गाउँघरको तुलनामा सहरका महिलाहरू प्रसूतिजन्य हिंसाको बढी सिकार हुने गरेको एक अध्ययनले देखाएको छ। यो निष्कर्षले नेपालको स्वास्थ्य सेवा प्रणालीमा विद्यमान असमानता र चुनौतीलाई थप प्रस्ट्याएको छ। महिलाहरूको स्वास्थ्य र प्रजनन अधिकारको सवालमा यो एक गम्भीर चिन्ताको विषय बनेको छ।

प्रसूति सेवा लिने क्रममा महिलाहरूले विभिन्न प्रकारका दुर्व्यवहार, अपमानजनक व्यवहार, वास्ता नगर्ने प्रवृत्ति जस्ता हिंसाको अनुभव गर्ने गरेका छन्। अध्ययनले देखाएअनुसार, सहरमा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच बढी भए पनि सेवाको गुणस्तर र संवेदनशीलतामा भने कमी पाइन्छ। यसको विपरीत, गाउँघरमा स्वास्थ्यकर्मीहरूको भौतिक उपस्थिति कम भए पनि कतिपय अवस्थामा पारिवारिक र सामाजिक समर्थनले महिलाहरूलाई केही हदसम्म सुरक्षित महसुस गराउन सक्छ।

मुख्य तथ्यहरू

• सहरका महिलाहरूले प्रसूति क्रममा बढी भावनात्मक र मनोवैज्ञानिक हिंसाको सामना गर्ने गरेका छन्।
• गाउँका महिलाहरू शारीरिक पहुँचको अभावले समस्यामा परे पनि सहरका महिलाहरूले सेवाको गुणस्तरमा विभेदको अनुभव गर्छन्।
• स्वास्थ्यकर्मीहरूको असंवेदनशील व्यवहार र सूचनाको कमीले महिलाहरूलाई असुरक्षित महसुस गराउँछ।
• प्रसूतिजन्य हिंसाको मुख्य कारणहरूमा स्वास्थ्य सेवा प्रणालीको कमजोरी, जनचेतनाको अभाव, र महिलाहरूको अधिकारबारे सचेत नहुनु प्रमुख छन्।

यो अध्ययनले प्रसूति सेवालाई मानव अधिकारको दृष्टिकोणबाट हेर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिएको छ। महिलाहरूले सम्मानजनक र सुरक्षित स्वास्थ्य सेवा पाउने अधिकार सुनिश्चित गरिनुपर्छ। स्वास्थ्य संस्थाभित्र हुने दुर्व्यवहार रोक्नका लागि स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई विशेष तालिम दिनुपर्ने र सेवाग्राही महिलाहरूको गुनासो सुन्ने संयन्त्रलाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने देखिन्छ।

प्रसूति सेवाको क्रममा हुने हिंसाले महिलाहरूको शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्यमा दीर्घकालीन असर पार्न सक्छ। यसले उनीहरूको आत्मविश्वास घटाउनुका साथै भविष्यमा स्वास्थ्य सेवा लिनबाट समेत निरुत्साहित गर्न सक्छ। त्यसैले, यस समस्यालाई गम्भीरतापूर्वक लिएर समाधानका लागि ठोस कदम चाल्नु अपरिहार्य छ।