राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले २०८३ कार्तिक ४ गते बुधबार बिहान १० बजेर २६ मिनेटको शुभसाइतमा शीतल निवासमा गुरु पुरोहितबाट टीका, जमरा र प्रसाद ग्रहण गरेका छन्। उनले प्रथम महिला सविता पौडेलसहित परिवारका सदस्यलाई पनि टीका र जमरा लगाइदिएको राष्ट्रपतिको स्वकीय सचिवालयले जनाएको छ।
दसैँको टीकाको साइत र शास्त्रीय मान्यता
नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले यस वर्षको दसैंको टीकाको उत्तम साइत बिहान १० बजेर २६ मिनेटमा तोकेको थियो। समितिले देवी विसर्जनको साइत बिहान ८ बजेर ४९ मिनेटमा निर्धारण गरेको थियो।
समितिका अध्यक्ष सहप्राध्यापक पुरुषोत्तम भट्टराईका अनुसार, टीका लगाउँदा टीका थाप्ने व्यक्ति पश्चिमतर्फ र टीका लगाइदिने व्यक्ति पूर्वतर्फ फर्किनुपर्ने धार्मिक मान्यता छ। विजयादशमी आफैंमा शुभ दिन भएकाले सामान्य मानिसले टीका लगाउन साइत खोज्नु नपर्ने भट्टराईले बताए। यद्यपि, राज्य सञ्चालकहरूले भने साइतमै टीका लगाउनुपर्ने शास्त्रीय वचन रहेको उनको भनाइ छ, किनभने यसले प्रभु, मन्त्र र उत्साहशक्ति प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
दसैँको सांस्कृतिक विरासत
दसैं नेपालको प्रमुख चाड हो, जुन नेपालीहरूको धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक जीवनसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ। यसलाई बडादशैं, विजयादशमी वा नवरात्रि पनि भनिन्छ र यो सामान्यतया आश्विन महिनामा पर्दछ।
हिन्दू शास्त्रअनुसार, देवी दुर्गाले महिषासुर नामक राक्षसको वध गरेर धर्मको विजय गराएकी थिइन्, जसको विजयोत्सवका रूपमा दसैं मनाइन्छ। पौराणिक ग्रन्थ रामायणअनुसार, भगवान् रामले दशमीका दिन रावणको वध गरी विजय प्राप्त गरेकाले पनि यस पर्वलाई ‘विजया दशमी’ भनिन्छ।
दसैंको पहिलो दिन घटस्थापनामा जौ छरेर जमरा राखिन्छ, जसलाई विजयादशमीका दिन टीकासँगै लगाउने गरिन्छ। जमरालाई हरियाली, नयाँ जीवन, उर्वरता र समृद्धिको प्रतीक मानिन्छ। टीकामा प्रयोग हुने रातो रङलाई शक्ति, ऊर्जा र विजयको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ भने अक्षतालाई पूर्णता, समृद्धि र अन्नपूर्णताको प्रतीक मानिन्छ।
कलाकार र विदेशी पर्यटकले मनाए दसैँ
काठमाडौँ उपत्यकासहित देशभरका कलाकारहरूले पनि यस वर्षको दसैँ मनाएका छन्। उनीहरूले बिहान १० बजेर २६ मिनेटको उत्तम साइतमा मान्यजनबाट टीका तथा जमरा लगाएका तस्बिर सामाजिक सञ्जालमा सेयर गरिरहेका छन्।
चितवनको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य सौराहा घुम्न आएका विदेशी पर्यटकले पनि नेपालीसँगै बडादसैँ मनाएका छन्। उनीहरूले नेपाली कला, संस्कृति र परम्पराबारे बुझ्ने अवसर पाएको र विभिन्न होटलमा टीका र जमरा लगाउँदै दसैँको खुसी साटासाट गरेको जनाइएको छ।
कोजाग्रत पूर्णिमासम्म टीका ग्रहण
आज टीका लगाउन नभ्याउनेहरूले कोजाग्रत पूर्णिमाका अवसरमा अखिल बलि पूर्ति नभएसम्म मान्यजनबाट टीका ग्रहण गर्न सक्नेछन्। नवरात्र असोज २५ गते घटस्थापनाबाट सुरु भई कात्तिक ८ गते कोजाग्रत पूर्णिमासँगै दसैं पर्व समापन हुनेछ।
यसअघि: दशैँको टीकाको उत्तम साइत बिहान १०:२६ बजे, मान्यजन पूर्व फर्कनुपर्ने
