भारतले गत मे १ देखि लागू गरेको नयाँ मापदण्ड र गैरभन्सार अवरोधले नेपाली चिया निर्यात ठप्प पारेको छ। यसले पूर्वी नेपालका ८३ चिया कारखाना बन्द हुने अवस्थामा पुगेका छन्।
नेपाल निर्यात व्यवसायी महासंघ (फिन) ले यस संकटबारे सरकारको ध्यानाकर्षण गराएको छ। महासंघका अध्यक्ष गोविन्द प्रसाद घिमिरेका अनुसार, भारतीय चिया बोर्डको स्ट्यान्डर्ड अपरेटिङ प्रोसिड्युर (एसओपी) र प्रत्येक खेपको अनिवार्य परीक्षण मापदण्डले निर्यात रोकेको छ।
यो अवरोधले हजारौं किसानको रोजगारी गुम्ने र उद्यमीहरूको अर्बौंको लगानी डुब्ने खतरा बढेको छ। चिया उद्योग पूर्वी पहाडी क्षेत्रको अर्थतन्त्रको मुख्य आधार हो।
महासंघले निर्यात गतिरोध फुकाउन सरकारसमक्ष पाँचबुँदे माग प्रस्तुत गरेको छ:
१. चिया निर्यात खुलाउन नेपाल–भारत वाणिज्य सचिवस्तरीय वा प्राविधिक समितिको तत्काल बैठक बोलाउनुपर्ने।
२. प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूले भारतीय समकक्षीहरूसँग प्रत्यक्ष संवाद गरी निर्यात सुचारु गर्न पहल गर्नुपर्ने।
३. नेपालको खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको प्रमाणपत्रलाई भारतले स्वतः मान्यता दिने गरी आपसी मान्यता सम्झौता (Mutual Recognition Agreement) गर्नुपर्ने।
४. नेपाली केन्द्रीय प्रयोगशालाहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको बनाउन विशेष बजेट र लगानी घोषणा गरिनुपर्ने।
५. संकटमा परेका उद्योग तथा किसानहरूलाई राहत दिनुका साथै वैकल्पिक बजारको खोजीमा सहजीकरण गरिनुपर्ने।
