काठमाडौं । नेपाली बजारमा मंगलबार सुनको मूल्यमा ठूलो गिरावट आएको छ। कारोबार सुरु भएको तेस्रो दिन आज छापावाल सुनको मूल्य अघिल्लो दिनको तुलनामा प्रतितोला तीन हजार रुपैयाँले घटेको छ। यससँगै चाँदीको मूल्यमा पनि सामान्य गिरावट आएको छ। यो गिरावटले सुन र चाँदीमा लगानी गर्ने तथा गहना खरिद गर्ने सर्वसाधारण उपभोक्ताहरूलाई प्रत्यक्ष असर पारेको छ। विगत केही समयदेखि सुनको मूल्यले उच्च रेकर्ड कायम गरिरहेको सन्दर्भमा यो गिरावटले बजारमा नयाँ तरंग ल्याएको छ।
सुनचाँदीको मूल्यमा आएको उतारचढावको कारण
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार मंगलबार छापावाल सुन प्रतितोला २ लाख ९७ हजार ५ सय रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। अघिल्लो दिन यो मूल्य ३ लाख ५ सय रुपैयाँ थियो। यसरी सुनको मूल्यमा तीन हजार रुपैयाँको गिरावट आएको हो। यो गिरावटले विगतका केही हप्तादेखि लगातार बढिरहेको सुनको मूल्यमा एक प्रकारको ब्रेक लगाएको छ। यसले गर्दा विगतमा सुन महँगो भयो भनेर खरिद गर्न नसकेकाहरूका लागि यो एक अवसरको रुपमा पनि हेरिएको छ।
त्यस्तै, तेजाबी (ओपिएस) सुनको मूल्य पनि प्रतितोला तीन हजार रुपैयाँले घटेर २ लाख ९६ हजार रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। यसअघि तेजाबी सुन २ लाख ९९ हजार रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। यसरी छापावाल र तेजाबी सुन दुवैमा समान गिरावट आउनुले बजारको समग्र अवस्थालाई संकेत गर्दछ। यसको अर्थ यो गिरावट कुनै एक विशेष प्रकारको सुनमा मात्र नभई समग्र सुन बजारमा देखिएको हो।
चाँदीको मूल्य पनि घट्यो, उपभोक्तालाई राहत
सुनसँगै चाँदीको मूल्यमा पनि गिरावट आएको छ। मंगलबार चाँदी प्रतितोला ४९४५ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। अघिल्लो दिन चाँदीको मूल्य ५०४५ रुपैयाँ थियो। यसरी चाँदीको मूल्यमा एक सय रुपैयाँको गिरावट आएको छ। सुनको तुलनामा चाँदीको मूल्यमा आएको गिरावट कम भए पनि यसले पनि उपभोक्ताहरूलाई केही हदसम्म राहत दिएको छ। विशेषगरी चाँदीका गरगहना बनाउने तथा प्रयोग गर्नेहरूका लागि यो सकारात्मक खबर हो। नेपाली समाजमा चाँदीको प्रयोग विभिन्न धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यमा पनि हुने भएकाले यसको मूल्यमा आएको कमीले धेरैलाई फाइदा पुग्नेछ।
बजार विश्लेषण: अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव र आन्तरिक माग
सुन तथा चाँदीको मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारको परिघटना र नेपाली बजारको माग तथा आपूर्तिको सन्तुलनमा भर पर्दछ। हालैका दिनमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा केही दबाब देखिएको छ, जसको प्रभाव नेपाली बजारमा पनि परेको देखिन्छ। अमेरिकी डलरको मजबुती, ब्याजदर वृद्धिको अपेक्षा र भूराजनीतिक तनावमा आएको कमीजस्ता कारणले सुनको मूल्यमा गिरावट आउन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य निर्धारणमा अमेरिकी डलरको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ, जब डलर बलियो हुन्छ, सुन जस्ता अन्य मुद्रामा लगानी गर्न चाहनेहरूका लागि महँगो हुन जान्छ, जसले माग घटाउँछ।
नेपालमा भने दशैं, तिहार जस्ता चाडपर्वको सिजन सकिएसँगै सुनको मागमा केही कमी आएको छ। यद्यपि, विवाहको सिजन सुरु हुने भएकाले आगामी दिनमा सुनको माग बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। माग र आपूर्तिको सन्तुलन, अन्तर्राष्ट्रिय बजारको उतारचढाव र सरकारी नीतिका आधारमा सुनचाँदीको मूल्य निर्धारण हुने गर्दछ। नेपालमा सुनको आयातमा सरकारको नीति र विदेशी मुद्रा सञ्चितिले पनि प्रभाव पार्ने गर्दछ। यसरी आन्तरिक र बाह्य दुवै कारणले मूल्यमा उतारचढाव आउनु सामान्य हो।
विशेषज्ञको भनाइ: अस्थायी गिरावट र लगानीको अवसर
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका एक पदाधिकारीका अनुसार, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा आएको सामान्य करेक्सनले नेपाली बजारलाई पनि प्रभावित पारेको हो। “अहिले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको भाउ केही दिनयता घट्दो क्रममा छ। यसको प्रत्यक्ष असर यहाँ पनि परेको छ। यद्यपि, यो एक अस्थायी गिरावट हुन सक्छ,” उनले भने। यो भनाइले बजारमा तत्काल ठूलो परिवर्तन नआउने तर केही समयका लागि मूल्य स्थिर रहने वा सामान्य घटबढ हुने संकेत गर्दछ।
उनले थपे, “आगामी दिनमा विवाहको सिजन सुरु हुँदैछ। त्यसैले माग बढ्ने सम्भावना छ। त्यसको असरले मूल्य फेरि उकालो लाग्न सक्छ। अहिलेको मूल्यलाई लगानीको अवसरका रुपमा पनि हेर्न सकिन्छ।” विवाहको सिजनमा सुनको माग अत्यधिक हुने गरेको छ, जुन नेपाली समाजमा सुनलाई शुभ मानिने परम्पराले गर्दा हो। यसरी, यो गिरावटलाई धेरैले सुनमा लगानी गर्ने वा गहना खरिद गर्ने उपयुक्त समयको रुपमा विश्लेषण गरिरहेका छन्।
आगामी दिनमा मूल्यको सम्भावना र नागरिक प्रभाव
सुन तथा चाँदीको मूल्यमा आगामी दिनमा थप उतारचढाव आउन सक्ने अनुमान गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अवस्था, अमेरिकी फेडरल रिजर्भको मौद्रिक नीति, भूराजनीतिक घटनाक्रम र नेपाली बजारको आन्तरिक माग तथा आपूर्तिको अवस्थाले मूल्य निर्धारणमा मुख्य भूमिका खेल्नेछन्। लगानीकर्ता तथा उपभोक्ताहरूले बजारको नजिकबाट नियाल्नुपर्ने देखिन्छ। यो उतारचढावले आम नागरिकको खरिद क्षमतामा प्रत्यक्ष असर पार्नेछ। यदि मूल्य घट्दै गयो भने, धेरैले यसलाई सुनमा लगानी गर्ने वा विवाहका लागि गहना खरिद गर्ने अवसरको रुपमा उपयोग गर्नेछन्, जसले गर्दा बजारमा कारोबार बढ्न सक्छ।
यसैगरी, यदि मूल्य पुनः बढ्न थाल्यो भने, सुनमा गरगहना बनाउने तथा किन्नेहरूको लागि यो चिन्ताको विषय बन्नेछ। नेपालमा सुनको मूल्य निर्धारणमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभाव मात्र नभई नेपाल राष्ट्र बैंकको नीति, सुन आयातको कोटा र विदेशी मुद्रा सञ्चितिको अवस्थाले पनि भूमिका खेल्छ। यसरी, आगामी दिनमा सुनको मूल्य कता जान्छ भन्ने कुरा विभिन्न जटिल आर्थिक तथा राजनीतिक कारणमा निर्भर रहनेछ। आम नागरिकका लागि, यो मूल्यको उतारचढावले उनीहरूको बचत र खर्च गर्ने क्षमतामा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने भएकाले बजारको अवस्थालाई बुझ्न अत्यावश्यक छ।
