सन् २०२६ का लागि टाइम म्यागजिनले सार्वजनिक गरेको विश्वका १०० प्रभावशाली जलवायु परिवर्तन व्यक्तित्वको सूचीमा नेपालका अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले पर्न सफल भएका छन्। अमेरिकी पत्रिका टाइमले सोमबार यो सूची प्रकाशित गरेको हो।
भोटेकोशी बाढीपछि जलवायु न्यायका लागि अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा अर्थमन्त्री वाग्लेले गरेको सशक्त पैरवी, जलवायु वित्तका लागि चालेका कदम र स्रोत व्यवस्थापन तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रणालीगत सुधारबारे उनका विचारलाई महत्त्वपूर्ण ठान्दै टाइम म्यागजिनले उनलाई सूचीमा समेटेको हो। यस सूचीमा संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेस, युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डर लेयेन र बेलायती राजकुमार विलियमजस्ता चर्चित व्यक्तिहरू पनि परेका छन्।
पृष्ठभूमि
- डा. स्वर्णिम वाग्ले सन् २०२६ देखि नेपालको अर्थमन्त्रीको रूपमा कार्यरत छन्।
- नेपालले जलवायु परिवर्तनका कारण हिमाली क्षेत्रमा परेको जोखिम र जलवायु वित्तका एजेन्डालाई विगतका कोप सम्मेलनहरूमा पनि निरन्तरता दिँदै आएको छ।
वाग्लेको पहिचान: भोटेकोशी बाढीपछि जलवायु न्यायको पैरवी
डा. स्वर्णिम वाग्लेको यो अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान सन् २०२६ भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीपछिको उनको सक्रियतापछि आएको हो। उक्त बाढीमा १ हजार ४५० भन्दा बढीको मृत्यु भएको थियो भने ५ हजारभन्दा बढी मानिस बेपत्ता भएका थिए। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार हिम-चट्टान पहिरोका कारण ल्हेन्दे खोलामा गेग्य्रानसहितको बाढी आएर त्रिशूली नदीमा प्रवेश गरेको थियो।
भोटेकोशी बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट, धादिङ र गोरखाका ५५ वटा खानेपानी आयोजना प्रभावित भएका थिए, जसबाट करिब रु ६४ करोड बराबरको क्षति भएको थियो। नेपालले भोटेकोशी, बूढीगण्डकी, लेन्दे खोला र थामेजस्ता घटनालाई उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गर्दै अन्तरराष्ट्रिय समुदायसँग जलवायु न्यायको माग गर्दै आएको छ।
कोप-३१ मा नेपालको एजेण्डा र वाग्लेको भूमिका
अर्थमन्त्री डा. वाग्ले जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघीय संरचना महासन्धि (कोप–३१) मा सहभागी हुन सोमबार (२०८३ कात्तिक २३ गते) टर्किएको आन्ताल्या प्रस्थान गरेका छन्। कोप–३१ नोभेम्बर ९ देखि २० सम्म आयोजना हुँदैछ र उनी कात्तिक २९ गते नेपाल फर्किने कार्यक्रम छ।
सम्मेलनमा अर्थमन्त्री वाग्लेले जलवायु परिवर्तन र दिगो आर्थिक विकाससँग सम्बन्धित नेपालको मुद्दालाई विभिन्न उच्चस्तरीय आधा दर्जन सत्रहरूमा प्रस्तुत गर्ने कार्यतालिका छ। परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालको नेतृत्वमा रहेको नेपाली प्रतिनिधिमण्डलले कोप–३१ मा जलवायु न्याय, पर्वतीय सवाल, हानि तथा नोक्सानी र जलवायु वित्तलाई प्रमुख प्राथमिकताका रूपमा उठाउनेछ।
कोप-३१ मा कार्बन व्यापार सम्झौता
कोप–३१ सम्मेलनमा नेपाल र कोरिया सरकारबीच कार्बन व्यापारसम्बन्धी द्विपक्षीय समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गर्ने कार्यक्रमसमेत रहेको छ।
अब के हुन्छ
अर्थमन्त्री डा.
