कोशी प्रदेशको भोजपुर जिल्लास्थित षडानन्द नगरपालिकाले रैथाने कृषि बीउको संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले बीउ बैंक स्थापना गरेको छ। स्थानीय बालीमा बढ्दो खतरालाई न्यूनीकरण गर्दै रैथाने बीउको दीर्घकालीन संरक्षणका लागि यो अभियान सुरु गरिएको हो।
नगरपालिकाका मेयर सुरेन्द्रकुमार उदासका अनुसार, यस अभियानका मुख्य उद्देश्यहरू किसानलाई गुणस्तरीय रैथाने बीउ उपलब्ध गराउनु, स्थानीय रूपमा लोपोन्मुख बालीका प्रजातिहरूको उत्पादन पुनर्जीवित गर्नु र कृषि जैविक विविधताको संरक्षण गर्नु हो। उनले यो पहलले रैथाने बालीको संरक्षणमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा व्यक्त गरे।
यस बीउ बैंकमार्फत कोदो, फापर, जौ, चिनो, कागुनो, गहत, भटमास, सिमी, मकै र अन्य स्थानीय बालीका बीउहरू संकलन गरी सुरक्षित भण्डारण गरिएको छ। नगरपालिकाको कृषि शाखा प्रमुख दीपेन थापाका अनुसार, हालसम्म २७ किसिमका स्थानीय रूपमा उत्पादित ११५ प्रजातिका बालीका बीउहरू बैंकमा सुरक्षित राखिएका छन्।
किसानहरूले यस्तो भण्डारबाट ५० प्रतिशत अनुदानमा बीउ प्राप्त गर्न सक्नेछन्। त्यसैगरी, बीउ छनोट, संरक्षण र प्रवर्द्धनका प्रविधिहरूका बारेमा किसानहरूलाई तालिम दिनेलगायतका विभिन्न पहलहरू पनि बैंकमार्फत कार्यान्वयन भइरहेका छन्।
उपमेयर प्रमिला राईले यस्ता पहलहरूले आक्रामक बाली प्रजातिहरूलाई रोक्न र परम्परागत बाली समूहहरूको संरक्षणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गरिन्। स्थानीय सरकारले घरमै उत्पादन भएका बालीहरूको बजारीकरण, ब्रान्डिङ र उचित मूल्य निर्धारण गरी किसानको आम्दानी बढाउने लक्ष्य पनि राखेको छ।
