्म ५.६०% पुगेको छ।
अर्थविद्हरूले मन्दीबाट निस्कन सरकार र राष्ट्र बैंकले उदार नीति अपनाउनुपर्ने सुझाव दिएका छन्। सेयर बजार चलायमान बनाउँदा लगानी बढ्ने र अर्थतन्त्र पुनर्जीवित हुने उनीहरूको विश्वास छ।
