सरकारले समस्याग्रस्त सहकारी संस्थाका बचतकर्ताको बचत फिर्ता प्रक्रिया सुरु गर्ने भएको छ। यसका लागि आवश्यक तयारी भइरहेको र छिट्टै कार्यान्वयनमा आउने अर्थ मन्त्रालयले जनाएको छ। यस निर्णयले विभिन्न सहकारीमा रकम थुप्रिएर बसेका लाखौं बचतकर्तालाई राहत मिल्ने अपेक्षा गरिएको छ।
समस्याग्रस्त सहकारी र फसेको रकम: मुख्य तथ्यांकहरू
- हालसम्म १ हजारभन्दा बढी सहकारी संस्था समस्याग्रस्त अवस्थामा छन्।
- करिब ४० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रकम बचतकर्ताको फसेको अनुमान छ।
- सरकारले पहिलो चरणमा काठमाडौं उपत्यकाका समस्याग्रस्त सहकारीबाट प्रक्रिया सुरु गर्नेछ।
- बचतकर्ताले आफ्नो बचतको आधारमा अधिकतम ५ लाख रुपैयाँसम्म फिर्ता पाउनेछन्।
- पुनःकर्जा कोष र सरकारी बजेटबाट रकम फिर्ताको व्यवस्था मिलाइनेछ।
बचत फिर्ताको प्रक्रिया: कसरी अघि बढ्छ काम?
अर्थ मन्त्रालयका अनुसार, समस्याग्रस्त सहकारीको सूची तयार गरिनेछ र त्यसपछि बचतकर्ताको दाबी संकलन गरिनेछ। यसका लागि छुट्टै संयन्त्र बनाइनेछ जसले बचतकर्ताको प्रमाण र सहकारीको सम्पत्ति मूल्यांकन गर्नेछ। बचतकर्ताले पेश गरेको प्रमाणका आधारमा उनीहरूको रकम फिर्ताको प्रक्रिया अगाडि बढाइनेछ।
सरकारले सहकारी ऐन, २०७४ र नियमावली, २०७५ मा भएको व्यवस्थाअनुसार यो प्रक्रिया अघि बढाउने तयारी गरेको छ। यसमा सहकारीको सम्पत्ति बिक्री, व्यवस्थापन र अन्य स्रोतबाट रकम संकलन गरी बचतकर्तालाई भुक्तानी दिने योजना छ।
बचतकर्ताको अपेक्षा: छिटो र पारदर्शी भुक्तानीको माग
वर्षौंदेखि आफ्नो रकम फिर्ताको पर्खाइमा बसेका बचतकर्ताहरू सरकारको यो कदमले आशावादी भएका छन्। विशेषगरी ज्येष्ठ नागरिक र विपन्न वर्गका लागि यो रकम जीवन धान्ने आधार हो। उनीहरूले प्रक्रिया छिटो र पारदर्शी हुनेमा जोड दिएका छन्।
अर्थविद्को धारणा: कार्यान्वयनको चुनौती
अर्थविद्हरूले यो कदम स्वागतयोग्य भए पनि कार्यान्वयनको पक्ष चुनौतीपूर्ण रहेको बताएका छन्। ‘समस्याग्रस्त सहकारीको सम्पत्ति मूल्यांकन र बिक्री प्रक्रिया जटिल हुन सक्छ। यसमा पारदर्शिता र प्रभावकारिता सुनिश्चित गर्नुपर्छ,’ एक अर्थविद्ले भने। उनले यसका लागि छुट्टै ऐन वा कार्यविधि बनाउनुपर्ने सुझाव पनि दिए।
अबको बाटो: कार्यविधि सार्वजनिक र कार्यान्वयन
सरकारले बचत फिर्ताको कार्यविधि छिट्टै सार्वजनिक गर्ने र त्यसपछि कार्यान्वयनमा लैजाने बताएको छ। यसका लागि विभिन्न मन्त्रालय र निकायबीच समन्वय आवश्यक छ। बचतकर्ताले भने आफ्नो बचत कहिले फिर्ता पाइन्छ भन्ने प्रतीक्षा गरिरहेका छन्।
