मंगलबार (२०८३ असोज १३ गते) चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारी (प्रजिअ) गणेश अर्यालसहितको टोलीलाई पहिरोले रोकेपछि चेपाङ मार्ग आंशिक रूपमा सञ्चालनमा आएको छ। चितवनको भण्डारादेखि धादिङको मलेखुसम्म जोड्ने ६६ किलोमिटर लामो यस मार्गको राप्ती नगरपालिका-११ बेलडाँडामा खसेको पहिरो र अन्य स्थानमा सडकको दूरावस्थाका कारण पूर्ण सञ्चालन हुन सकेको छैन। विगत चार-पाँच दिनदेखि अवरुद्ध यस सडकले स्थानीय बासिन्दालाई आवतजावतमा ठूलो सास्ती दिएको थियो, जसले गर्दा भीरको बाटोमा ज्यानको जोखिम मोलेर यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता थियो।
प्रजिअ अर्यालको टोली राप्तीको विकट क्षेत्र कालिटारतर्फ नागरिकता वितरण गर्न जाँदा पहिरोकै कारण बाटोमा रोकिएको थियो। सो क्रममा नागरिकता वितरण टोलीले पनि जोखिम मोलेर पहिरो पार गर्नुपरेको थियो। टोली रोकिएपछि राप्ती नगरपालिका-१३ का वडाध्यक्ष अशोककुमार प्रजाले सडक खुलाइदिन आग्रह गरेका थिए। वडाध्यक्ष प्रजाका अनुसार पहिरो खसेपछि पटकपटक पहल गर्दा पनि सुनुवाइ नभएको गुनासो गरेका थिए।
स्थानीयवासीले सडकको दूरावस्थाका कारण ठूलो सास्ती खेप्नुपरेको छ। वडाध्यक्ष प्रजाले भने, “सडकको दूरावस्थाका कारण हामीले बोलेरो गाडीमा पल्टी गरेर सामान लैजानुपर्ने अवस्था छ, कतिपय स्थानमा मानिससमेत हिँड्न सक्ने अवस्था छैन।” स्थानीयले प्रजिअ अर्याललाई बाटो राम्रो बनाइदिन अनुरोध गरेका थिए। बुधबार (२०८३ असोज १४ गते) देखि भने सडक केही हदसम्म सञ्चालनमा आएको वडाध्यक्ष प्रजाले जानकारी दिए।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय चितवनले मंगलबार पहिरो र सडकको दूरावस्थाका बाबजुद बोलेरो गाडीमा पुगेर राप्ती नगरपालिका-१३ कालिटार र वडा नं १२ यौरालीटारमा नागरिकता वितरण गरेको थियो। प्रशासनको टोलीले नागरिकता वितरण गर्नुका साथै जिल्ला निर्वाचन कार्यालयको टोलीले मतदाता नामावलीमा नाम दर्ताका लागि आवश्यक विवरणसमेत सङ्कलन गरेको छ।
चेपाङ मार्ग चितवनको भण्डारा (पूर्व-पश्चिम राजमार्ग) देखि धादिङको मलेखु (पृथ्वी राजमार्ग) सम्म जोड्ने महत्वपूर्ण सडक हो। यो सडक पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आएमा नारायणगढ-मुग्लिन सडकखण्ड तथा कृष्णभीर पहिरोको गतिलो वैकल्पिक मार्गका रूपमा उपयोग हुन सक्नेछ। यसले तराईलाई राजधानीसँग जोड्ने दूरी करिब ४४ किलोमिटर घटाउनेछ।
यो मार्ग चितवन, धादिङ र मकवानपुरका विकट पहाडी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने अल्पसंख्यक चेपाङ समुदायको जीवनस्तर सुधारका लागि पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ। २०८३ भदौ ३१ गते धादिङको गजुरी गाउँपालिका–२, धोवीखोला नजिक पनि पहिरो गएको थियो, जसले ठूला सवारीसाधनको आवागमनमा समस्या पारेको थियो।
चेपाङ मार्ग २०६६ सालको बजेट भाषणमा समावेश भएर निर्माण प्रक्रिया अघि बढेको थियो। तत्कालीन अर्थमन्त्री सुरेन्द्र पाण्डेले २०६८ सालमा यस सडकका लागि सुरुमा बजेट विनियोजन गरेका थिए। तर, निर्माण कार्य भने अपेक्षाअनुसार अघि बढ्न सकेको छैन। २०८१ असार २८ गतेसम्म चितवनतर्फ १२.५ किलोमिटर र धादिङतर्फ १३ किलोमिटर मात्र कालोपत्रे सम्पन्न भएको छ।
राप्ती नगरपालिकाका मेयर शमशेर लामाले चेपाङ मार्ग यस क्षेत्रको मात्र नभई तराईसँग राजधानी जोड्ने वैकल्पिक मार्ग भएको र यसको निर्माणले आर्थिक क्रान्ति ल्याउने बताएका छन्। उनले यो राष्ट्रिय योजनामा पर्ने भएकाले पालिकाले बजेट राख्न नसकेको पनि उल्लेख गरेका छन्। सडक निर्माणमा बजेटको अभाव र पहाडी भूभागका कारण ढिलाइ भएको डिभिजन सडक कार्यालय भरतपुरका इन्जिनियर मिलन घतानीले बताएका छन्। उनले कुनै वर्ष कालोपत्रे र कुनै वर्ष सामान्य मर्मतका लागि मात्र बजेट आउने गरेकाले प्रगति सुस्त भएको जानकारी दिए। चालु आर्थिक वर्षमा २ करोड ५० लाख रुपैयाँ बजेट परेको र त्यसबाट सात किलोमिटर बाटो फराकिलो र ग्राभेल गरिएको डिभिजन सडक कार्यालय भरतपुरका सूचना अधिकारी चन्देश्वर साहले बताएका थिए।
पहिरोका कारण सडकमा भएको क्षतिको पूर्ण विवरण र मर्मतका लागि लाग्ने अनुमानित लागत तथा समयबारे थप जानकारी उपलब्ध छैन। वडाध्यक्ष प्रजाले पटकपटक पहल गर्दा पनि सुनुवाइ नभएको भनिए पनि त्यसको स्पष्ट कारण र जिम्मेवार निकायको प्रतिक्रियाबारे थप विवरण आउन बाँकी छ। सडक पूर्ण रूपमा कहिलेसम्म सञ्चालनमा आउनेछ भन्नेबारे कुनै निश्चित मिति वा कार्यतालिका घोषणा गरिएको छैन।
