गत साता धितोपत्र बजारमा नेप्से सूचक १.७५ प्रतिशतले घटेपछि लगानीकर्ताले करिब ८५ अर्ब रुपैयाँ गुमाएका छन्। कारोबार रकम पनि घटेको छ। यो गिरावटले नेपाली पुँजी बजारमा एकपटक फेरि अस्थिरताको संकेत दिएको छ, जसले हजारौं साना र मझौला लगानीकर्ताहरूको मनोबलमा ठूलो धक्का पुर्याएको छ। नेपालको अर्थतन्त्रमा सेयर बजारको भूमिका बढ्दै गएको सन्दर्भमा यस्तो उतारचढावले समग्र आर्थिक गतिविधिलाई समेत प्रभावित पार्न सक्ने देखिन्छ।
नेप्से सूचकमा ठूलो गिरावट, लगानीकर्ताको ८५ अर्ब स्वाहा
- साताभर नेप्से सूचक १७.०१ अंकले घटेर २१९२.०८ विन्दुमा झरेको छ। यो गिरावटले लगानीकर्ताहरूलाई ठूलो चिन्तामा पारेको छ, किनकि यसले उनीहरूको लगानीको मूल्यमा प्रत्यक्ष कमी ल्याएको छ।
- यस अवधिमा कुल कारोबार रकम ५ अर्ब ९ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ, जुन अघिल्लो साताको तुलनामा कम हो। कारोबार रकममा आएको यो कमीले बजारमा लगानीकर्ताहरूको सक्रियता घटेको र नयाँ लगानीकर्ताहरूको प्रवेशमा समेत कमी आएको संकेत गर्दछ।
- लगानीकर्ताले कुल बजार पुँजीकरणमा करिब ८५ अर्ब रुपैयाँ गुमाएका छन्। यो ठूलो रकमले हजारौं नेपालीहरूको बचत र लगानीमाथि नकारात्मक असर पारेको छ, जसले उनीहरूको आर्थिक भविष्यमा अनिश्चितता थपेको छ।
- सूचकमा गिरावट आए पनि साताको अन्तिम दिन भने सामान्य सुधार देखिएको छ। यो सानो सुधारले केही आशा जगाए पनि समग्र साताभरको गिरावटलाई पूर्ति गर्न भने पर्याप्त छैन।
- सबै उप-समूहका परिसूचकहरूमा गिरावट आएको छ। यसले कुनै एक क्षेत्र विशेषको समस्या नभई समग्र बजार नै दबाबमा रहेको देखाउँछ, जसले लगानीकर्ताहरूलाई थप चिन्तित बनाएको छ।
बजारको अवस्था र गिरावटको कारण
गत साताभरि धितोपत्र बजारमा गिरावटको क्रम जारी रह्यो। साताको सुरुवाती दिनदेखि नै बिक्रीको दबाब बढेको थियो, जसले गर्दा नेप्से सूचक निरन्तर घट्दो क्रममा रह्यो। यसको मुख्य कारण लगानीकर्ताहरूको मनोबलमा आएको कमी र बजारमा देखिएको अनिश्चिततालाई मान्न सकिन्छ। नेपालको सेयर बजारमा ऐतिहासिक रूपमा नै राजनीतिक अस्थिरता र आर्थिक नीतिहरूमा हुने परिवर्तनले प्रभाव पार्ने गरेको छ, र यसपटक पनि त्यस्तै केही कारणहरूले गर्दा लगानीकर्ताहरू त्रस्त भएका हुन सक्छन्। bear trend मा रहेको बजारमा सुधारको संकेत पाउन नसक्दा लगानीकर्ताहरूले ठूलो मात्रामा सेयर बिक्री गरेका छन्।
यद्यपि, साताको अन्तिम कारोबार दिन भने बजारले केही सम्हालिएको संकेत दियो। यस दिन नेप्से सूचकमा सामान्य सुधार देखिएको थियो, तर समग्रमा साताभरको गिरावटलाई यसले खासै प्रभाव पारेन। यो सानो सुधारले बजारमा केही सकारात्मक संकेतहरू देखाए पनि, लगानीकर्ताहरूले ठूलो जोखिम लिनबाट भने हिचकिचाइरहेका छन्। कारोबार रकममा आएको कमीले बजारमा लगानीकर्ताहरूको सक्रियता घटेको देखाउँछ। यसले गर्दा ठूलो परिमाणमा कारोबार हुने सेयरहरूको मूल्यमा समेत दबाब परेको थियो, जसले गर्दा बजारको समग्र दिशा थप नकारात्मक भएको थियो।
लगानीकर्तामा परेको प्रत्यक्ष असर
नेप्से सूचकमा आएको यो गिरावटले साना तथा मझौला लगानीकर्ताहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा असर गरेको छ। धेरै लगानीकर्ताले ठूलो नोक्सानी बेहोर्नुपरेको छ। उदाहरणका लागि, कतिपय लगानीकर्ताले आफ्नो जीवनभरको बचत सेयर बजारमा लगानी गरेका हुन्छन्, र यस्तो गिरावटले उनीहरूको भविष्य नै अनिश्चित बनाइदिन्छ। बजार पुँजीकरणमा ८५ अर्ब रुपैयाँको गिरावट हुनु भनेको समग्र बजारको आकार खुम्चिनु हो, जसको प्रत्यक्ष असर लगानीकर्ताहरूको सम्पत्तिमा पर्छ। यसले गर्दा लगानीकर्ताहरूको आत्मविश्वासमा समेत कमी आएको छ र धेरैले नयाँ लगानी गर्न हिचकिचाइरहेका छन्। नेपालमा धेरै नागरिकहरूले आफ्नो भविष्य सुरक्षित गर्नका लागि सेयर बजारलाई एक माध्यमको रूपमा हेर्ने गर्छन्, र यस्तो अवस्थामा उनीहरू निराश हुनु स्वाभाविक छ।
यस सन्दर्भमा एक अनुभवी सेयर विश्लेषकले भने, “बजारमा यस्तो गिरावट आउनु सामान्य हो, तर यसको निरन्तरताले लगानीकर्ताको मनोबल कमजोर बनाउँछ। यसलाई चिर्नका लागि सकारात्मक नीतिगत निर्णय र बजारको माग तथा आपूर्तिको सन्तुलन आवश्यक छ।” नेपालको पुँजी बजार नियमनकारी निकाय, धितोपत्र बोर्ड (SEBON) ले बजारको स्थायित्वका लागि प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता यसबाट झल्किन्छ। साथै, सरकारले पनि आर्थिक नीतिमार्फत लगानीकर्ताहरूको मनोबल बढाउने खालका कार्यक्रम ल्याउनुपर्ने देखिन्छ।
आगामी साताको बजार दिशा: आशा र चुनौती
आगामी साता बजारले कस्तो दिशा लिन्छ भन्ने कुरा धेरै हदसम्म नयाँ नीतिगत निर्णय र लगानीकर्ताहरूको मनोबलमा निर्भर रहनेछ। यदि बजारमा केही सकारात्मक संकेतहरू देखा परे भने सूचकले पुनः उकालो लाग्न सक्नेछ। यसका लागि नेपाल राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीतिमा गरिने पुनरावलोकन, सरकारले ल्याउने आर्थिक प्याकेज वा कुनै ठूला कम्पनीहरूको सकारात्मक वित्तीय नतिजाले बजारलाई टेवा पुर्याउन सक्छ। अन्यथा, यो गिरावटको क्रम जारी रहन सक्ने सम्भावना छ। लगानीकर्ताहरूले यस समयमा संयमित भई अध्ययन गरेर मात्र लगानी गर्नुपर्ने देखिन्छ। नेपालको सेयर बजारमा लगानी गर्दा दीर्घकालीन सोच राख्नुपर्ने र बजारको प्राविधिक तथा मौलिक पक्षको राम्रो ज्ञान हुनुपर्ने आवश्यकता यसले पुनः उजागर गरेको छ।
यस्तै, बजारमा देखिएको यो गिरावटले नेपालको समग्र आर्थिक अवस्थाको पनि एक झल्को दिन्छ। यदि सेयर बजार अस्थिर रह्यो भने यसले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको लगानी क्षमतामा समेत असर पार्न सक्छ, जसको अन्तिम प्रभाव आम नागरिकको कर्जा प्रवाह र आर्थिक गतिविधिमा पर्ने गर्दछ। यसर्थ, नियामक निकाय र सरकारले यस विषयलाई गम्भीरतापूर्वक लिएर बजारको स्थायित्वका लागि ठोस कदम चाल्नुपर्नेछ। आगामी दिनमा लगानीकर्ताहरूको विश्वास पुनः आर्जन गर्नका लागि पारदर्शी र सुशासनयुक्त बजारको आवश्यकता छ।