असोज ११ गते कालीगण्डकीमा आएको बाढीले म्याग्दीको बेनी नगरपालिका–१ आनन्दबगरका आठ घर डुबाएपछि रुद्रबहादुर थापाजस्ता स्थानीयवासीलाई थातथलो छाड्नुपर्ने चिन्ताले पिरोलेको छ।
रुद्रबहादुर थापाले लत्ताकपडा, भाँडाकुँडा र खाद्यान्न खेतमा तरकारी खेती गर्न बनाइएको प्लास्टिकमा थुपारेका छन्। घरभित्र पसेको बाढीको हिलो पन्छाउँदै बचेका सामान घाममा सुकाउनु उनको पछिल्लो चार दिनयताको दैनिकी बनेको छ। तीन भाइका सँगै रहेका तीन वटा घरको आधा तलासम्म बाढी पसेको रुद्रबहादुरले बताए।
रुद्रबहादुर थापाजस्तै भोजबहादुर जिसी, पम्मी जिसी, सविना जिसी र मानबहादुर खत्रीलगायत आनन्दबगरका बासिन्दा पीडित बनेका छन्। नदी किनारबाट करिब २० मिटरको दूरीमा रहेको यस बस्तीमा यसअघि यस्तो ठूलो बाढी पसेको आफूलाई थाहा नभएको ६० वर्षीया कमला जिसी बताउँछिन्।
कमला जिसीले कालीगण्डकीमा आफूले थाहा पाएदेखिकै सबैभन्दा ठूलो बाढी आएको बताइन्। बाढीले भिजाएका सामान धोइपखाली गर्न सकिए पनि बस्ती नै छोडेर जानुपर्ने अवस्था आउला भन्ने चिन्ताले उनलाई सताएको छ। जीवनभरको मेहनतले बनाएको घर बाढीले पुरिएर बस्नै नमिल्ने अवस्थामा पुगेपछि कमलाको मन खिन्न छ। घरमा भएका खाद्यान्न पनि बाढीले बगाएपछि उनको परिवारलाई बाससँगै गासको चिन्ता थपिएको छ।
८० वर्षीय कालुमान थापाका लागि पनि यसपटकको बाढी जीवनभरको सम्झनामा रहेको सबैभन्दा ठूलो हो। कालीगण्डकीको बाढी तटबन्ध र सडक नाघेर घरभित्र पसेपछि उनले राति १२ बजे आफन्तको फोनपछि भागेर ज्यान जोगाएका थिए। अहिले पनि कालीगण्डकीको बहाव बढेको देख्दा स्थानीयवासी तर्सिन्छन्। दिनभर घर सफा र सामान व्यवस्थापन गरे पनि राति आफ्नै घरमा सुरक्षित भएर सुत्न सकिने अवस्था नरहेको उनीहरूको गुनासो छ।
मालढुङ्गा–बेनी सडक निर्माण हुनुअघि आनन्दबगरको पदमार्ग बागलुङ र पर्वतबाट म्याग्दी आवतजावत गर्ने मानिसका लागि महत्त्वपूर्ण थियो। सडक विस्तार भएपछि यहाँका बासिन्दाले व्यावसायिक तरकारी खेतीलाई आम्दानीको मुख्य माध्यम बनाएका थिए। रुद्रबहादुरसहितका किसान सानो क्षेत्रफलमा तरकारी खेती गरेर स्वरोजगार र आत्मनिर्भर बन्दै आएका थिए। तर, अहिले बाढीले घरसँगै करेसाबारीमा लगाएको तरकारी बालीमा समेत ठूलो क्षति पुर्याएको छ।
बाढीले आनन्दबगरको खेलमैदान पुरेको छ। बेनीबाट आनन्दबगर जोड्ने सडक पहिरोका कारण क्षतिग्रस्त बनेको छ। खानेपानीको संरचनामा क्षति पुगेपछि स्थानीयवासीलाई थप समस्या भएको छ। दुई वर्षअघि कालीगण्डकी नदी किनारमा निर्माण गरिएको पक्की पर्खालका कारण भने आनन्दबगरको माथिल्लो बस्ती बाढी र कटानबाट जोगिएको स्थानीयवासी लालबहादुर थापाले बताए।
बेनी नगरपालिका–१ का वडाध्यक्ष टेकबहादुर थापाले पछिल्लो वर्षापछिको बाढीले वडाभित्र सबैभन्दा ठूलो क्षति आनन्दबगरमा भएको बताए। उनका अनुसार सिममा एउटा र अर्जममा दुई वटा घरमा पनि क्षति पुगेको छ। बाढीपहिरो प्रभावित परिवारलाई खाद्यान्नलगायत राहत सामग्री उपलब्ध गराइएको छ। खानेपानी आपूर्ति सहज बनाउन नगरपालिकामा पहल भइरहेको र दीर्घकालीन रूपमा बस्ती संरक्षणका लागि सङ्घीय सरकारको सहयोग आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।
म्याग्दी प्रवासी नेपाली संघ (मोना) ले म्याग्दी उद्योग वाणिज्य संघको समन्वयमा आनन्दबगरका ११ जना बाढीपीडितलाई चामल, दाल, नुनतेल, चाउचाउलगायतका दैनिक उपभोग्य सामग्री वितरण गरेको छ। बेनी नगरपालिका, बौद्ध युवा क्लबका अध्यक्ष दुर्गा बुढामगर र गङ्गा जिसी फाउण्डेशनले मुहानबाट ट्याङ्करमा ओसारेर बजारवासीलाई पानी वितरण थालेका छन्।
आनन्दबगरमा मात्र नभई म्याग्दीका अन्य क्षेत्रमा पनि बाढीले ठूलो असर पारेको छ। बेनी नगरपालिका–७ मंगलाघाटमा चारवटा सरकारी कार्यालयका भवन तथा परिसरमा बाढीले क्षति पुर्याएको छ। सरकारी कार्यालय नजिकैको सुकुम्बासी बस्तीका करिब १० घरपरिवार पनि बाढीबाट प्रभावित भएका छन्। जिल्लाभर असोज ११ गतेदेखि विद्युत् सेवा अवरुद्ध भएको छ भने नेपाल टेलिकमको सञ्चार सेवा पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ।
बेनी–जोमसोम, बेनी–दरबाङ, बेनी–पाखापानी र बेनी–बागलुङ सडक अवरुद्ध भएका छन्। बेनी–जोमसोम सडकमा क्षति पुगेपछि मुस्ताङसँगको यातायात सम्पर्क विच्छेद भएको छ। म्याग्दी सदरमुकाम बेनीमा खानेपानीको चरम अभाव भएको छ। करिब १२ किलोमिटर पाइपलाइनमा क्षति पुगेको छ र बेनी खानेपानी उपभोक्ता संस्थाका अध्यक्ष रमेश गिरीका अनुसार १,२१६ घर परिवारका २५ हजार जनसङ्ख्या प्रभावित भएका छन्। संस्थाले वैकल्पिक स्रोतको पहिचान गरी अस्थायी रूपमा पानी आपूर्ति गर्न प्रयास गरिरहेको छ र तीनै तहका सरकारको सहयोग मागेको छ।
गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्री सुरेन्द्रराज पाण्डेले उद्धार, राहत, उपचार, सुरक्षित स्थानान्तरण तथा क्षतिग्रस्त सडक–पूर्वाधार सञ्चालनलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्न निर्देशन दिएका छन्। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (NDRRMA) का प्रवक्ता शान्ति महतका अनुसार पछिल्लो २४ घण्टामा (असोज १३ गतेसम्म) देशभर २७२ विपद्का घटना भएका छन्, १,१८१ जनाको उद्धार गरिएको छ, २१ जनाको मृत्यु भएको छ, २६ जना घाइते भएका छन् र चार जना बेपत्ता छन्।
म्याग्दी प्रशासनले अवरुद्ध सडक, विद्युत् र सञ्चार सेवा सञ्चालनमा ल्याउन पहल गरिरहेको जनाए पनि आनन्दबगरवासीलाई थातथलो छाड्नुपर्ने चिन्ताले सताएको छ। बाढीबाट भएको क्षतिको विस्तृत मूल्यांकन र पुनर्स्थापनाको स्पष्ट योजना अझै सार्वजनिक भएको छैन।
