रुस, युक्रेन र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच आगामी नोभेम्बरमा संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) को राजधानी अबु धाबीमा त्रिपक्षीय वार्ता गर्ने योजना रहेको क्रेमलिनले जनाएको छ। यो वार्ता युक्रेनमा जारी युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यले महत्वपूर्ण कूटनीतिक पहलका रूपमा हेरिएको छ।
क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले शुक्रबार, अक्टोबर २३, २०२६ मा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै वार्ताको अर्को चरण अबु धाबीमा आयोजना गर्ने योजना रहेको बताएका हुन्। यस साता रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विटकफबीच सेन्ट पिटर्सबर्गमा भएको भेटवार्तापछि वार्ता प्रक्रिया पुनः सुरु गर्ने सम्भावना बढेको हो।
वार्ताको रणनीतिक सन्दर्भ
रुसले युक्रेनमाथि सन् २०२२ को फेब्रुअरी २४ मा पूर्णस्तरको आक्रमण सुरु गरेपछि जारी युद्ध पाँचौँ वर्षतर्फ अघि बढिरहेको छ। सन् २०१४ मा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि रुस-युक्रेन युद्ध सुरु भएको थियो, जुन २०२२ मा पूर्णस्तरको आक्रमणपछि थप चर्किएको हो। यस वर्षको सुरुदेखि रुस र युक्रेनबीचको वार्ता अवरुद्ध रहँदै आएको थियो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले युद्ध अन्त्यका लागि कूटनीतिक प्रयास तीव्र पारिरहेको समयमा यो घोषणा आएको हो।
अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विटकफले पुटिनसँग भेट गर्नुअघि मंगलबार नर्वेको ओस्लोमा युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्की र युरोपेली नेताहरूसँग छलफल गरेका थिए। यी भेटवार्तापछि किएभ र मस्को दुवैले अमेरिकी मध्यस्थतामा प्रत्यक्ष वार्ता पुनः सुरु गर्न आफूहरू तयार रहेको संकेत दिएका छन्। रुसले पनि अवरुद्ध वार्तालाई अघि बढाउन तत्परता देखाएको पेस्कोभले जनाएका छन्।
पुटिनको सुरक्षा व्यवस्थामा जोड
राष्ट्रपति पुटिनले बिहीबार राति प्रसारित एक टेलिभिजन अन्तर्वार्तामा सम्भावित त्रिपक्षीय वार्ता छोटो अवधिको युद्धविराममा मात्र केन्द्रित नहुने स्पष्ट पारेका छन्। उनका अनुसार छलफलको मुख्य विषय अन्तिम शान्ति सम्झौतासँग सम्बन्धित सुरक्षा व्यवस्थाहरू हुनेछन्। यसले युद्धको दीर्घकालीन समाधान खोज्ने रुसको मनसायलाई उजागर गर्छ।
समय र एजेन्डामा भिन्नता
वार्ता कहिले सुरु हुने भन्ने विषयमा दुवै पक्षको प्राथमिकतामा केही भिन्नता देखिएको छ। रुसले नोभेम्बरको दोस्रो साता, विशेषगरी नोभेम्बर १० को आसपास वार्ता हुन सक्ने संकेत गरेको छ। यसमा रुस, युक्रेन तथा अमेरिकाको सहभागिता रहने योजना छ।
युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले भने वार्ता जतिसक्दो चाँडो हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। युरोपेली देशहरूको सम्भावित सहभागितालाई क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले अस्वीकार गर्न नसकिने बताएका छन्, तर युरोपेली देशहरूको वार्तामा सहभागिता हुने वा नहुने भन्ने स्पष्ट छैन। वार्ताको निश्चित मिति अझै तय भएको छैन।
अबको कूटनीतिक मार्ग
रुस, युक्रेन र अमेरिकाबीच आगामी नोभेम्बरमा अबु धाबीमा हुने भनिएको यो वार्ताले युद्धको अन्त्यका लागि कूटनीतिक मार्ग खोल्ने अपेक्षा गरिएको छ। रुसले नोभेम्बरको दोस्रो सातालाई सम्भावित समयका रूपमा अघि सारेको छ भने युक्रेनले जतिसक्दो चाँडो वार्ताको माग गरेको छ। वार्ताको एजेन्डामा रुस र युक्रेनबीचको प्राथमिकतामा देखिएको भिन्नतालाई कसरी व्यवस्थापन गरिन्छ भन्ने आगामी दिनमा महत्वपूर्ण हुनेछ।
