साताको कारोबारको दोस्रो दिन सोमबार धितोपत्र बजार मापक नेप्से परिसूचकमा सामान्य वृद्धि देखिएको छ। यस दिन नेप्से परिसूचक ७.७३ अंकले बढेर २७९६.४३ बिन्दुमा पुगेको छ। साताको पहिलो कारोबार दिनमा नेप्से परिसूचकमा ७.७३ अंकको बढावट देखिएको थियो। यो वृद्धिले लगानीकर्ताहरूमा केही आशा जगाएको छ, विशेष गरी पछिल्लो समय बजारमा देखिएको उतारचढावलाई मध्यनजर गर्दा। नेपालको धितोपत्र बजार, जसलाई नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) ले सञ्चालन गर्दछ, देशको आर्थिक स्वास्थ्यको एक महत्वपूर्ण सूचक मानिन्छ। यसको उतारचढावले सर्वसाधारण नागरिकको लगानी र बचतमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्दछ।
नेप्से परिसूचक २७९६.४३ बिन्दुमा, कारोबार ४ अर्ब ७४ करोडमा सीमित
- कुल ३५१ कम्पनीको १ करोड ९ लाख २८ हजार ६१७ कित्ता सेयर खरिद बिक्री भएको छ।
- यस दिन कुल ४ अर्ब ७४ करोडभन्दा बढीको सेयर कारोबार भएको छ।
- सबैभन्दा धेरै कारोबार रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सको ३० करोड ७४ लाख रुपैयाँ बराबरको भएको छ।
- १५७ वटा सेयरको मूल्य बढ्दा १०२ वटाको घटेको छ भने १० वटाको मूल्य स्थिर छ।
- कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंक लिमिटेडका लगानीकर्ताले सबैभन्दा धेरै नाफा कमाएका छन्।
- कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंक, पाल्पा सिमेन्ट, शिखर पावर डेभलपमेन्ट, सिटी होटलको सेयर क्रमशः १५, १५, १५ र १४.९९ प्रतिशतले मूल्य बढेको छ।
- झापा इनर्जीको पनि ९.४४ प्रतिशतले मूल्य बढेको छ।
नेपालको शेयर बजारमा कारोबार हुने कम्पनीहरूको संख्या र तिनको कुल कित्ताको कारोबारले बजारको तरलता र लगानीकर्ताहरूको सक्रियतालाई दर्शाउँछ। हाल ३५१ कम्पनी नेप्सेमा सूचीकृत छन्, जसको १ करोड ९ लाखभन्दा बढी कित्ता आज किनबेच भएको छ। यो संख्याले बजारमा ठूलो संख्यामा लगानीकर्ताहरूको सहभागिता रहेको संकेत गर्दछ। यद्यपि, कारोबार रकम ४ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँमा सीमित रहनुले ठूलो लगानीकर्ताहरूको सहभागिता वा ठूला कारोबारहरूको अभावलाई इंगित गर्न सक्छ। नेपालमा शेयर बजारमा लगानी गर्ने व्यक्तिहरूको संख्या बढ्दै गएको छ, जसमध्ये धेरैजसो मध्यमवर्गीय नागरिक छन् जसले आफ्नो बचतलाई बढाउन यो माध्यम रोजेका छन्। यस तथ्यांकले उनीहरूको लगानीको अवस्थालाई प्रत्यक्ष रूपमा प्रतिबिम्बित गर्दछ।
सबैभन्दा धेरै कारोबार गर्ने कम्पनीको सूचीमा रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सले ३० करोड ७४ लाख रुपैयाँको कारोबार गर्दै अग्रस्थान हासिल गरेको छ। यो तथ्यांकले उक्त कम्पनीमा लगानीकर्ताहरूको विशेष चासो रहेको देखाउँछ। यसबाहेक, कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंक, पाल्पा सिमेन्ट, शिखर पावर डेभलपमेन्ट र सिटी होटल जस्ता कम्पनीहरूले पनि लगानीकर्ताहरूलाई आकर्षक प्रतिफल दिएका छन्। यी कम्पनीहरूको सेयर मूल्यमा क्रमशः १५ प्रतिशत, १५ प्रतिशत, १५ प्रतिशत र १४.९९ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। यो वृद्धिले यी कम्पनीहरूको वित्तीय स्वास्थ्य र भविष्यप्रतिको लगानीकर्ताहरूको विश्वासलाई झल्काउँछ। झापा इनर्जीको सेयर मूल्यमा पनि ९.४४ प्रतिशतको वृद्धिले सकारात्मक संकेत दिएको छ। यस्ता कम्पनीहरूको प्रदर्शनले समग्र बजारको मनोबल बढाउन मद्दत गर्दछ।
बजारको चाल र कारोबारको गहिराई
नेप्से परिसूचकमा वृद्धि देखिए पनि कारोबार रकम भने अघिल्लो दिनको तुलनामा केही घटेको छ। सोमबार कुल ४ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भएको छ, जुन अघिल्लो दिनको तुलनामा कम हो। यस दिन १ करोडभन्दा बढी कित्ता किनबेच भएको छ। बजारमा कुल १५७ कम्पनीको सेयर मूल्यमा वृद्धि भएको छ, जबकि १०२ कम्पनीको मूल्यमा गिरावट आएको छ भने १० कम्पनीको सेयर मूल्य स्थिर रहेको छ। यो आँकडाले बजारमा मिश्रित प्रवृत्ति देखाउँछ, जहाँ धेरै कम्पनीहरूले सकारात्मक प्रदर्शन गरे पनि समग्र कारोबार रकममा कमी आउनुले केही चिन्ताको विषय हो। नेपालको अर्थतन्त्रमा शेयर बजारको भूमिका महत्वपूर्ण छ, जसले पूँजी निर्माण र लगानी प्रवाहमा सहयोग पुर्याउँछ।
सबैभन्दा धेरै कारोबार गर्ने कम्पनीको सूचीमा रिलायन्स स्पिनिङ मिल्स अगाडि छ। यस कम्पनीको मात्र ३० करोड ७४ लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ। यसबाहेक, कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंक, पाल्पा सिमेन्ट, शिखर पावर डेभलपमेन्ट र सिटी होटलले लगानीकर्तालाई राम्रो प्रतिफल दिएका छन्। यी कम्पनीहरूको सेयर मूल्य क्रमशः १५ प्रतिशत, १५ प्रतिशत, १५ प्रतिशत र १४.९९ प्रतिशतले बढेको छ। झापा इनर्जीको सेयर मूल्यमा पनि ९.४४ प्रतिशतको वृद्धि देखिएको छ। यी कम्पनीहरूको राम्रो प्रदर्शनले अन्य लगानीकर्ताहरूलाई पनि यस्तै क्षेत्रमा लगानी गर्न प्रेरित गर्न सक्छ। नेपालमा, विशेष गरी कोरोना महामारीपछि, धेरै मानिसहरूले आफ्नो आम्दानीको केही अंश शेयर बजारमा लगानी गर्न थालेका छन्, जसले गर्दा यस्ता कम्पनीहरूको प्रदर्शनले उनीहरूको आर्थिक निर्णयलाई प्रभावित गर्दछ।
लगानीकर्ताको नाफा र बजारको आगामी दिशा
सोमबारको कारोबारमा कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंक लिमिटेडका लगानीकर्ताहरूले सबैभन्दा धेरै नाफा कमाएका छन्। यस कम्पनीको सेयर मूल्यमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ। यसका साथै, पाल्पा सिमेन्ट, शिखर पावर डेभलपमेन्ट र सिटी होटल जस्ता कम्पनीहरूले पनि लगानीकर्ताहरूलाई आकर्षक प्रतिफल दिएका छन्। यी कम्पनीहरूको सेयर मूल्यमा १५ प्रतिशतसम्मको वृद्धिले बजारमा सकारात्मक संकेत दिएको छ। यस्तो नाफाले साना लगानीकर्ताहरूलाई थप लगानी गर्न प्रोत्साहित गर्दछ, जसले अन्ततः बजारको विस्तारमा मद्दत गर्दछ। नेपालमा, शेयर बजारमा लगानी गर्ने व्यक्तिहरूले प्रायः आफ्नो भविष्यको लागि बचत गर्ने उद्देश्यले यो मार्ग रोज्छन्।
यद्यपि, समग्र कारोबार रकममा आएको कमीले बजारमा केही दबाब रहेको संकेत गर्दछ। नेप्से परिसूचकमा सामान्य वृद्धि भए पनि लगानीकर्ताहरू थप कारोबारका लागि पर्ख र हेरको अवस्थामा रहेको देखिन्छ। यसको अर्थ यो हुन सक्छ कि लगानीकर्ताहरूले आगामी आर्थिक सूचकहरू, मौद्रिक नीतिमा हुने परिवर्तनहरू, वा कम्पनीहरूको त्रैमासिक वित्तीय नतिजाहरूको पर्खाइमा छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकले समय समयमा जारी गर्ने मौद्रिक नीतिले शेयर बजारलाई प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित गर्दछ, जस्तै ब्याजदरमा हुने परिवर्तनले कर्जाको लागतलाई असर गर्छ, जसको प्रभाव लगानीमा पर्दछ। आगामी दिनमा आउने आर्थिक सूचक र कम्पनीहरूको वित्तीय नतिजाले बजारको दिशा निर्धारण गर्नेछ।
आगामी साताको बजारको सम्भावित चाल
आगामी साताको लागि, बजारको चाल धेरै कारकहरूमा निर्भर रहनेछ। यदि कम्पनीहरूको वित्तीय नतिजा सकारात्मक रह्यो र कुनै अप्रत्याशित नकारात्मक समाचार नआएमा, नेप्से परिसूचकले आफ्नो वृद्धिको गतिलाई निरन्तरता दिन सक्छ। विशेष गरी, केही कम्पनीहरूले राम्रो लाभांश घोषणा गरेमा वा नयाँ परियोजनाहरू सुरु गरेको खबर आएमा लगानीकर्ताहरूको आकर्षण बढ्न सक्छ। यसका अतिरिक्त, सरकारले पूँजी बजारलाई प्रोत्साहन गर्ने कुनै नीतिगत निर्णय लिएमा पनि बजारमा सकारात्मक प्रभाव पर्न सक्छ। नेपालको शेयर बजारमा विदेशी लगानीकर्ताहरूको सहभागिता पनि सीमित छ, त्यसैले आन्तरिक लगानीकर्ताहरूको मनोबल र लगानीको मात्राले नै बजारको दिशा तय गर्ने गर्दछ।
यद्यपि, यदि आगामी दिनहरूमा मुद्रास्फीति बढ्ने संकेत देखिएमा वा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कुनै ठूलो उतारचढाव आएमा, यसले नेपाली बजारलाई पनि असर गर्न सक्छ। नेपालको अर्थतन्त्र धेरै हदसम्म बाह्य कारकहरूमा निर्भर रहने भएकाले, यस्ता अन्तर्राष्ट्रिय घटनाक्रमहरूले लगानीकर्ताहरूको मनोबललाई कमजोर पार्न सक्छ। यस अवस्थामा, लगानीकर्ताहरूले थप सतर्कता अपनाउनुपर्ने हुन्छ र आफ्नो लगानीको जोखिम व्यवस्थापनमा ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ। यस प्रकारको अनिश्चितताको समयमा, लगानीकर्ताहरूले छोटो अवधिको नाफाभन्दा दीर्घकालीन लगानीमा ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्ने हुन्छ।
