दशैंमा काठमाडौं उपत्यकाबाट २० लाखसम्म यात्रु बाहिरिने अनुमान भइरहँदा, नयाँ सार्वजनिक सवारी दर्ता रोकिएकाले ६५ हजार गाडीको अभाव खट्किने भएको छ।
यातायात व्यवस्था विभागले २०८३ जेठ ८ गतेदेखि अर्को सूचना जारी नभएसम्मका लागि सार्वजनिक सवारी साधनको नयाँ दर्ता रोक्का गरेको छ। सवारी तथा यातायात व्यवस्था ऐन, २०४९ को दफा २४ को उपदफा (३) बमोजिम वातावरण प्रदूषण, सवारीको चाप, सडकको स्थिति र सवारी आवागमनमा पर्ने कठिनाइजस्ता सार्वजनिक हितका कारण यो निर्णय गरिएको विभागले जनाएको छ।
पछिल्ला चार-पाँच महिनादेखि सवारी दर्ता प्रक्रियामा अवरोध आएकाले विगतका वर्षहरूमा जस्तो चाडपर्वका लागि आवश्यक सयौं नयाँ सार्वजनिक सवारीसाधन थपिन सकेका छैनन्। यसले गर्दा उपत्यकाबाट बाहिरिने १५ लाखभन्दा बढी यात्रुको आवागमन व्यवस्थापनमा चुनौती थपिएको हो।
दशैंमा यात्रुको चाप: १५ लाखदेखि २० लाखसम्मको अनुमान, ६५ हजार सवारीको आवश्यकता
प्रतिनिधिसभा अन्तर्गतको पूर्वाधार विकास समितिले ‘सोसाइटी अफ ट्रान्सपोर्ट इन्जिनियर्स नेपाल’ (सोटेन) को प्राविधिक सहयोगमा तयार पारेको प्रतिवेदनअनुसार यस वर्षको दशैंमा काठमाडौं उपत्यकाबाट करिब १५ लाख यात्रु बाहिरिने अनुमान गरिएको छ, जसमध्ये करिब १० लाख यात्रुले सार्वजनिक यातायात प्रयोग गर्नेछन्।
समितिका सभापति आशिष गजुरेलको अध्यक्षतामा गरिएको अध्ययन प्रतिवेदनअनुसार ६ लाख ५० हजारदेखि ९ लाख ७५ हजारसम्म यात्रुले उपत्यका छाड्ने प्रक्षेपण गरिएको छ। यी यात्रुलाई व्यवस्थापन गर्न ४३ हजार ५७४ देखि ६५ हजार ३६१ सार्वजनिक सवारी साधन आवश्यक पर्नेछ। यद्यपि, नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघले भने यस वर्षको दशैंमा करिब २० लाख यात्रु बाहिरिने अनुमान गरेको छ।
अवरुद्ध सडक र सरकारको आपत्कालीन तयारी
भारी वर्षाका कारण देशभरका दर्जनौं राजमार्ग र सडकखण्डहरू पहिरो, बाढी र सडक कटानका कारण अवरुद्ध भएका छन्। जोखिमयुक्त सडकमा रात्रिकालीन सवारी आवागमनमा रोक लगाइएको छ, जसले दशैं यात्रालाई जोखिमपूर्ण बनाएको छ।
भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री सुनिल लम्सालले सडक मर्मतलाई युद्धस्तरमा अघि बढाउने र मन्त्रालय, विभाग, प्रहरी तथा व्यवसायीबीचको समन्वयमार्फत दशैं यात्रा सुरक्षित बनाउन सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन्।
काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक प्रहरीले १ हजार ३०० भन्दा बढी जनशक्ति परिचालन गर्ने तयारी गरेको छ। उपत्यकाका मुख्य १० स्थानहरू नयाँ बसपार्क, माछापोखरी, कलंकी, नागढुङ्गा, कोटेश्वर, बल्खु, जगाती, चापागाउँ, फर्पिङ र चाबहिलमा यात्रु सहायता कक्ष सञ्चालन गरिनेछ। यी कक्षहरूले बढी भाडा असुली, दोहोरो टिकट बिक्री, ओभरलोडिङ र यात्रुका गुनासाहरूको स्थलगत सुनुवाइ गरी तत्काल समाधान गर्नेछन्।
सडक विभागले सम्भावित दुर्घटना तथा विपद्का घटनालाई ध्यानमा राख्दै १८ स्थानमा ठूला उपकरण र आपत्कालीन उद्धारका लागि जनशक्ति तयारी अवस्थामा राख्ने भएको छ। लामो दूरीका सवारीमा अनिवार्य दुई चालक, मेकानिकल परीक्षण र स्वास्थ्य जाँच कडाइका साथ लागू गरिनेछ। साथै, प्रत्येक सवारीमा प्राथमिक उपचार सामग्री र अग्नि नियन्त्रक राख्नुपर्ने सुझाव दिइएको छ।
वैकल्पिक सवारीको खोजी र दर्ताको अनिश्चित भविष्य
यात्रुको अत्यधिक चाप हुने दिनमा नियमित सार्वजनिक सवारी अपुग भएमा नगर बस, विद्यालय तथा कलेजका बस र सुरक्षा निकायका सवारीसाधनहरूलाई जगेडाका रूपमा परिचालन गर्न सकिनेछ।
नयाँ सार्वजनिक सवारी साधनको दर्ता प्रक्रिया कहिलेदेखि पुनः सुरु हुन्छ भन्नेबारे कुनै निश्चित मिति घोषणा गरिएको छैन। यातायात व्यवस्था विभागले दर्ता पुनः खुला गर्दा कहाँ-कहाँ दर्ता गर्न दिने भन्नेबारे अध्ययन गर्ने तयारी गरिरहेको बताए पनि यसको समयरेखा र मापदण्ड स्पष्ट छैन। यस वर्ष सवारी दर्ता रोक्काका कारण कति नयाँ सवारी साधन थपिन पाएनन् भन्ने यकिन तथ्यांक पनि उपलब्ध छैन।
