एआईको दुनियाँमा च्याटजिपिटीले तहल्का मच्चाइरहेको छ । यसको प्रभाव कतिसम्म छ भने, यसले विश्वका कैयौं ठूला कम्पनीहरूलाई समेत संकटमा धकेलेको छ । यसको पछिल्लो र सबैभन्दा ठूलो उदाहरण हो, अमेरिकाको चर्चित शैक्षिक प्रविधि (एडटेक) कम्पनी ‘चेग’ । कुनै समय अरबौं डलरको मूल्यांकन भएको यो कम्पनी अहिले टाट पल्टिने अवस्थामा पुगेको छ, र यसको मुख्य कारण हो, च्याटजिपिटी जस्ता शक्तिशाली एआई टूलहरूको उदय ।
चेगको उत्थान र पतन: एआईको छायाँ
अमेरिकामा केही वर्षअघिसम्म ‘चेग’ (Chegg) एउटा ठूलो नाम थियो । विद्यार्थीहरूलाई अनलाइन ट्युटोरिङ, होमवर्क सहायता र परीक्षा तयारीमा मद्दत गर्ने यो कम्पनीले छोटो समयमै ठूलो सफलता हात पारेको थियो । यसको अनलाइन प्लेटफर्ममा लाखौं विद्यार्थी जोडिएका थिए र यसको बजार मूल्यांकन अर्बौं डलरमा पुगेको थियो । तर, जब ओपनएआईले च्याटजिपिटी सार्वजनिक गर्यो, चेगको भविष्य एकाएक अनिश्चित बन्न पुग्यो ।
च्याटजिपिटीले विद्यार्थीहरूको पढाइमा आवश्यक पर्ने लगभग हरेक काम गर्न सक्ने क्षमता देखायो । जटिल प्रश्नहरूको उत्तर दिनु, निबन्ध लेख्नु, कोडिङमा सहायता गर्नु, वा कुनै पनि विषयमा जानकारी दिनु – च्याटजिपिटीले यी सबै कामहरू छिटो र प्रभावकारी ढंगले गर्न थाल्यो । यसको मतलब, विद्यार्थीहरूलाई अब महँगो शुल्क तिरेर चेगको सेवा लिनुपर्ने आवश्यकता कम भयो । उनीहरूले निःशुल्क वा सस्तोमा च्याटजिपिटीको सहायता लिन थाले ।
एआईले विद्यार्थीको बानी बदल्यो
यसको प्रत्यक्ष असर चेगको व्यापारमा देखिन थाल्यो । कम्पनीको आम्दानी घट्न थाल्यो र सेयरको मूल्यमा भारी गिरावट आयो । यसले गर्दा लगानीकर्ताहरूमाझ पनि चिन्ता फैलियो । चेगका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) डान रोभिन्स्कीले पनि यो कुरा स्वीकार गरेका छन् । उनले भनेका छन्, ‘हामीले च्याटजिपिटी जस्ता एआई उपकरणहरूको प्रभावलाई कम आँकलन गर्यौं । विद्यार्थीहरूले यसलाई आफ्नो पढाइमा प्रयोग गर्न थालेपछि हाम्रो सेवाको मागमा कमी आयो ।’
यो घटनाले प्रविधि क्षेत्रमा एआईको बढ्दो प्रभुत्वलाई देखाउँछ । एआईले केवल नयाँ अवसरहरू मात्र सिर्जना गरिरहेको छैन, बल्कि स्थापित व्यवसायहरूलाई पनि चुनौती दिइरहेको छ । चेगको यो अवस्थाले अन्य एडटेक कम्पनीहरू र प्रविधिमा आधारित व्यवसायहरूलाई पनि भविष्यको लागि सचेत हुन बाध्य पारेको छ ।
भविष्यको बाटो: एआईलाई कसरी अपनाउने?
चेगजस्ता कम्पनीहरूका लागि अबको बाटो सजिलो छैन । उनीहरूले एआईलाई कसरी आफ्नो व्यवसायमा एकीकृत गर्ने भन्ने चुनौतीको सामना गर्नुपर्नेछ । केही कम्पनीहरूले एआईलाई आफ्नो सेवाको एक हिस्सा बनाउने प्रयास गरिरहेका छन् । उदाहरणका लागि, चेगले पनि आफ्नो प्लेटफर्ममा एआई-संचालित सुविधाहरू थप्ने घोषणा गरेको छ । तर, यो कदम कत्तिको सफल होला, त्यो हेर्न बाँकी छ ।
यसको अर्थ के हो भने, अबको युगमा जुनसुकै व्यवसायले पनि एआईलाई बेवास्ता गर्न सक्दैन । प्रविधिको यो नयाँ लहरले हरेक क्षेत्रमा परिवर्तन ल्याउनेछ । विद्यार्थीहरूका लागि यो एआईको युगले सिकाइलाई अझ सुलभ र प्रभावकारी बनाउने सम्भावना छ, तर यसले शैक्षिक प्रणाली र व्यवसायहरूका लागि नयाँ चुनौतीहरू पनि खडा गरेको छ । चेगको कथा यसको एउटा ज्वलन्त उदाहरण मात्र हो ।
