कात्तिक शुक्ल चतुर्थी अर्थात् आजदेखि छठ पर्व सुरु भएको छ। दीपावली सकिएलगत्तै सुरु भएको यस पर्वको पहिलो दिन ‘नहाय-खाय’ विधि मिथिला क्षेत्रमा सम्पन्न भएको छ। चार दिनसम्म मनाइने यस पर्वको तयारीमा महोत्तरीसहित सम्पूर्ण मिथिला क्षेत्रका गाउँबस्ती र बजारमा स्थानीयवासी जुटेका छन्।
मिथिला क्षेत्रका घरघरमा अहिले छठका भक्तिगीत गुञ्जिन थालेका छन्। सूर्यदेव र षष्ठीदेवी (छठीमाता) को महिमा गाउने यी गीतहरूले मिथिलाको वातावरण छठमय बनेको छ। स्थानीयवासी नदीकिनार, पोखरी र जलाशयमा छठघाट निर्माण तथा सरसफाइमा सक्रिय छन्। बाँसका भाटा र झिक्रा प्रयोग गरी घाटहरू सजाउने कार्यमा युवाहरू जुटेका छन् भने सडक, घर तथा सार्वजनिक स्थलहरू झिलिमिली बत्तीले उज्यालिएका छन्।
पृष्ठभूमि
- यो पर्व सूर्यदेव र षष्ठीदेवी (छठीमाता) को उपासना गरी मनाइन्छ।
- छठ पर्वको इतिहास सृष्टिको सुरुदेखि नै मानिसले सूर्यको उपासना गर्दै आएको पाइन्छ।
- महाभारतमा द्रौपदीसहित पाण्डवले चौध वर्षको वनवास र एक वर्षको अज्ञातवास बसेको बेला यो व्रत गरेको वर्णन पाइन्छ।
बर्दिबास–१३ बिजलपुरामा रहेको जनता माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक हरिदेव महतोले छठको तयारी सुरु भएसँगै स्थानीय बासिन्दाको दैनिक जीवन पूर्ण रूपमा पर्वमय बनेको बताए। भेटघाट, कुराकानी र घरायसी कामकाजसम्म छठकै तयारीमा केन्द्रित हुन थालेको उनले बताए। सबै जात र वर्गका मानिसहरू, चाहे धनी होस् वा गरिब, आ–आफ्नो हैसियत अनुसार श्रद्धा र निष्ठापूर्वक यो पर्व मनाउने तयारीमा छन्।
छठ पर्वका लागि आवश्यक सामग्री खरिद गर्नेको भीड बजारमा बढेको छ। केराका घरीसहित अन्य पर्व सामग्रीको बिक्रीमा वृद्धि भएको छ। जलेश्वर उद्योग वाणिज्य सङ्घका अध्यक्ष शिवचन्द्र चौधरीले छठ पूजा सामग्रीको मुख्य बिक्री शनिबार हुने जनाएका छन्। साप्ताहिक हाटबजारमा बाँसका चोया र कप्टेराबाट बनेका ढकी, डलिया, कोनियाँ, नाङ्लो, चाल्नो र पङ्खा जस्ता सामानहरूको बिक्रीमा वृद्धि भएको छ। नयाँ भाँडामा पूजासामग्री राख्ने परम्पराका कारण दियो, छ्याँची, टौला, अङ्खरा र गाग्रीलगायत माटाका भाँडाको माग पनि उच्च रहेको छ। सुनसरीका झुम्काका व्यापारी ब्रजकिशोर गोश्वामीका अनुसार बाँसबाट बनेका कुनियाको मूल्य १०० देखि ३०० रुपैयाँसम्म पर्छ भने ढक्कीको मूल्य २५० देखि ७०० रुपैयाँसम्म पर्छ।
घरघरमा छठको प्रसाद तयार गर्ने चटारो बढेको छ। ठकुवा र भुसुवासहितका प्रसाद बनाउन गृहिणीहरू व्यस्त छन्। घरमै ढिकी र जाँतोको प्रयोग गरी चामल र गहुँको पिठो कुट्ने तथा पिँध्ने पुरानो परम्परा अझै कायमै छ। भङ्गाहा–४ रामनगरकी ५५ वर्षीया शान्तिदेवी साहले छठ पर्वको तयारीमा निष्ठा नै सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष भएको कुरा बताइन्। यो पर्वमा शुद्धता र पवित्रतालाई विशेष जोड दिइन्छ र परिवारका सदस्यहरूको सहयोगमा प्रसाद तयार पार्ने गरिन्छ।
छठ पर्वले पुराना मनमुटाव बिर्सेर सबैलाई एकै ठाउँमा भेला गराउँछ। छठघाटमा कुनै पनि जात वा समुदायको विभेद नगरी सबैले एकै लहरमा बसेर सूर्यदेवको पूजाआराधना गर्ने परम्परा रहेको छ। स्थानीय बासिन्दाका अनुसार पर्वको तयारीमा सहभागी हुने गर्नाले मानिसहरू धार्मिक आस्थाका कारण विनम्र र सहयोगी बन्ने गर्छन्।
अब के हुन्छ
छठ पर्वको दोस्रो दिन 'खरना' नोभेम्बर १४, २०२६ (शनिबार) मा गरिनेछ। तेस्रो दिन 'सन्ध्या अर्घ्य' नोभेम्बर १५, २०२६ (आइतबार) मा अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्पण गरिनेछ भने चौथो दिन 'उषा अर्घ्य' नोभेम्बर १६, २०२६ (सोमबार) मा उदाउँदो सूर्यलाई अर्पण गरेपछि पर्व सम्पन्न हुनेछ।
