नेपाली सुन बजारमा आज, वैशाख १७ गते, सुनको मूल्यमा उल्लेखनीय गिरावट आएको छ। फाइन गोल्ड (yellow gold) को मूल्य तोलामा १८ सय रुपैयाँले घटेर २ लाख ९२ हजार ७ सय रुपैयाँमा आइपुगेको छ। यो गिरावटले बजारमा केही तरंग ल्याएको छ भने यसको प्रभाव लगानीकर्ता र उपभोक्ता दुवैमा पर्ने देखिन्छ। नेपालको अर्थतन्त्रमा सुनको भूमिका ऐतिहासिक रूपमा महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ, जसले यसको मूल्यमा हुने हरेक उतारचढावले आम नागरिकको खरिद क्षमता र लगानीको रणनीतिलाई प्रत्यक्ष असर गर्दछ। यस पटकको गिरावटले विशेषगरी सुनमा लगानी गर्ने र शुभकार्यका लागि सुन किन्न चाहनेहरूलाई राहत पुर्याएको छ।
सुनको मूल्यमा आएको १८ सयको गिरावट: आजको नयाँ भाउ २ लाख ९२ हजार ७ सय
- फाइन गोल्डको मूल्य तोलामा १८ सय रुपैयाँले घट्यो।
- आज फाइन गोल्डको मूल्य २ लाख ९२ हजार ७ सय रुपैयाँ प्रति तोला पुगेको छ।
- तेजाबी गोल्ड (silver) को मूल्य पनि तोलामा १५ रुपैयाँले घटेर २ लाख ९१ हजार २ सय रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ।
- यो गिरावटले सुनको कारोबारमा तत्काल प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।
- अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा आएको उतारचढावले नेपाली बजारलाई पनि असर गरेको छ।
- नेपालमा सुनको मूल्य निर्धारण नेपाल राष्ट्र बैंकले तोकेको विनिमय दर र अन्तर्राष्ट्रिय बजारको दरलाई आधार मानेर गरिन्छ, जसले गर्दा विश्वव्यापी घटनाहरूको प्रभाव यहाँको बजारमा तुरुन्तै देखिन्छ।
- यस पटकको गिरावटले विगतका केही महिनादेखि स्थिर रहेको वा केही हदसम्म बढेको सुनको मूल्यमा नयाँ दिशा दिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभाव र नेपाली बजारको सन्दर्भ
सुनको मूल्यमा आएको यो गिरावटलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभावका रूपमा हेरिएको छ। पछिल्ला दिनहरूमा विश्वभरि नै सुनको मूल्यमा केही स्थिरता आएको वा घटबढ भएको पाइन्छ। अमेरिकी डलरको बलियोपन, ब्याजदरमा भएको परिवर्तन र भूराजनीतिक तनावका कारणले सुनको मूल्यमा उतारचढाव आउने गरेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले तोकेको विनिमय दर अनुसार आजको मूल्य निर्धारण गरिएको हो। नेपालमा सुनको मूल्य निर्धारणमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको भूमिका सर्वोपरि हुन्छ, किनकि नेपालले सुनको ठूलो हिस्सा आयात गर्ने गर्दछ। यस कारण, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको माग र आपूर्तिमा हुने कुनै पनि परिवर्तनले यहाँको मूल्यलाई तुरुन्तै प्रभावित पार्छ।
गत हप्ताको तुलनामा यो मूल्यमा आएको परिवर्तनले गर्दा सुनको कारोबारमा केही सुस्तता आउन सक्ने अनुमान गरिएको छ। विशेषगरी, सुनको भाउ बढ्दा किनमेल गर्ने उपभोक्ताहरू मूल्य घटेपछि बजारमा आउन सक्ने सम्भावना छ। यस्तै, लगानीकर्ताहरूका लागि पनि यो एक अवसरको रूपमा हेर्न सकिन्छ, जहाँ उनीहरूले सस्तो मूल्यमा सुन किन्न सक्नेछन्। नेपालमा सुनलाई एक सुरक्षित लगानीको माध्यम मानिन्छ, त्यसैले यसको मूल्यमा आउने यस्ता गिरावटले लगानीकर्ताहरूलाई थप आकर्षित गर्न सक्छ। विगतमा पनि, सुनको मूल्यमा आएको ठूलो गिरावटपछि लगानीकर्ताहरूको चाप बढेको पाइन्छ।
आम नागरिकको खरिद क्षमतामा सुनको मूल्यको असर
सुनको मूल्यमा आएको यो गिरावटले आम नागरिकलाई प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा असर गर्नेछ। विशेषगरी, सुन किन्ने योजनामा रहेका उपभोक्ताहरूका लागि यो खुसीको खबर हो। विवाह, व्रतबन्ध जस्ता शुभकार्यमा सुनको प्रयोग अत्याधिक हुने भएकाले यसको मूल्य घट्दा सर्वसाधारणलाई राहत मिल्नेछ। यस्तै, सुनमा लगानी गर्नेहरूका लागि पनि यो एक राम्रो अवसर हुन सक्छ, जहाँ उनीहरूले कम लागतमा धेरै सुन किन्न सक्नेछन्। अर्कोतर्फ, सुनको कारोबार गर्ने व्यवसायीहरूका लागि भने मूल्य घट्दा कारोबारमा केही असर पर्न सक्नेछ। नेपालमा, विशेषगरी दसैं, तिहार र विवाहको सिजनमा सुनको माग ह्वात्तै बढ्ने गर्छ, र यसरी मूल्य घट्नुले धेरै परिवारलाई ठूलो आर्थिक राहत प्रदान गर्नेछ।
यद्यपि, सुनको मूल्यमा आउने यो उतारचढाव अनपेक्षित भने होइन। अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभाव, डलरको विनिमय दर र नेपालको आफ्नै आर्थिक सूचकहरूले यसलाई प्रभावित गरिरहेका हुन्छन्। यसका साथै, नेपालमा सुनको आयात कोटा प्रणाली लागू भएकाले बजारमा सुनको आपूर्ति पनि यसै अनुसार हुने गर्दछ। यो कोटा प्रणालीले बजारमा सुनको कृत्रिम अभाव वा अधिकता हुन नदिने प्रयास गर्छ, तर अन्तर्राष्ट्रिय बजारको ठूलो उतारचढावलाई यसले पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्न सक्दैन। यस कारण, उपभोक्ताहरूले सधैं मूल्यको उतारचढावको लागि तयार रहनुपर्छ।
सुनचाँदी व्यवसायी महासंघको विश्लेषण
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार, आजको मूल्य निर्धारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा भएको कारोबारलाई आधार मानेर गरिएको हो। महासंघका एक पदाधिकारीले नाम नछाप्ने सर्तमा भने, “अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा केही दिनदेखि दबाब थियो, त्यसको असर आज नेपाली बजारमा पनि देखिएको छ।” उनले थपे, “मूल्य अझै घट्ने वा बढ्ने भन्ने कुरा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको चालमा भर पर्छ।” यस भनाइले स्पष्ट पार्छ कि नेपालको सुन बजार पूर्ण रूपमा बाह्य कारकहरूमा निर्भर छ। महासंघले बजारको स्थिरताका लागि सरकारी नीति र अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अनुगमनमा जोड दिने गरेको छ।
आगामी दिनमा सुनको मूल्यको सम्भावित दिशा
आगामी दिनहरूमा सुनको मूल्य कसरी अगाडि बढ्छ भन्ने कुरा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अवस्था, अमेरिकी डलरको चाल र नेपालको आर्थिक नीतिका साथै सुनको आयात कोटामा हुने परिवर्तनमा भर पर्ने देखिन्छ। उपभोक्ताहरूले भने अहिलेको मूल्यलाई मध्यनजर गर्दै किनमेलको योजना बनाउन सक्नेछन्। भूराजनीतिक तनाव बढ्दा वा आर्थिक अनिश्चितताको स्थितिमा सुनको मूल्य बढ्ने सम्भावना रहन्छ, भने आर्थिक स्थिरता र बलियो डलरले यसलाई दबाब दिन सक्छ। नेपाल सरकारले सुन आयातमा लिने नीतिगत निर्णयहरूले पनि यसको उपलब्धता र मूल्यमा प्रभाव पार्नेछ। यसरी, सुनको मूल्यको भविष्य बहुआयामिक कारकहरूमा निर्भर रहनेछ।
