दशैं खर्च जुटाउन सर्लाहीका किसानले वर्षभरि पालेका खसीबोका लालबन्दी बजारमा ल्याउन थालेपछि मधेशदेखि काठमाडौँसम्मको मासु बजारमा दशैंको चहलपहल सुरु भएको छ।
जिल्लाको लालबन्दी, बायालबास, हरिवन र बरहथवाका प्रमुख बजारहरूमा खसीबोकाको कारोबार बढेको छ। लालबन्दी बजारमा सोमबार ठूलो संख्यामा किसानहरूले खसीबोका ल्याएका थिए। ईश्वरपुर नगरपालिका-१२, घरिबाथानका किसान उद्धव थापाले दशैं खर्च जुटाउन खसीबोका बेच्न बजार आएको बताए। उनका अनुसार किसानहरूले नुन, तेल, लत्ताकपडा र मसला जस्ता अत्यावश्यक सामग्री जोहो गर्न दशैंमा खसीबोका बेच्ने गर्छन्।
फूलपातीदेखि कारोबार उत्कर्षमा: मधेशबाट काठमाडौँसम्म आपूर्ति
व्यवसायीहरूका अनुसार खसीबोकाको सबैभन्दा बढी कारोबार फूलपाती, महाअष्टमी र महानवमीका दिन हुने गर्छ। अहिलेदेखि नै व्यापारीहरू गाउँगाउँमा पुगेर खसीबोका खरिद गर्न थालेका छन्। सर्लाहीको चुरे क्षेत्रका साथै सिन्धुलीको मरिन क्षेत्रका किसानहरूले वर्षभरि पालेका खसीबोका लालबन्दी र हरिवनका बजारमा ल्याउने गर्छन्।
मनसुन सकिएर नदीहरूमा ट्र्याक्टर, जीप लगायतका सवारी साधन चल्न थालेपछि चुरे क्षेत्रबाट महेन्द्र राजमार्गका बजारसम्म खसीबोका ढुवानी गर्न सहज भएको छ। लालबन्दी नगरपालिका-७ का वडा अध्यक्ष कृष्ण कुमार कार्कीले दशैं नजिकिँदै गर्दा खसीबोका, लत्ताकपडा लगायतका अन्य सामानको व्यापार बढ्ने बताए। उनले भने, “दशैंको चहलपहल खसीबजारमा देखिन थालेको छ।”
यी बजारबाट खरिद गरिएका खसीबोका छिमेकी जिल्लाहरूमा मात्र नभई काठमाडौं उपत्यकासम्म पनि दशैंका लागि पठाइन्छ। यस वर्ष दशैं २०८३ मा घटस्थापना असोज २५ गते (अक्टोबर ११) मा परेको छ भने फूलपाती असोज ३१ गते (अक्टोबर १७) मा र विजया दशमी कार्तिक ३ गते (अक्टोबर २०) मा परेको छ।
काठमाडौँमा खसीबोकाको मूल्य ८५० रुपैयाँसम्म पुग्ने अनुमान
यस वर्ष दशैंमा जिउँदो खसी–बोकाको मूल्य प्रतिकिलो ८५० देखि ९०० रुपैयाँ र च्याङ्ग्राको मूल्य १ हजार ३५० देखि १ हजार ४०० रुपैयाँसम्म पर्न सक्ने व्यवसायीहरूको प्रारम्भिक अनुमान छ। अघिल्लो वर्ष जिउँदो खसी–बोका प्रतिकिलो ८०० देखि ८५० रुपैयाँमा बिक्री भएका थिए।
काठमाडौं उपत्यकामा अघिल्लो वर्ष दशैंका बेला करिब २७ देखि २८ हजार खसी–बोका र २ देखि ३ हजार भेडा–च्याङ्ग्रा खपत भएका थिए। यस वर्ष पनि माग त्यही हाराहारी रहने अनुमान गरिएको छ। बजार हस्तक्षेप गर्ने उद्देश्यले खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेडले यस वर्ष दशैंका लागि ३ हजार खसी, बोका तथा च्याङ्ग्रा काठमाडौँ ल्याउने तयारी गरेको छ। कम्पनीले घटस्थापनाको आसपासमा खसी, बोका ल्याएर सहुलियत दरमा बिक्री गर्ने योजना बनाएको छ।
पशु सेवा विभागका अनुसार नेपाल मासुजन्य उत्पादनमा आत्मनिर्भर बनेको छ। वार्षिक करिब ९० हजार मेट्रिक टन खसीको मासु उत्पादन भए पनि बजार व्यवस्थापनको अभावमा भारतबाट खसी/बोका आयात भइरहेको छ। कम्पनीले यस वर्ष स्थानीय उपभोक्ताबाट खसी, बोका तथा च्याङ्ग्रा खरिद गर्ने योजना बनाएको छ। दशैंमा काठमाडौँ ल्याइने खसी, बोका तथा च्याङ्ग्राको स्वास्थ्य परीक्षणका लागि पशु सेवा विभागले तयारी गरेको छ।
हालसम्म यस वर्ष दशैंमा खसी बोकाको अन्तिम बिक्री मूल्य तय भइसकेको छैन। यदि फेरि वर्षा बढेर सडक अवरुद्ध भएमा चौपाया भित्र्याउने काम प्रभावित हुन सक्ने र त्यसले मूल्यमा दबाब सिर्जना गर्न सक्ने जोखिम रहेको छ।
