आज नवरात्रको सातौँ दिन देशभरका दसैँ घर तथा पूजा कोठामा नवदुर्गामध्येकी सातौँ देवी कालरात्रिको विधिपूर्वक पूजा आराधना गरिँदैछ, साथै अपराह्नकालमा फूलपाती भित्र्याइँदैछ। प्रत्येक वर्ष आश्विन शुक्ल सप्तमीका दिन कालरात्रि देवीको पूजा आराधना गर्ने वैदिक सनातनी परम्परा छ।
नवरात्रको पहिलो दिन असोज १५ गते आइतबार वैदिक विधिपूर्वक घटस्थापना गरी जौँको जमरा राखिएको थियो। त्यसै दिन घटस्थापना गरिएको स्थानमा नौ दुर्गामध्येकी पहिलो देवी शैलपुत्रीको आह्वान गरी विधिपूर्वक पूजा आराधना गरियो।
नवदुर्गाको क्रमबद्ध पूजा
नवरात्रका क्रममा प्रत्येक दिन नवदुर्गाका फरक-फरक स्वरूपको पूजा गरिन्छ:
- दोस्रो दिन सोमबार: ब्रह्मचारिणी देवीको पूजा आराधना गरियो।
- तेस्रो दिन मङ्गलबार: चन्द्रघण्टा देवीको निष्ठाका साथ पूजा आराधना गरियो।
- चौथो दिन बुधबार: कुष्माण्डा देवीको विधिपूर्वक पूजा आराधना गरियो।
- पाँचौँ दिन बिहीबार: स्कन्दमाता देवीको पूजा आराधना गरियो।
- छैटौँ दिन शुक्रबार: कात्यायनी देवीको पूजा आराधना गरियो।
- सातौँ दिन आज: कालरात्रि देवीको विधिपूर्वक पूजा आराधना गरिँदैछ।
- आठौँ दिन: महागौरी देवीको पूजा आराधना गरिनेछ।
- नवौँ दिन: सिद्धिदात्री देवीको पूजा आराधना गरिनेछ।
यिनै नौवटा दुर्गाका रूपलाई नवदुर्गा पनि भनिन्छ। नवरात्रभर देशभरका शक्तिपीठहरूमा भक्तजनको भीड लाग्ने गर्छ।
कालरात्रिको स्वरूप र धार्मिक मान्यता
विभिन्न पुराणमा उल्लेख भएअनुसार, कालरात्रि कृष्ण वर्णकी र भयङ्कर आकृतिकी देवी हुन्। प्राणीमात्रलाई कालले नष्ट गर्ने र त्यस्तो काललाई पनि भगवती देवीले नष्ट गरिदिन्छिन् भन्ने धार्मिक मान्यता छ। यस्ती देवीको स्वरूपलाई कालरात्रि भनिन्छ।
नवरात्रका नौ दिन घटस्थापना गरिएको स्थलमा दुर्गा सप्तशती (चण्डी), श्रीमद्देवीभागवत लगायतका देवी स्तोत्र पाठ समेत गरिन्छ। देवीको आराधना गरी पूजा गरेमा शक्ति, ऐश्वर्य र विद्या प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ। यसै आधारमा वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले प्रत्येक वर्ष आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि नवमीसम्म दुर्गा देवीको विशेष आराधना गर्छन्।
नौ दिनसम्म पूजा आराधना गरेको प्रसाद विजयादशमीदेखि कोजाग्रत पूर्णिमाका दिनसम्म लगाइन्छ। यसरी नेपालीले १५ दिनसम्म बडादसैँ पर्व मनाउँछन्।
