गत भदौ र असोजमा आएको विनाशकारी बाढीपहिरोले नेपालको राष्ट्रिय विद्युत् प्रणालीबाट ६१० मेगावाट बिजुली उत्पादन ठप्प पारेको छ।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु श्रेष्ठका अनुसार, भदौ १० गतेको लेदोसहितको बाढीले ४३० मेगावाट र असोज ८ देखि ११ गतेसम्मको लगातारको वर्षापछिको पहिरोले करिब १८० मेगावाट गरी कुल ६१० मेगावाट विद्युत् उत्पादन ठप्प पारेको थियो। सिटी वान टेलिभिजनले भने असोज १२ गतेसम्म ६२० मेगावाट विद्युत् उत्पादन प्रभावित भएको रिपोर्ट गरेको थियो।
बाढीपहिरोले क्षतिग्रस्त जलविद्युत् आयोजनाहरू
बाढीपहिरोका कारण धेरै महत्त्वपूर्ण जलविद्युत् आयोजनाहरूमा क्षति पुगेको छ। माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत् आयोजना (४५६ मेगावाट) असोज १२ र १३ गतेको बाढीपहिरोबाट क्षतिग्रस्त भएपछि बन्द भएको थियो। २०८३ असोज १३ गतेदेखि १२० मेगावाट बिजुली उत्पादन पुनः सुरु भयो। तर, पूर्ण सञ्चालनमा आउन अझै एक देखि डेढ महिना लाग्ने अनुमान छ, भने हेडवर्क्स निर्माण गर्न करिब एक वर्ष लाग्न सक्छ।
त्यस्तै, कालीगण्डकी करिडोर २२० केभी प्रसारण लाइनअन्तर्गत म्याग्दीको दानादेखि पर्वतको कुश्मासम्मको खण्डमा टावर नम्बर २१ र २२ मा क्षति पुगेकाले करिब २०० मेगावाट विद्युत् उत्पादन प्रभावित भएको छ। राहुघाट जलविद्युत् केन्द्रको टेलरेस गेट र डक्टमा क्षति पुगी टर्बाइन फ्लोरमा पानी पसेकाले सफा गरी सञ्चालनमा ल्याउन करिब १० दिन लाग्ने कार्यकारी निर्देशक श्रेष्ठले जानकारी दिएका छन्। ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयको प्रारम्भिक अनुमानअनुसार ऊर्जा तथा जलस्रोत क्षेत्रका संरचना पुनर्निर्माण गर्न करिब ३ खर्ब ९० अर्ब रुपैयाँ लाग्नेछ।
उत्पादन घट्दा पनि भारत निर्यातको निर्णय
आन्तरिक उत्पादनमा ठूलो गिरावट आए पनि नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले वर्षायाममा भारतलाई ८६ मेगावाट बिजुली बेच्ने निर्णय गरेको छ। प्राधिकरण सञ्चालक समितिले २०८३ असोज ३ गते यो निर्णय गरेको थियो। यो निर्णय विद्युत् नियमन आयोगको भदौ २ गतेको सहमतिपछि आएको हो। ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री विराज भक्त श्रेष्ठले बिजुली बेच्ने निर्णयमा हस्ताक्षर गर्दै कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु श्रेष्ठलाई सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न अख्तियारी दिएका छन्।
प्राधिकरणले टाटा पावर ट्रेडिङ कम्पनी लिमिटेडमार्फत भारतको पावर एक्स्चेन्ज माध्यमबाट २०८३ कात्तिक १५ गते (नोभेम्बर १, २०२६) देखि २०८६ जेठ १७ गते (मे ३१, २०२९) सम्म ८५.६ मेगावाट बिजुली बिक्री गर्नेछ।
हिउँदको विद्युत् व्यवस्थापनका लागि प्राधिकरणको तयारी
प्राधिकरणले हिउँदको विद्युत् व्यवस्थापनका लागि टास्क फोर्स बनाएर काम गरिरहेको जनाएको छ। सुख्खायाममा आन्तरिक उत्पादनबाट १२१८ मेगावाट मात्र उपलब्ध हुने अनुमान छ। यसका लागि प्राधिकरणले ढल्केबर–मुजफ्फरपुरबाट ६०० मेगावाट, टनकपुर–महेन्द्रनगरबाट ५४ मेगावाट, बिहारका विभिन्न विन्दुबाट ३५० मेगावाट र आरटीसीको माध्यमबाट १५० मेगावाट गरी कुल ११५४ मेगावाट आयात गर्ने योजना बनाएको छ।
ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालले भोगिरहेका विपद्, ऊर्जा तथा जलस्रोत क्षेत्रमा परेको प्रभाव र जलवायु वित्तको आवश्यकतालाई प्रभावकारी रूपमा उठाउन २०८३ कात्तिक २३ देखि मंसिर ४ गतेसम्म टर्कीमा हुने संयुक्त राष्ट्रसंघीय जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी पक्ष राष्ट्रको ३१औँ सम्मेलनमा भाग लिने तयारी गरेको छ।
