मार्क जुकरबर्गको बहुचर्चित ‘मेटाभर्स’ सपना अब संकटमा परेको देखिन्छ। मेटाले आफ्नो भर्चुअल रियालिटी (VR) प्लेटफर्म होराइजन वर्ल्ड्स(Horizon Worlds) भित्र नयाँ कन्टेन्ट र अपडेट बनाउने सुविधा बन्द गर्ने घोषणा गरेको छ। अब कम्पनीले यो प्लेटफर्मलाई मोबाइल भर्सनमा मात्र केन्द्रित गर्नेछ।
यो निर्णयसँगै भर्चुअल संसारमै हाँस्ने, खेल्ने र रमाउने हजारौँ प्रयोगकर्ताहरू निराश बनेका छन्। विशेषगरी ‘सोपस्टोन कमेडी क्लब’ (Soapstone Comedy Club) जस्ता भर्चुअल जमघट हुने स्थानहरूमा सन्नाटा छाएको छ। यो क्लबमा मानिसहरू आफ्नो ‘अवतार’ (Avatar) मार्फत स्ट्यान्ड-अप कमेडी, गायन र अन्य मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रममा सहभागी हुन्थे।
किन पछि हट्दैछ मेटा? मेटाले आफ्नो ‘रियालिटी ल्याब्स’ र ‘क्वेस्ट भीआर हेडसेट’ (Quest VR Headsets) को विकासमा करिब ८० अर्ब डलर भन्दा बढी लगानी गरिसकेको छ। तर, कम्पनीले यो विशाल लगानीको प्रतिफल पाउन सकेको छैन। मानिसहरूले भीआर हेडसेट लगाएर भर्चुअल संसारमा घण्टौँ बिताउन खासै रुची देखाएनन्। त्यसैले व्यापारिक हिसाबले घाटा भएपछि मेटाले भीआर भर्सनलाई निरन्तरता दिनुको सट्टा सजिलो र धेरै पहुँच हुने मोबाइल भर्सनमा सिफ्ट हुने रणनीति अपनाएको हो।
प्रयोगकर्ताको पीडा: “यो मेरो घर हो” मेटाको यो निर्णयले ती प्रयोगकर्ताहरूलाई सबैभन्दा बढी चोट पुगेको छ जसले बाहिरी संसारको एक्लोपन भुलाउन मेटाभर्सको साहारा लिएका थिए। सोपस्टोन क्लबमा नियमित कमेडी गर्ने ‘मिल्सबर्टसी’ (Millsbertc) भन्छन्, “जब उनीहरूले यसलाई बन्द गर्ने घोषणा गरे, म रोएँ। यो मेरो घर हो।”
त्यस्तै, अर्की प्रयोगकर्ता मिस डेल रे (Miss Del Rey) भन्छिन्, “मेटाले बुझेकै छैन कि यो ठाउँ मानिसहरूका लागि कति महत्त्वपूर्ण छ। शारीरिक अपाङ्गता भएका, डिप्रेसन वा सोसल एन्जाइटी भएका मानिसहरू ओछ्यानमै बसेर पनि यहाँ अरूसँग जोडिन सक्थे। सायद मेटाले मानिसको मानसिक स्वास्थ्यको लागि गरेको यो मात्र एउटा राम्रो काम थियो, जुन अब खोसिँदैछ।”
यो खबर किन महत्वपूर्ण छ? यसले प्रविधिको दुनियाँमा जतिसुकै ठूलो लगानी गरे पनि प्रयोगकर्ताको मनोविज्ञान र सहजता नबुझी सफल हुन सकिँदैन भन्ने सन्देश दिन्छ। साथै, भर्चुअल रियालिटी (VR) प्रविधि अझै पनि आम मानिसको दैनिक जीवनको हिस्सा बन्न नसकेको यथार्थलाई यसले छर्लङ्ग पारेको छ।
अब के हुन सक्छ? सोपस्टोनका सीईओ आरोन सोरेल्सका अनुसार उनीहरू अब मोबाइल भर्सनको लागि नयाँ प्लेटफर्म बनाउँदैछन्। तर, भीआरको जस्तो ‘इमर्सिभ’ अनुभव मोबाइलमा नहुने भएकाले धेरै प्रयोगकर्ताहरू त्यहाँ सिफ्ट हुन हिचकिचाइरहेका छन्। विस्तारै मेटाभर्सका यस्ता भर्चुअल स्पेसहरू सुनसान हुँदै जाने र मेटाले आफ्नो पूर्ण ध्यान आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) तर्फ मोड्ने सम्भावना प्रवल छ।
