कात्तिक १३ र १४ गते मधेस प्रदेशमा अति भारी वर्षाको चेतावनी जारी भएसँगै धानबाली भित्र्याउने तयारीमा रहेका किसानहरू चिन्तित बनेका छन्। बंगालको खाडीमा विकसित अति शक्तिशाली चक्रवात ‘अर्नब’को प्रभावले मधेससहितका प्रदेशहरूमा उच्च सतर्कता अपनाउन जल तथा मौसम विज्ञान विभागले आग्रह गरेको छ।
भारतको आन्ध्र प्रदेशबाट जमिनमा प्रवेश गरेको यो चक्रवात कमजोर बन्दै नेपाल नजिक आइपुग्ने मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ। महाशाखाकी मौसमविद् बिनु महर्जनका अनुसार, आगामी कात्तिक १३ गतेसम्म यो प्रणाली भारतको उत्तर प्रदेश र बिहार आसपास आइपुग्ने अनुमान छ।
पृष्ठभूमि
- बंगालको खाडीमा विकसित भएको चक्रवात 'अर्नब'को प्रभाव नेपालमा विस्तार हुने भएपछि मौसम प्रतिकूल बन्ने र भारी वर्षाका कारण विपद्को जोखिम बढ्ने देखिएको छ।
- जल तथा मौसम विज्ञान विभागलाई ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय मातहत ल्याउने निर्णय सरकारले २०८३ असोज २ गते गरेको थियो।
मधेसमा अरेन्ज अलर्ट र धानबालीमा जोखिम
चक्रवातको प्रभावले आज कोशी, मधेस, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका एक–दुई स्थानमा हल्का वर्षाको सम्भावना छ। भोलि बिहीबारदेखि शनिबारसम्म भने वर्षाको मात्रा र दायरा विस्तार हुने महाशाखाले उल्लेख गरेको छ। यस अवधिमा मधेस प्रदेशका अधिकांश स्थानमा मध्यम वर्षा हुने सम्भावना छ।
महाशाखाले मधेस प्रदेशका थोरै स्थानमा भारी तथा एक–दुई स्थानमा अति भारी वर्षा हुनसक्ने चेतावनी दिएको छ। मधेस प्रदेशका लागि सुन्तला रङ अर्थात् अरेन्ज अलर्ट जारी गरिएको छ। यस क्षेत्रमा मेघगर्जन, चट्याङ र हावाहुरीसहित मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको र केही स्थानमा भारी वर्षा हुन सक्ने महाशाखाले जनाएको छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले कात्तिक १२ गते बिहीबारदेखि नेपालमा मौसम प्रभावित हुन सक्ने जनाएको छ। कात्तिक १३ गते शुक्रबार र १४ गते शनिबार मधेस प्रदेशमा चक्रवातको प्रभाव बढी पर्ने सम्भावना छ। धानबाली भित्र्याउने समय भएकाले वर्षाबाट हुन सक्ने क्षति न्यूनीकरण गर्न किसानलाई आवश्यक सावधानी अपनाउन सुझाव दिइएको छ।
प्राधिकरणले मौसमसम्बन्धी जानकारीका लागि ११५५, विपद् सहायताका लागि १२३४, नेपाल प्रहरीका लागि १०० र पर्यटक प्रहरीका लागि ११४४ मा सम्पर्क गर्न सकिने जनाएको छ।
हिमाली क्षेत्रमा रेड अलर्ट र पश्चिमी वायुको प्रभाव
मधेस प्रदेशमा चक्रवातको प्रभावसँगै पश्चिमी वायुको समेत आंशिक प्रभाव रहने भएकाले मेघगर्जन, चट्याङ र असिनापानीको जोखिम रहेको महाशाखाले औँल्याएको छ। यसले गर्दा मधेसका किसानहरूले बाली जोगाउन थप चुनौती सामना गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
सम्भावित जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै महाशाखाले आइतबार बिहानसम्मका लागि चेतावनी नक्सा जारी गरेको छ। कोशी, बागमती र गण्डकी प्रदेशका हिमाली भूभागमा रातो रङ अर्थात् रेड अलर्ट जारी गरिएको छ। यी क्षेत्रमा सम्भावित विपद्को प्रतिकार्यका लागि तयारी अवस्थामा रहन आग्रह गरिएको छ।
कोशीको पहाडी भूभाग, मधेस, बागमती र गण्डकीका पहाड तथा तराई, लुम्बिनीको पहाड र पूर्वी तराई तथा कर्णाली र सुदूरपश्चिमका हिमाली भूभागमा सुन्तला रङ अर्थात् अरेन्ज अलर्ट जारी गरिएको छ। बाँकी भूभागमा भने पहेँलो रङमार्फत सचेत रहन अनुरोध गरिएको छ।
पर्यटक र पर्वतारोहीलाई उच्च हिमाली क्षेत्रमा नजान आग्रह
पर्यटन विभागले कात्तिक ११ देखि १५ गतेसम्म देशका विभिन्न स्थानमा भारी वर्षा तथा हिमाली क्षेत्रमा हिमपात र हिमपहिरोको जोखिम रहेको भन्दै पर्यटक तथा पर्वतारोहीलाई उच्च हिमाली क्षेत्रमा नजान आग्रह गरेको छ। यस अवधिमा चिसो बढ्न सक्ने, पहिरो जान सक्ने तथा सडक एवं हवाई यातायात लगायत दैनिक जनजीवन प्रभावित हुन सक्ने भएकाले आवश्यक सतर्कता अपनाउन महाशाखाले सबैमा अपिल गरेको छ।
खुम्बु, मनाङलगायतका हिमाली क्षेत्र तथा काठमाडौं र पोखरास्थित स्वास्थ्य संस्थामा उच्च हिमाली क्षेत्रमा देखिने स्वास्थ्य समस्या (एक्युट माउन्टेन सिकनेस) को उपचार सेवा सहज र निरन्तर उपलब्ध गराउन पर्यटन विभागले सम्बन्धित निकायलाई अपिल गरेको छ।
चक्रवातको प्रभाव आगामी शनिबारसम्म रहने र त्यसपछि पनि मौसममा प्रतिकूलता रहन सक्ने पूर्वानुमान गरिएको छ। धानबाली भित्र्याउने लगायतका कृषि कार्य बिहीबारअघि नै सक्न र उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा पर्यटकलाई सुरक्षित स्थानमा रहन महाशाखाले अनुरोध गरेको छ।
यसअघि: चक्रवात ‘अर्नब’को प्रभाव: मधेससहित पाँच प्रदेशमा भारी वर्षाको चेतावनी, किसानलाई धानबाली जोगाउन आग्रह
