गत साता धितोपत्र बजारमा नेप्से सूचक १.७५ प्रतिशतले ओरालो लागेको छ। यस अवधिमा लगानीकर्ताले करिब ८५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको सम्पत्ति गुमाएका छन्। यो गिरावटले समग्र बजारको आत्मविश्वासमा धक्का पुगेको छ। नेपालको शेयर बजार, जसलाई नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) मार्फत सञ्चालन गरिन्छ, मुलुकको अर्थतन्त्रको एक महत्वपूर्ण सूचक हो। यसको उतारचढावले आम नागरिकको लगानी र बचतमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्दछ। यस्तो ठूलो रकमको नोक्सानीले धेरै परिवारको आर्थिक योजनालाई प्रभावित पार्न सक्नेछ।
नेप्से सूचकमा ठूलो पहिरो, लगानीकर्ताको ८५ अर्ब स्वाहा
- नेप्से सूचक १.७५ प्रतिशतले घटेको छ, जुन एक साताको अवधिमा ठूलो गिरावट मान्न सकिन्छ।
- लगानीकर्ताले करिब ८५ अर्ब रुपैयाँको नोक्सानी बेहोरेका छन्, जसले उनीहरूको सम्पत्तिमा ठूलो असर पारेको छ।
- कुल बजार पुँजीकरणमा उल्लेख्य गिरावट आएको छ, जसले बजारको समग्र आकार र मूल्यमा कमी आएको देखाउँछ।
- कारोबार रकममा पनि कमी आएको छ, जसले बजारमा लगानीकर्ताहरूको सक्रियता घटेको संकेत गर्दछ।
- सबै उप-सूचकहरू ओरालो लागेका छन्, जसको अर्थ कुनै पनि क्षेत्रका शेयरहरूले राम्रो प्रदर्शन गर्न सकेनन्।
बजारको अवस्था: १,९९१ को बिन्दुमा नेप्से, लगानीकर्ता थप चिन्तित
गत साताको अन्तिम कारोबार दिनसम्म आइपुग्दा नेप्से सूचक १ हजार ९ सय ९१.३१ विन्दुमा आइपुगेको छ। यो अघिल्लो साताको तुलनामा करिब ३५.७३ विन्दुको गिरावट हो। यसले गर्दा लगानीकर्ताहरूको सम्पत्तिमा ठूलो क्षति पुगेको छ। समग्रमा, बजारमा नकारात्मक प्रभाव परेको छ र लगानीकर्ताहरू थप सचेत भएका छन्। नेपालमा शेयर बजारको इतिहास धेरै पुरानो नभए पनि यसले पछिल्लो दुई दशकमा महत्वपूर्ण फड्को मारेको छ। यसको विकासले धेरै नेपालीलाई पुँजी बजारमा लगानी गर्न प्रोत्साहित गरेको छ, तर यसका जोखिमहरू पनि उत्तिकै छन्। यस्तो गिरावटले विशेषगरी साना लगानीकर्ताहरूलाई बढी प्रभावित पार्दछ, जसले आफ्नो जीवनभरको कमाइ शेयर बजारमा लगाउँछन्।
साताभरमा कुल २ अर्ब ९० करोड रुपैयाँ बराबरको शेयर कारोबार भएको छ। अघिल्लो साता यो अंक ३ अर्ब ५० करोड रुपैयाँको हाराहारीमा थियो। यसले बजारमा तरलताको समस्या अझै कायमै रहेको संकेत गर्छ। लगानीकर्ताहरू नयाँ लगानीका लागि हिचकिचाइरहेका छन्, जसले गर्दा कारोबार रकममा कमी आएको हो। नेपालको अर्थतन्त्रमा तरलताको अवस्थाले सधैं नै महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। जब बजारमा पर्याप्त तरलता हुँदैन, लगानीकर्ताहरूले पैसा निकाल्न वा नयाँ लगानी गर्न कठिनाई महसुस गर्छन्। यो अवस्थाले शेयरको मूल्यमा दबाब सिर्जना गर्दछ।
लगानीकर्ताको चिन्ता: साना लगानीकर्ताको भविष्यमाथि प्रश्नचिन्ह
शेयर बजारमा देखिएको यो गिरावटले साना लगानीकर्ताहरूमाझ ठूलो चिन्ता थपेको छ। विशेषगरी, नयाँ लगानीकर्ताहरू जसले भर्खरै बजारमा प्रवेश गरेका थिए, उनीहरूले ठूलो नोक्सानी बेहोर्नु परेको छ। कतिपय लगानीकर्ताहरूले बजारको यो स्थितिलाई ‘बियरिस ट्रेन्ड’को संकेतका रूपमा हेरिरहेका छन्। यसले गर्दा, बजारको भविष्यबारे अनिश्चितता बढेको छ। नेपालमा धेरै नागरिकले आफ्नो भविष्य सुरक्षित गर्नका लागि शेयर बजारलाई एक माध्यम मानेका छन्। विशेषगरी, सेवानिवृत्त व्यक्तिहरू र युवा पुस्ताले यसमा ठूलो आशा राखेका छन्। यस्तो अवस्थामा उनीहरूको लगानी डुब्नु भनेको उनीहरूको भविष्य नै अनिश्चित हुनु हो। यसले सामाजिक सुरक्षा र आर्थिक स्थायित्वमाथि पनि प्रश्नचिन्ह खडा गर्दछ।
विश्लेषकको धारणा: मौद्रिक नीति र राजनीतिक अस्थिरताको प्रभाव
एक जना वरिष्ठ शेयर विश्लेषकका अनुसार, ‘बजारमा देखिएको यो गिरावट विभिन्न कारणहरूको उपज हो। मौद्रिक नीतिमा भएको परिवर्तन, राजनीतिक अस्थिरताको आशंका, र अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभावले पनि यसमा भूमिका खेलेको छ। यद्यपि, यो गिरावट अस्थायी हुन सक्छ र राम्रो कम्पनीहरूको शेयरमा लगानी गर्ने अवसर पनि यसले सिर्जना गर्न सक्छ।’ नेपालको शेयर बजार सानो भए पनि यो विश्वव्यापी आर्थिक प्रवृत्तिबाट अछुतो रहन सक्दैन। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा हुने उतारचढाव, विशेषगरी प्रमुख अर्थतन्त्रहरूमा हुने घटनाहरूले नेपालको बजारलाई पनि प्रभावित गर्दछ। यसबाहेक, नेपालको आन्तरिक राजनीतिक अवस्था र सरकारको आर्थिक नीतिहरूले पनि बजारको दिशा तय गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्।
आगामी दिनहरूमा बजारको दिशा: मौद्रिक नीतिको समीक्षा र लगानीकर्ताको मनोबल
आगामी दिनहरूमा बजारको दिशा निर्धारण गर्नका लागि नेपाल राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीतिको समीक्षा र सरकारको आर्थिक नीतिहरूले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछन्। यदि बजारमा सकारात्मक संकेतहरू देखापरेमा र लगानीकर्ताहरूको मनोबल बढ्न थालेमा फेरि कारोबार रकममा वृद्धि हुन सक्नेछ। अन्यथा, बजारले केही समय अझै दबाबमा रहनुपर्ने देखिन्छ। नेपालमा शेयर बजारको नियमन र विकासका लागि नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) जस्ता निकायहरू क्रियाशील छन्। यी निकायहरूले बजारलाई पारदर्शी र सुरक्षित बनाउनका लागि विभिन्न नियम र निर्देशनहरू जारी गर्दछन्। आगामी दिनहरूमा सेबोन र नेपाल राष्ट्र बैंकले लिने नीतिहरूले लगानीकर्ताहरूको विश्वास फिर्ता ल्याउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नेछन्।
लगानीकर्ताको सम्पत्तिमा ठूलो क्षति: ८५ अर्बको नोक्सानीको अर्थ
करिब ८५ अर्ब रुपैयाँको नोक्सानी भनेको ठूलो रकम हो। यसले धेरै परिवारको बचत र लगानीलाई प्रत्यक्ष असर पार्दछ। यसको अर्थ हो कि, औसत नेपाली लगानीकर्ताले आफ्नो लगानीको ठूलो हिस्सा गुमाएका छन्। यसले उनीहरूको भविष्यको योजना, जस्तै घर किन्ने, छोराछोरीको शिक्षा, वा सेवानिवृत्तिको लागि गरिएका बचतहरूलाई प्रभावित पार्न सक्छ। यस प्रकारको ठूलो नोक्सानीले बजारमा नकारात्मक मनोबल सिर्जना गर्दछ, जसले थप बिक्रीको दबाब बढाउन सक्छ।
सबै उप-सूचकहरू ओरालो: कुनै पनि क्षेत्रले राहत दिन सकेन
नेप्से अन्तर्गतका सबै उप-सूचकहरू ओरालो लाग्नुले बजारको व्यापक गिरावटलाई दर्साउँछ। यसको अर्थ हो कि, कुनै पनि क्षेत्रको शेयरले राम्रो प्रदर्शन गर्न सकेन, चाहे त्यो बैंकिङ होस्, हाइड्रोपावर होस्, वा अन्य कुनै क्षेत्र। यस्तो अवस्थामा लगानीकर्ताहरूले कुन क्षेत्रमा लगानी गर्ने भन्नेमा थप अन्योलको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ। यसले बजारमा विविधताको कमी र केही निश्चित क्षेत्रहरूमा बढी निर्भरताको संकेत पनि दिन सक्छ।
आगामी साताको सम्भावित प्रभाव: बजारको दिशा निर्धारणमा महत्वपूर्ण
आगामी साताहरूमा बजारको दिशा निर्धारण गर्नका लागि धेरै कुराहरूले भूमिका खेल्नेछन्। नेपाल राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीतिको आगामी समीक्षा, सरकारको आर्थिक नीतिहरूको कार्यान्वयन, र अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अवस्थाले यसमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्नेछ। यदि केही सकारात्मक संकेतहरू देखापरे भने, लगानीकर्ताहरूको मनोबल बढ्न सक्छ र बजारमा सुधार आउन सक्छ। अन्यथा, बजारले केही समय अझै दबाबमा रहनुपर्ने देखिन्छ। यसले गर्दा, लगानीकर्ताहरूले थप धैर्यता र सचेतना अपनाउनु पर्नेछ।