काठमाडौं महानगरपालिकाले यस वर्षको तिहारमा प्लास्टिकजन्य फूलमाला तथा सजावटका सामग्रीको बिक्री–वितरणमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाएको छ। महानगरले स्वदेशी फूलमालाको प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले उपत्यकाभित्रका विभिन्न ४६ स्थानमा प्राकृतिक फूलमाला बिक्रीका लागि ठाउँ तोकेको छ।
महानगर प्रहरी बलले जारी गरेको सूचनाअनुसार, प्लास्टिकजन्य वा गुणस्तर कायम नभएका सामग्री बिक्री गरेको पाइएमा तत्काल जफत गरिनेछ। महानगरपालिकाले नेपाली किसानले उत्पादन गरेका फूलमालालाई बजारमा उचित स्थान दिन यो कदम चालेको जनाएको छ।
पृष्ठभूमि
- काठमाडौं महानगरपालिकाले २०८० साउन १ गते (जुलाई १७, २०२३) देखि ४० माइक्रोनभन्दा पातला प्लास्टिकका झोला र प्लास्टिकका फूलगुच्छाको उत्पादन, बिक्री वितरण र आयातमा प्रतिबन्ध लगाउने नीति तथा कार्यक्रम सार्वजनिक गरेको थियो।
कानुनी प्रतिबन्ध र जरिवाना
वन तथा वातावरण मन्त्रालयले २०७९ साउन १२ गते नै राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी प्लास्टिकजन्य फूलगुच्छाको उत्पादन, आयात, बिक्री वितरण वा भण्डारणमा पूर्ण रोक लगाएको थियो। यसैगरी, काठमाडौं महानगरपालिकाले पनि २०८० साउन १ गतेदेखि एकल प्रयोगको प्लास्टिक र प्लास्टिकका फूलगुच्छा उत्पादन, बिक्री वितरण तथा आयातमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो।
वातावरण विभागका अनुसार, यी निर्णय विपरीत कार्य गरेमा वातावरण निरीक्षकबाट १५ हजारदेखि २० हजारसम्म जरिवाना र विभागका महानिर्देशकबाट १ लाखसम्म जरिवाना हुने व्यवस्था छ। महानगर प्रहरी बलले सूचनाको अवज्ञा गरी प्लास्टिकजन्य फूलमाला बेचेमा सामग्री जफत गरिने चेतावनी दिएको छ।
फूलमाला बिक्रीका लागि तोकिएका ४६ स्थान
काठमाडौं महानगरपालिकाले तिहारमा प्राकृतिक फूलमाला बिक्रीका लागि निम्न ४६ स्थान तोकेको छ:
- नयाँ बानेश्वर (एनबी सेन्टर, आईप्लेक्स मल)
- शंखमुल (बिग मार्ट)
- मध्य बानेश्वर (सेल्स बेरी)
- बत्तीसपुतली (फोनेक्स टावर)
- तीनकुने चौर, सिफल चौर
- चाबहिल (एसी कम्प्लेक्स, गणेशस्थान तरकारी बजार, केएलटावर अगाडि)
- कमलादी (आइटी बिल्डिङ)
- पुतलीसडक (स्टार मल)
- अनामनगर (भाटभटेनी)
- सुन्धारा (काठमाडौं मल)
- न्युप्लाजा (बज्र कम्प्लेक्स, गुड मार्ट)
- स्वयम्भू (धर्म चक्र पार्क)
- कलङ्की (भाटभटेनी)
- नयाँ बजार (भ्याली कोल्ड स्टोर)
- माछापोखरी (बुद्ध मल, गुणस्तर खाल्डो)
- कालिमाटी (कालिमाटी ब्याङ्क्वेट, चौखेल)
- हाँडीगाउँ (वडा नम्बर ५ कार्यालय अगाडि डबली, गणेश मन्दिर डबली)
- सामाखुशी (कोइराला स्मार्ट)
- महाराजगन्ज (सेल्सबेरी)
- गोंगबु, चप्पलकारखाना, बालुवाटार (बिग मार्ट)
- टेबहाल मन्दिर परिसर, लगन, जैसिदेवल, भृकुटीमण्डप
महानगरपालिकाले व्यवसायी, व्यापारी र सर्वसाधारणलाई तोकिएका स्थानमा मात्र फूलमाला बिक्री गर्न र स्वदेशी फूलमाला प्रयोग गर्न आग्रह गरेको छ।
तिहार २०८३ र अनुगमन
यस वर्षको तिहार कात्तिक २१ गते (नोभेम्बर ७, २०२६) देखि कात्तिक २५ गते (नोभेम्बर ११, २०२६) सम्म मनाइँदैछ। लक्ष्मी पूजा नोभेम्बर ८, २०२६ (कात्तिक २२, २०८३) मा पर्छ भने भाइटीका नोभेम्बर ११, २०२६ (कात्तिक २५, २०८३) मा पर्नेछ।
काठमाडौं महानगरपालिकाले तिहारभर प्लास्टिकजन्य सामग्रीको अनुगमनलाई तीव्रता दिने बताएको छ। महानगर प्रहरी प्रमुख राजुनाथ पाण्डेका अनुसार, तोकिएका स्थानबाहेक अन्य ठाउँमा फूल बिक्री गरेमा महानगर प्रहरी बलले हटाउने चेतावनी दिएको छ। विगतमा सरकारले प्रतिबन्ध लगाए पनि भन्सार विभागले राजस्व संकलन गर्दै प्लास्टिकका फूलको आयातलाई वैध बनाएको आरोप लागेको थियो। फ्लोरिकल्चर एसोसिएसन नेपाल (फ्यान) का अनुसार, गत वर्षको तिहारमा भारतबाट चाहिनेभन्दा बढी फूल भित्रिएकाले नेपाली किसानले उत्पादन गरेका सबै फूल खेर गएका थिए।
अब के हुन्छ
काठमाडौं महानगरपालिकाले तिहारभर प्लास्टिकजन्य सामग्रीको अनुगमनलाई तीव्रता दिने बताएको छ। थप सहजीकरण आवश्यक परेमा व्यवसायी तथा सर्वसाधारणले काठमाडौं महानगर प्रहरी बलको कार्यालयमा सम्पर्क गर्न सक्नेछन्।
