नेपालबाट मनसुन बहिर्गमन सुरु: यसले मौसममा के प्रभाव पार्छ?

नेपाल मौसम विज्ञान विभाग, मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले यस वर्षको मनसुन सुदूरपश्चिम, कर्णालीसहित लुम्बिनी प्रदेशको पश्चिमी भूभागका धेरै स्थान र गण्डकी प्रदेशको पश्चिमी भूभागका थोरै स्थानबाट बाहिरिन सुरु गरेको जनाएको छ। औसत मितिभन्दा एक दिन ढिलो गरी असोज १७ गते (अक्टोबर ३, २०२६) बाट मनसुन बहिर्गमन प्रक्रिया सुरु भएको हो।

तर यहाँ असली प्रश्न यो हो कि मनसुनको बहिर्गमनले आगामी दिनमा नेपालको मौसम कस्तो बनाउँछ र यसले जनजीवनमा के कस्तो प्रभाव पार्न सक्छ?

मनसुन बहिर्गमन प्रक्रिया कसरी सुरु भयो?

महाशाखाका अनुसार सुदूरपश्चिम, कर्णालीसहित लुम्बिनी प्रदेशको पश्चिमी भूभागका धेरै स्थान र गण्डकी प्रदेशको पश्चिमी भूभागका थोरै स्थानबाट मनसुन बाहिरिएको छ। मनसुनी वायु कमजोर हुँदै गएकाले बाँकी भूभागबाट पनि केही दिनमा मनसुन पूर्ण रूपमा बाहिरिने सम्भावना रहेको छ।

नेपालबाट मनसुन बाहिरिने औसत मिति असोज १६ गते (अक्टोबर २) हो। यस वर्ष औसत मितिभन्दा एक दिन ढिलो गरी असोज १७ गतेबाट मनसुन बहिर्गमन सुरु भएको हो। महाशाखाले मनसुन बहिर्गमन प्रक्रिया तथा पश्चिमी वायुको सम्भावित प्रभावबारे नियमित अनुगमन गरिरहेको जनाएको छ।

यस वर्षको मनसुन किन ढिलो भित्रियो र ढिलै बाहिरियो?

नेपालमा मनसुन प्रवेश गर्ने औसत मिति जेठ ३० गते (जुन १३) भए पनि यस वर्ष असार ५ गते (जुन १९) मा कोशी प्रदेशबाट मनसुन भित्रिएको थियो। यो औसत मितिभन्दा ६ दिन ढिलो प्रवेश हो। मनसुन असार १६ गते (जुन ३०) सम्ममा देशभर फैलिएको थियो।

एल निनो सक्रिय भइरहेको र अझ बलियो हुने क्रममा रहेकाले यस वर्ष मनसुन ढिलो भित्रिने र कमजोर हुने मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले पूर्वानुमान गरेको थियो। मनसुन बाहिरिनका लागि वायुमण्डलको आर्द्रता घट्नु, पूर्वबाट आउने मनसुनी वायु कमजोर हुँदै पश्चिमी वायु हाबी हुनु तथा वर्षा गराउने प्रणालीमा परिवर्तन आउनु आवश्यक हुन्छ।

नागरिकको दैनिक जीवनमा के असर पर्छ?

मनसुन बाहिरिएसँगै नेपालमा पश्चिमी वायुको प्रभाव बढ्दै जानेछ र क्रमशः मौसम चिसिँदै जानेछ। हाल देशभर मनसुनी र पश्चिमी वायुको आंशिक प्रभाव रहेको छ। असोज १७ गते कोशी, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका हिमाली तथा पहाडी भूभागका थोरै स्थानमा मध्यमसम्मको वर्षा तथा हिमपातको सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ।

कोशी, मधेश र बागमती प्रदेशको तराई भूभागका केही स्थानमा बिहानीपख हुस्सु लागेको थियो। मनसुन सकिएपछि पनि पश्चिमी वायु तथा स्थानीय मौसमी प्रणालीका कारण बीच-बीचमा हल्का वर्षा हुन सक्ने सम्भावना कायमै रहनेछ। दशैं (घटस्थापना असोज २५ गते र टीका कात्तिक ४ गते) को समयमा पनि छिटपुट वर्षाको सम्भावना रहेको मौसमविद् सञ्जीव अधिकारीले बताएका छन्।

मनसुनको पूर्ण बहिर्गमन र त्यसपछिको मौसम

मनसुन पूर्ण रूपमा बाहिरिएपछि पश्चिमी वायुको प्रभाव बढ्दै जाने र क्रमशः मौसम चिसिँदै जानेछ। मनसुनपछिको मौसम सामान्यतया अक्टोबर र नोभेम्बरसम्म रहन्छ, त्यसपछि डिसेम्बरदेखि फेब्रुअरीसम्म हिउँद लाग्छ। नेपालको सम्पूर्ण भूभागबाट मनसुन कहिले पूर्ण रूपमा बाहिरिनेछ भन्ने निश्चित मिति अझै घोषणा गरिएको छैन।