धितोपत्रको मूल्यमा हेरफेर गरी संगठित रूपमा शेयर जालसाजी कारोबार गरेको आरोपमा प्रहरी हिरासतमा रहेका दीपक भट्ट र सुलभ अग्रवालको ठगी धन्दामा व्यवसायीका नेतासमेत जोडिएको प्रारम्भिक अनुसन्धानले देखाएको छ। नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) को प्रारम्भिक अनुसन्धानले व्यवसायीक नेता शेखर गोल्छासमेतको संलग्नताको संकेत गरेको छ। यो घटनाले नेपाली धितोपत्र बजारको सुशासन र पारदर्शीतामाथि गम्भीर प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ, जसको प्रत्यक्ष असर हजारौं खुद्रा लगानीकर्ताहरूमाथि परेको छ। नेपालको शेयर बजार, जुन पछिल्ला केही दशकहरूमा तीव्र गतिमा विकास भएको छ, यस्ता प्रकारका जालसाजीपूर्ण गतिविधिबाट प्रभावित हुँदा यसको दीर्घकालीन स्थायित्वमाथि पनि शंका उत्पन्न भएको छ।
दीपक भट्ट र सुलभ अग्रवालको शेयर जालसाजी प्रकरणमा शेखर गोल्छाको प्रारम्भिक संलग्नताको खुलासा
- धितोपत्रको मूल्यमा कृत्रिम चलखेल गरी ठगी गरेको आरोपमा दीपक भट्ट र सुलभ अग्रवाल पक्राउ परेका छन्।
- प्रारम्भिक अनुसन्धानले उनीहरूको जालसाजी कारोबारमा व्यवसायीक नेता शेखर गोल्छाको समेत संलग्नता देखाएको छ।
- सेबोनले यस प्रकरणको गम्भीरतालाई मध्यनजर गर्दै थप अनुसन्धान गरिरहेको छ।
- बजारमा अनधिकृत पहुँच प्रयोग गरी योजनाबद्ध रूपमा ठगी गरिएको पाइएको छ।
- यस प्रकरणले धितोपत्र बजारको नियमन र सुपरीवेक्षणमाथि प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ।
- लगानीकर्ताहरूको ठूलो रकम डुबेको छ र बजारमा अस्थिरता बढेको छ।
- यस घटनाले नेपालको वित्तीय क्षेत्रमा सुशासनको अभावलाई उजागर गरेको छ।
प्रारम्भिक अनुसन्धानको प्रतिवेदनले औंल्याएका ठगीका तरिका
प्रहरीले दीपक भट्ट र सुलभ अग्रवाललाई धितोपत्रको मूल्यमा हेरफेर गरेको र संगठित रूपमा शेयर जालसाजी गरेको आरोपमा पक्राउ गरेको थियो। उनीहरूले विभिन्न कम्पनीहरूको शेयर मूल्यलाई कृत्रिम रूपमा बढाएर वा घटाएर लगानीकर्तालाई ठगी गरेको अभियोग छ। यस क्रममा नेपाल धितोपत्र बोर्डले गरेको प्रारम्भिक अनुसन्धानले यो जालसाजी कारोबारमा ठूलो पहुँच र शक्तिको प्रयोग भएको देखाएको छ। अनुसन्धान प्रतिवेदनअनुसार, व्यवसायीक नेता शेखर गोल्छाले समेत यस कारोबारमा अप्रत्यक्ष वा प्रत्यक्ष रूपमा भूमिका खेलेको प्रारम्भिक प्रमाणहरूले देखाएका छन्। सेबोनले गोप्य सूचना र सङ्कलन गरिएका प्रमाणका आधारमा यो निष्कर्षमा पुगेको हो। नेपालमा धितोपत्र बजारको विकासक्रम हेर्दा, यस्ता ठूला खेलाडीहरूको संलग्नताले बजारको स्वस्थ प्रतिस्पर्धा र साना लगानीकर्ताहरूको हितमा गम्भीर असर पार्न सक्ने पूर्व उदाहरणहरू पनि छन्। यस प्रकारको संगठित अपराधले बजारको समग्र विश्वसनीयतामाथि प्रश्नचिह्न खडा गर्दछ, जसले विदेशी लगानीकर्ताहरूलाई पनि निरुत्साहित गर्न सक्छ।
कारोबारको तरिका र संलग्नताको प्रकृति
भट्ट र अग्रवालले आफूहरूले सञ्चालन गरेको कम्पनी र पहुँचको दुरुपयोग गरी शेयर बजारमा अनधिकृत प्रभाव पारेको आरोप छ। उनीहरूले निश्चित शेयरको मूल्य बढाउन वा घटाउनका लागि ठूलो मात्रामा खरीद वा बिक्री गर्ने, गलत सूचना प्रवाह गर्ने जस्ता कार्य गरेको पाइएको छ। यस प्रक्रियामा ठूलो रकमको कारोबार भएको र यसबाट लगानीकर्ताहरू ठगिएको प्रारम्भिक अनुसन्धानले देखाएको छ। शेखर गोल्छाको संलग्नता कस्तो प्रकृतिको छ भन्ने विषयमा थप अनुसन्धान भइरहेको छ। यो संलग्नता प्रत्यक्ष लगानी, सूचना प्रवाहमा सहयोग वा अन्य कुनै किसिमको प्रभाव पारेको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। सेबोनले यस विषयमा थप प्रमाण जुटाउनका लागि विभिन्न निकायसँग समन्वय गरिरहेको छ। नेपालको कानूनले धितोपत्रको मूल्यमा कृत्रिम चलखेल गर्नेलाई कडा कारबाहीको व्यवस्था गरेको छ, तर यस्ता उच्च पदस्थ व्यक्तिहरूको संलग्नताले अनुसन्धान प्रक्रियालाई जटिल बनाउन सक्छ। यस प्रकारको कारोबारले बजारमा ‘इनसाइडर ट्रेडिङ’ (भित्री सूचनाको आधारमा कारोबार) जस्ता गैरकानूनी गतिविधिहरूलाई पनि प्रश्रय दिन सक्छ, जसले साना लगानीकर्ताहरूलाई ठूलो नोक्सानी पुर्याउँछ।
आम नेपाली लगानीकर्तामाथि परेको गहिरो असर
यस प्रकारको संगठित जालसाजीले समग्र शेयर बजारको विश्वसनीयतामाथि गम्भीर आँच पुर्याएको छ। साना लगानीकर्ताहरूले आफ्नो मेहनतको कमाइ गुमाउनु परेको छ भने बजारमा अस्थिरता बढेको छ। धितोपत्र बजारमा पारदर्शीता र निष्पक्षता कायम हुनुपर्नेमा यस्ता घटनाहरूले लगानीकर्ताको मनोबल गिराएको छ। यस प्रकरणले बजारमा विद्यमान सुशासनको अभाव र नियमनकारी निकायको प्रभावकारितामाथि पनि प्रश्न उठाएको छ। लगानीकर्ताहरूले आफ्नो लगानीको सुरक्षाको ग्यारेन्टी नहुँदा थप चिन्तित भएका छन्। उदाहरणका लागि, धेरैजसो नेपाली नागरिकले आफ्नो भविष्य सुरक्षित गर्नका लागि शेयर बजारमा लगानी गर्छन्, विशेष गरी पेन्सन वा अन्य दीर्घकालीन लक्ष्यहरूका लागि। यस्ता ठगीका घटनाहरूले उनीहरूको विश्वासलाई पूर्ण रूपमा तोड्न सक्छ, जसले गर्दा उनीहरू भविष्यमा लगानी गर्न डराउन सक्छन्। यसको परिणामस्वरुप, देशको आर्थिक विकासमा आवश्यक पुँजी प्रवाहमा कमी आउन सक्छ।
सरकारी निकायको दृढ प्रतिक्रिया र आगामी कदम
नेपाल धितोपत्र बोर्डले यस प्रकरणलाई गम्भीरतापूर्वक लिएको र दोषीलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउन कुनै कसर बाँकी नराख्ने बताएको छ। बोर्डका प्रवक्ताले प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट केही व्यक्तिको संलग्नता देखिएको र यसलाई थप विस्तृत रूपमा छानबिन गरिने जानकारी दिए। प्रहरी प्रवक्ताले पनि पक्राउ परेका व्यक्तिहरूमाथि अनुसन्धान जारी रहेको र थप तथ्यहरू खुल्दै जाने बताए। शेखर गोल्छा वा उहाँको प्रतिनिधित्व गर्ने कसैको पनि यस विषयमा तत्काल कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन। यो घटनाले नेपालको धितोपत्र बजारलाई थप सुदृढ र पारदर्शी बनाउनका लागि नियामक निकायहरूमाथि ठूलो जिम्मेवारी थपेको छ। यस प्रकारका गतिविधिहरूलाई रोक्नका लागि कडा नियमन, प्रभावकारी अनुगमन र दोषीलाई तत्काल कारबाहीको व्यवस्था हुनुपर्छ। नेपालको शेयर बजारको इतिहासमा यस्ता ठूला ठगीका घटनाहरू कमै भए पनि, जब हुन्छन् तब यसले ठूलो तरंग ल्याउँछ।
अब यो संगठित शेयर जालसाजी प्रकरणमा संलग्न सबैलाई कानुनी कारबाहीको दायरामा ल्याएर लगानीकर्ताको विश्वास पुनःस्थापित गर्न सरकार र नियमनकारी निकायले के कदम चाल्छन्, त्यो हेर्न बाँकी छ। यस प्रकरणको निष्पक्ष र पारदर्शी छानबिनले मात्रै नेपाली धितोपत्र बजारमा पुनः विश्वास जगाउन सक्नेछ। यदि दोषीहरूलाई सजाय दिइएन भने, यसले थप अनैतिक गतिविधिहरूलाई प्रोत्साहन गर्नेछ र समग्र वित्तीय प्रणालीलाई कमजोर बनाउनेछ। यस घटनाले नेपालको आर्थिक सुशासनको परीक्षा लिनेछ र यसको नतिजाले भविष्यमा देशको आर्थिक स्थायित्वमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।
