बंगालको खाडीमा विकसित हुँदै गरेको चक्रवाती आँधीका कारण आगामी बुधबारदेखि आइतबारसम्म नेपालका केही स्थानमा २०० मिलिमिटरसम्म वर्षा हुने पूर्वानुमानले धान काट्ने किसान र हिमाली पर्यटकलाई गम्भीर जोखिममा पारेको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागले न्यून चापीय प्रणाली सोमबारसम्म चक्रवाती आँधीमा परिणत हुन सक्ने जनाएको छ।
मौसमविद् विनोद पोखरेलका अनुसार यो पाँच दिनको अवधिमा जम्मा हुन सक्ने वर्षाको अनुमान हो, न कि एकै दिनमा २०० मिलिमिटर वर्षा हुने। यद्यपि, वर्षाको वास्तविक मात्रा, समय र प्रभावित क्षेत्रबारे अहिले नै निश्चित आकलन गर्न नसकिने विभागले स्पष्ट पारेको छ।
चक्रवातको विकास र नेपालमा सम्भावित प्रभाव
जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार शुक्रबार बिहान ५:४५ बजे बंगालको खाडीको पूर्वमध्य भाग तथा आसपासको दक्षिणपूर्वी क्षेत्रमा न्यून चापीय क्षेत्र बनेको थियो। यो प्रणाली क्रमशः शक्तिशाली हुँदै सोमबारसम्म चक्रवाती आँधीमा विकसित हुन सक्ने विभागको अनुमान छ।
चक्रवाती आँधीमा विकसित भएपछि यो प्रणाली पश्चिम–उत्तरपश्चिम दिशातर्फ अघि बढ्दै भारतको उत्तरी आन्ध्र प्रदेश र दक्षिणी ओडिशाको आसपासको तटीय क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने सम्भावना छ। यसको प्रभाव आगामी बुधबार (अक्टोबर २८) देखि आइतबार (नोभेम्बर १) सम्म नेपालमा पर्न सक्ने विभागले जनाएको छ। भारत मौसम विज्ञान विभाग (IMD) का अनुसार अक्टोबर २४ मा चक्रवाती परिसंचरणले तीव्र अवदाब (depression) को रूप लिएको छ र यसको प्रभावले समुद्रमा ५० देखि ७० किलोमिटर प्रतिघण्टाको रफ्तारमा हावा चलिरहेको छ। IMD ले ओडिशा र पश्चिम बंगालका तटीय क्षेत्रहरूमा मूसलाधार वर्षाको अनुमान गरेको छ।
कृषि र पर्यटनमा बढ्दो जोखिम
नेपालमा धान काट्ने समय चलिरहेकाले आगामी वर्षाले कृषि क्षेत्रमा ठूलो असर पार्न सक्ने देखिएको छ। मौसमविद् पोखरेलले धान काट्ने समयमा भारी वर्षा हुनु किसानका लागि संवेदनशील अवस्था भएको बताएका छन्। विगतमा मधेश प्रदेशमा ‘मोन्था’ चक्रवातको असरले पाक्दै गरेका धानबाली डुबानमा परेका उदाहरण छन्।
यसका साथै, उच्च हिमाली क्षेत्रमा पर्यटक तथा पदयात्रीको आवागमन बढ्ने भएकाले सम्भावित प्रतिकूल मौसमले पर्यटन क्षेत्रमा समेत गम्भीर असर पार्न सक्छ। पोखरेलले उच्च हिमाली क्षेत्रमा भारी हिमपात, अत्यधिक चिसो र हिमपहिरोको जोखिमसमेत बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
मौसमविद्हरूले बिहीबारदेखि आइतबारसम्म धान नकाट्न र मंगलबारअघि धान काट्ने तथा भित्र्याउने काम सिध्याउन सुझाव दिएका छन्। यात्रा योजना बनाउनुअघि मौसमको पछिल्लो अवस्था र आधिकारिक सूचनाबारे जानकारी लिनसमेत आग्रह गरिएको छ।
२०१४ को हिमआँधीसँग तुलना र पूर्वतयारी
मौसमविद् विनोद पोखरेलले अहिले विकसित भइरहेको मौसमी प्रणालीले सन् २०१४ अक्टोबर १४ मा नेपालमा आएको विनाशकारी हिमआँधीको अवस्थालाई सम्झाएको बताएका छन्। चक्रवातसँग सम्बन्धित उक्त घटनामा अन्नपूर्ण क्षेत्र आसपासका पदयात्रा मार्गमा ४३ जनाले ज्यान गुमाएका थिए।
यद्यपि, यसपटक पनि त्यस्तै विपद् दोहोरिन्छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न नमिल्ने पोखरेलले स्पष्ट पारेका छन्। समयमै सतर्कता अपनाएर आवश्यक तयारी गर्न सके सम्भावित जोखिम न्यूनीकरण गर्न सकिने उनको अपेक्षा छ। विभागले सम्भावित प्रतिकूल मौसमले कृषि तथा पर्यटन क्षेत्रमा असर पार्न सक्ने भएकाले सम्बन्धित सबै पक्षलाई सतर्क रहन अनुरोध गरेको छ।
मधेश प्रदेशमा चक्रवातको असर र तापक्रम घट्ने
चक्रवातको प्रभावले मधेश प्रदेशमा केही स्थानहरूमा हल्का वर्षा भइरहेको छ। बुधबार रातीदेखि कार्तिक १५ गते शनिबारसम्म मधेश प्रदेशको मौसम पूर्ण रूपमा प्रभावित हुने पूर्वानुमान छ। यस अवधिमा मधेश प्रदेशका थोरै स्थानहरूमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको हुँदा दैनिक जनजीवन, कृषि, सडक तथा हवाई यातायातका क्षेत्रमा असर पर्न सक्ने चेतावनी जारी गरिएको छ।
मधेश प्रदेशका बासिन्दाहरूलाई सम्भावित जोखिमबाट बच्नका लागि अत्यावश्यक सतर्कता अपनाउन र पछिल्लो मौसमी सूचनाहरूको जानकारी निरन्तर लिइरहन मौसम विभाग तथा सम्बन्धित निकायहरूले अनुरोध गरेका छन्। यसैबीच, आगामी एक सातामा नेपालका विभिन्न भागमा अधिकतम र न्यूनतम तापक्रमसमेत सामान्य रूपमा घट्न सक्ने पूर्वानुमान गरिएको छ।
यसअघि: बंगालको खाडीमा चक्रवात: कात्तिक ११ देखि १५ गतेसम्म नेपालमा भारी वर्षाको सम्भावना
