मुख्य सामग्रीमा जानुहोस्
Nmkhabar
EN
एनपीएल लाइभ स्कोर, अंक तालिका र तालिका अंक तालिका ›

अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालयले म्यानमारलाई रोहिंग्या नरसंहारको दोषी ठहर गर्‍यो

अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालयले बिहीबार म्यानमारले रोहिंग्या अल्पसंख्यकविरुद्ध नरसंहार गरेको ठहर गरेको छ। कुनै राज्यलाई नरसंहारको दोषी ठहर गरिएको यो पहिलो पटक हो।
Nmkhabar डेस्क
१ मिनेट पढाइ
आकार:
अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय म्यानमार
Share:

अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय (आईसीजे) ले बिहीबार म्यानमारले रोहिंग्या अल्पसंख्यकविरुद्ध नरसंहार गरेको ठहर गरेको छ। यो फैसला अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले कुनै राज्यलाई नरसंहारको दोषी ठहर गरेको पहिलो पटक हो, जसले अन्तर्राष्ट्रिय न्यायको क्षेत्रमा नयाँ नजिर स्थापित गरेको छ।

सन् २०१७ मा राखिन राज्यमा ‘क्लियरेन्स अपरेसन’ सुरु भएपछि गाम्बियाले म्यानमारविरुद्ध आईसीजेमा मुद्दा दायर गरेको थियो। यस कारबाहीमा हजारौं रोहिंग्या मारिएका थिए भने ७ लाखभन्दा बढी बौद्ध बहुमत भएको म्यानमारबाट भाग्न बाध्य भएका थिए। अदालतले म्यानमारमा रोहिंग्या जनसंख्याको ठूलो हिस्सालाई ‘नष्ट गर्ने मनसाय’ रहेको र अपराध लुकाउन ‘प्रमाणको व्यापक विनाश’ गरेको बताएको छ।

पृष्ठभूमि

  • सन् २०१७ मा राखिन राज्यमा 'क्लियरेन्स अपरेसन' सुरु गरिएको थियो, जहाँ धेरै रोहिंग्या मुस्लिम अल्पसंख्यक बसोबास गर्थे।
  • अराकान रोहिंग्या साल्भेसन आर्मी (ARSA) का लडाकुहरूले ३० भन्दा बढी प्रहरी चौकीहरूमा घातक आक्रमण गरेपछि, म्यानमारका सेनाहरूले स्थानीय बौद्ध भीडको समर्थनमा हिंसाको लहर सुरु गरे, जसले रोहिंग्याहरूको सामूहिक पलायनलाई निम्त्यायो।
  • गाम्बियाले नोभेम्बर २०१९ मा म्यानमारविरुद्ध आईसीजेमा मुद्दा दायर गरेको थियो, जसमा म्यानमारको सेनाले राखिन राज्यमा क्लियरेन्स अपरेसनको क्रममा रोहिंग्या जनता विरुद्ध नरसंहारका कार्यहरू गरेको आरोप लगाएको थियो।
  • जनवरी २०२० मा, आईसीजेले म्यानमारलाई महासन्धि अन्तर्गत निषेधित कार्यहरू विरुद्ध रोहिंग्यालाई बचाउन अस्थायी उपायहरू लागू गर्न आदेश दिएको थियो।

यो फैसलाले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनमा नयाँ नजिर स्थापित गरेको छ र भविष्यमा अन्य नरसंहारका मुद्दाहरूमा पनि यसको प्रभाव पर्नेछ, जसमा गाजामा इजरायलको युद्धलाई लिएर दक्षिण अफ्रिकाले ल्याएको मुद्दा पनि समावेश छ। आईसीजेका फैसलाहरू अन्तिम र बाध्यकारी हुन्छन्, यद्यपि अदालतसँग यसको निर्णयहरू लागू गर्ने प्रत्यक्ष शक्ति भने सीमित छ।

अदालतको ठहर र म्यानमारको खण्डन

आईसीजेका अध्यक्ष युजी इवासावाका अनुसार म्यानमारको सेनाले ‘अन्धधुन्ध’ हत्या, पुरुषहरूको मृत्युदण्ड, ‘व्यापक’ यौन हिंसा, बालबालिकाविरुद्ध ‘अत्यधिक हिंसा’ र रोहिंग्या घरहरू जानाबुझी जलाएको थियो। उनले सेनाले बंगलादेश भाग्दै गरेका रोहिंग्याहरूलाई पनि आक्रमण गरेको र शव जलाएर वा फालेर ‘प्रमाणको व्यापक विनाश’ गरेको उल्लेख गरे। अदालतले ‘क्लियरेन्स अपरेसन’ को समयमा करिब १०,००० रोहिंग्या ‘हिंसात्मक रूपमा मारिए’ र ७००,००० भन्दा बढी बंगलादेश भागेको अनुमान गरेको छ।

विज्ञापन

म्यानमारले भने रोहिंग्याविरुद्ध नरसंहारको आरोप निरन्तर अस्वीकार गर्दै आएको छ। म्यानमारको सैन्य सरकारमा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग मन्त्री को को ह्लाइङले यसअघि जनवरीमा आईसीजेलाई ‘आतंकवादीहरूलाई स्वतन्त्र शासन गर्न दिन बाध्य थिएन’ भनेका थिए। बिहीबारको फैसलापछि उनले कुनै टिप्पणी नगरेको जनाइएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया र आगामी कदम

संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानवअधिकार उच्चायुक्त भोल्कर टर्कले रोहिंग्यामाथि थोपरिएको ‘पीडा, दुःख र अपमान’ ‘मानवताको विवेकमा दाग’ भएको बताएका छन्। उनले अदालतको निर्णय ‘अब वास्तविक कार्यमा परिणत हुनुपर्छ’ भनेर माग गरे। मानवअधिकार वकिल फिलिप स्यान्ड्स केसीले यसलाई ‘ऐतिहासिक फैसला’ भन्दै ‘अन्तर्राष्ट्रिय न्यायका महान क्षणहरू’ सँग तुलना गरे।

आईसीजेले म्यानमारलाई समानुपातिक क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्ने दायित्व रहेको बताएको छ, तर यसको सही अंक पछि निर्धारण गरिनेछ। अदालतका आदेशहरू संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्मा पठाइन्छ, जसले प्रस्तावमार्फत अदालतको फैसला लागू गर्ने निर्णय गर्न सक्छ। म्यानमारले आईसीजेको फैसलालाई पूर्ण रूपमा लागू गर्नुपर्नेछ, जसमा क्षतिपूर्ति र पुनस्र्थापना प्रदान गर्ने दायित्व पनि समावेश छ। रोहिंग्याहरूको सुरक्षित, स्वैच्छिक र सम्मानजनक फिर्ती तथा भविष्यमा भेदभाव र सतावटबाट उनीहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नुपर्नेछ।

आधिकारिक स्रोत (३) हेर्नुहोस्
विज्ञापन
Nmkhabar डेस्क

Nmkhabar डेस्क

संवाददाता · Nmkhabar

Nmkhabar डेस्क Nmkhabar को सम्पादकीय डेस्क हो। यस नाममा प्रकाशित समाचार सरकारी निकाय, अदालत, संसद, नेपाल राष्ट्र बैंक तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाका आधिकारिक स्रोत र विश्वसनीय सूचनाका आधारमा तयार गरिन्छन्, र प्रकाशनअघि तथ्य तथा भाषाको सम्पादकीय जाँच गरिन्छ। हाम्रो सम्पादकीय र एआई प्रयोग नीति: https://nmkhabar.com/ai-policy/ । कुनै त्रुटि भेटिएमा info@nmkhabar.com मा जानकारी दिनुहोस्, हामी तुरुन्त सच्याउँछौँ।

थप समाचार