ब्राजिलमा लुइज इनासियो लुला दा सिल्भाले अक्टोबर २५, २०२६ मा भएको राष्ट्रपतीय निर्वाचनको दोस्रो चरणमा सिनेटर फ्लाभियो बोल्सोनारोलाई पराजित गर्दै चौथो कार्यकालका लागि विजयी भएका छन्। यो जितले ल्याटिन अमेरिकामा दक्षिणपन्थी चुनावी विजयको लहरलाई रोकेको छ।
निर्वाचन अदालतका अनुसार, लुला दा सिल्भाले ५१.७६ प्रतिशत वैध मत प्राप्त गरे, जबकि फ्लाभियो बोल्सोनारोले ४८.२४ प्रतिशत मत पाए। ९९.७७ प्रतिशत चुनावी खण्डहरूको गणना भइसक्दा लुलाले ४,३५०,२५७ मतको अग्रता लिएका थिए। यद्यपि, सिनेटर बोल्सोनारोले निर्वाचन परिणाम स्वीकार गर्न नसकिने बताउँदै मतदानको समय विस्तार गर्ने सर्वोच्च अदालतको निर्णयमाथि प्रश्न उठाएका छन्।
मतदान समय विस्तारको कानुनी विवाद
सिनेटर फ्लाभियो बोल्सोनारोले निर्वाचन रद्द गर्न माग गर्दै आफ्नो कानुनी टोलीले यसका लागि प्रक्रिया अघि बढाउने जनाएका छन्। उनले सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश क्रिस्टियानो जानिनले मतदानको समय दुई घण्टा बढाउने निर्णयलाई ‘अस्वीकार्य’ भनेका छन्। न्यायाधीश जानिनले साँझ ५ बजे मतदान बन्द हुने निर्धारित समयभन्दा केही मिनेटपछि मतदानको समय साँझ ७ बजेसम्म बढाउने आदेश दिएका थिए।
बोल्सोनारोका अनुसार, यो निर्णय ‘खेल चलिरहेका बेला नियम परिवर्तन गरेजस्तै’ हो। उनले न्यायाधीश जानिनलाई लुलाको पूर्व वकिल र लुलाले नै जुन १, २०२३ मा सर्वोच्च अदालतमा नियुक्त गरेका व्यक्ति भएको भन्दै यस निर्णयमाथि प्रश्न उठाएका छन्। न्यायाधीश जानिनको नियुक्तिलाई संघीय सिनेटले जुन २१, २०२३ मा अनुमोदन गरेको थियो।
बोल्सोनारोको अभियानले पनि दक्षिणमा भारी वर्षाका कारण मतदान केन्द्रहरू बन्द भएको भन्दै मतदानको समय बढाउन अनुरोध गरेको थियो। यद्यपि, न्यायाधीश जानिनको निर्णयलाई बोल्सोनारोले ‘सामान्य नभएको’ र ‘अस्वीकार्य’ भएको दाबी गरेका छन्। यसअघि, न्यायाधीश कासियो न्युन्स मार्केसले लुलाको अभियानको अनुरोधमाथि घण्टौँसम्म कुनै निर्णय दिएका थिएनन्। मार्केसलाई अक्टोबर १, २०२० मा तत्कालीन राष्ट्रपति जैर बोल्सोनारोले नियुक्त गरेका थिए र उनीमाथि दक्षिणपन्थी सिनेटरको पक्षमा निर्णय गरेको आरोप लाग्दै आएको थियो।
लुलाको ऐतिहासिक पुनरागमन र विगत
सन् २०१८ देखि २०१९ सम्म भ्रष्टाचारको आरोपमा जेल परेका लुलाको यो चौथो कार्यकाल हो। पछि ती आरोपहरू खारेज गरिएका थिए, जसले उनलाई २०२२ को निर्वाचनमा जैर बोल्सोनारोलाई हराउन मार्ग प्रशस्त गरेको थियो। उनी सन् २००३ देखि २०११ सम्म ब्राजिलको राष्ट्रपति थिए। ब्राजिलको लोकतन्त्रमा सन् १९८५ मा फर्किएपछि पहिलो चरणमा दोस्रो स्थानमा रहेका उम्मेदवारले दोस्रो चरणमा जितेको यो पहिलो पटक हो।
अक्टोबर ४, २०२६ मा भएको निर्वाचनको पहिलो चरणमा कुनै पनि उम्मेदवारले ५० प्रतिशत भन्दा बढी मत प्राप्त नगरेपछि दोस्रो चरणको मतदान अक्टोबर २५, २०२६ मा भएको थियो। पहिलो चरणमा फ्लाभियो बोल्सोनारोले ४७.०३ प्रतिशत मत प्राप्त गरी अग्रता लिएका थिए, जबकि लुलाले ४५.१६ प्रतिशत मत प्राप्त गरेका थिए।
लुलाले आफ्नो अभियानमा गरिबी र असमानता घटाएको, बेरोजगारी, निरक्षरता र वन विनाशलाई न्यून बिन्दुमा पुर्याएको आफ्नो विगतको कार्यकालको रेकर्डलाई जोड दिएका थिए। उनले बोल्सोनारोले कल्याणकारी खर्च कटौती गर्ने र सामाजिक प्रगतिलाई पछाडि धकेल्ने चेतावनी दिएका थिए।
आगामी चुनौती र क्षेत्रीय प्रभाव
लुलाको चौथो कार्यकाल उनका लागि सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण हुने देखिन्छ। ब्राजिलले लोकतन्त्रमा फर्किएपछि सबैभन्दा रूढिवादी कंग्रेस निर्वाचित गरेको छ। बोल्सोनारोको लिबरल पार्टी (पीएल) र सहयोगी दलहरूले तल्लो सदनमा २८० भन्दा बढी र सिनेटमा ५० सिटसम्म नियन्त्रण गर्न सक्नेछन्, जुन दुवै सदनमा सहज बहुमत हो।
यसले राष्ट्रपतिलाई कंग्रेसमा थप शक्ति सुम्पन बाध्य पार्नेछ। लुलाले सर्वोच्च अदालतको मनोनयन, अव्यवस्थित पार्टी गठबन्धन र महाभियोगको खतरासमेत सामना गर्नुपर्नेछ। ब्राजिलको अर्थतन्त्र आगामी वर्ष २.३ प्रतिशतले मात्र बढ्ने अनुमान गरिएको छ, जसले उच्च ब्याजदर र कुल गार्हस्थ उत्पादनको ८२ प्रतिशतभन्दा बढी पुगेको सार्वजनिक ऋणसँग सम्बन्धित वित्तीय चिन्ता थपेको छ।
लुलाको जितले ल्याटिन अमेरिकामा दक्षिणपन्थी सरकारहरूको बढ्दो समूहलाई धक्का दिएको छ। लुलाका पूर्व विदेश मन्त्री सेल्सो अमोरिमका अनुसार, लुला ल्याटिन अमेरिकामा सन्तुलनको बिन्दु स्थापना गर्नका लागि महत्त्वपूर्ण हुनेछन्।
अगाडिका अनिश्चितता
लुलाको नयाँ कार्यकाल जनवरी ५, २०२७ मा सुरु हुनेछ। तर, फ्लाभियो बोल्सोनारोले निर्वाचन परिणामलाई औपचारिक रूपमा स्वीकार गर्छन् वा गर्दैनन् भन्ने अझै स्पष्ट छैन। बोल्सोनारोको कानुनी टोलीले निर्वाचन रद्द गर्न खोज्नेछ वा छैन भन्ने पनि हेर्न बाँकी छ। सर्वोच्च अदालत र निर्वाचन अदालतले मतदानको दिन साँझ ५ बजे एक न्यायाधीशले निजी रूपमा गरेको निर्णयलाई सार्वजनिक रूपमा कसरी समाधान गर्छन् भन्ने पनि महत्त्वपूर्ण प्रश्न बनेको छ।
