बैंक अफ इङ्गल्याण्डको मौद्रिक नीति समिति (एमपीसी) ले सन् २०२६ नोभेम्बर ४ मा बैंक दरलाई ०.२५ प्रतिशत बिन्दुले बढाएर ४ प्रतिशत पुर्याएको छ, जुन अगस्ट २०२३ यताको पहिलो वृद्धि हो। यो निर्णय विश्वव्यापी ऊर्जा मूल्यमा भएको वृद्धि र त्यसबाट सिर्जना हुने मुद्रास्फीति दबाबलाई नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले आएको हो।
समितिका आठ सदस्यले ब्याजदर बढाउने पक्षमा मतदान गरे भने एक सदस्य, क्याथरिन मानले ०.५ प्रतिशत बिन्दुले बढाएर ४.२५ प्रतिशत पुर्याउनुपर्ने पक्षमा मतदान गरिन्। नीति निर्माताहरूका अनुसार, उच्च ऊर्जा मूल्यपछि आउने मुद्रास्फीति दबाबका कारण अहिले ब्याजदर बढाउनु आवश्यक थियो। बैंक अफ इङ्गल्याण्डका गभर्नर एन्ड्रयू बेलीले ‘आजको वृद्धि अपरिहार्य लामो वृद्धिको पहिलो मानिनु नहुने’ बताएका छन्, तर मध्यपूर्व द्वन्द्व समाधान नभए यो अन्तिम नहुन सक्ने चेतावनी पनि दिए। उनले तेलको मूल्य हालको स्तरमा रहे पनि थप ब्याजदर वृद्धि आवश्यक हुन सक्ने बताए, किनकि ‘महत्वपूर्ण मुद्रास्फीति दबाब पाइपलाइनमा छ’।
पृष्ठभूमि
- बैंक अफ इङ्गल्याण्डले अगस्ट २०२३ यता पहिलो पटक ब्याजदर बढाएको हो।
- मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्वका कारण विश्वव्यापी ऊर्जाको मूल्य बढेको छ।
- बेलायतको मुद्रास्फीति सेप्टेम्बर २०२६ मा ३.५ प्रतिशत पुगेको थियो, जुन बैंकको २ प्रतिशत लक्ष्यभन्दा बढी हो।
- बेलायतका अर्थमन्त्री जोन हीलीले गत हप्ता आफ्नो वार्षिक बजेटमा जीवनयापनको लागतको दबाब कम गर्ने प्रयास गरेका थिए।
बैंक अफ इङ्गल्याण्डले आगामी वर्षको दोस्रो त्रैमासिकमा मुद्रास्फीति ४.८ प्रतिशतमा उच्च बिन्दुमा पुग्ने र सन् २०२८ को तेस्रो त्रैमासिकसम्म २ प्रतिशतको लक्ष्यमा फर्कने अनुमान गरेको छ, जुन जुलाईको अनुमानभन्दा ६ महिना ढिलो हो। बेलायतको मुद्रास्फीति सन् २०२६ सेप्टेम्बरमा ३.५ प्रतिशत थियो, जुन बैंकको २ प्रतिशत लक्ष्यभन्दा बढी हो। यस निर्णयपछि स्टर्लिङ अमेरिकी डलरको तुलनामा बलियो भएको छ भने दुई वर्षको ब्रिटिश सरकारी बन्डको प्रतिफल पनि बढेको छ।
घरपरिवारको आयमा पर्ने असर
मुद्रास्फीति र करको प्रभावपछि, औसत ब्रिटिश घरपरिवारको आय सन् २०२६ र २०२७ दुवैमा घट्ने बैंक अफ इङ्गल्याण्डले जनाएको छ। वित्त मन्त्री जोन हीलीको बजेटका उपायहरू बिना मुद्रास्फीति ५ प्रतिशतभन्दा माथि पुग्ने मार्गमा हुने थियो भन्दै बैंकले तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १३० अमेरिकी डलर पुगेमा २०२७ को तेस्रो त्रैमासिकमा मुद्रास्फीति ६.२ प्रतिशत पुग्ने अनुमान गरेको छ।
बैंक अफ इङ्गल्याण्डले यस वर्ष र अर्को वर्षको लागि वृद्धि अनुमान क्रमशः १.६ प्रतिशत र १.३ प्रतिशतमा बढाएको छ, जुन जुलाईको अनुमान १.१ प्रतिशतभन्दा बढी हो। अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सका प्रमुख यूके अर्थशास्त्री एन्ड्रयू गुडविनका अनुसार, ‘डिसेम्बरको बैठक अब सिक्का उछाले जस्तै देखिन्छ, तेल र प्राकृतिक ग्यासको मूल्य निर्णायक कारक हुनेछ।’ बैंक अफ इङ्गल्याण्डको अर्को ब्याजदर निर्णय १७ डिसेम्बर २०२६ मा घोषणा गरिनेछ।
अब के हुन्छ
गभर्नर एन्ड्रयू बेलीले मध्यपूर्वको द्वन्द्व समाधान नभएसम्म थप ब्याजदर वृद्धि आवश्यक हुन सक्ने संकेत गरेका छन्।
