अमेरिकी अधिकारीहरूले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) फर्म ओपनएआईका इन्जिनियर, ३५ वर्षीय साउदी नागरिक अब्दुल रहमान अल्फोजानलाई कम्पनीको कन्फरेन्स कोठामा सुन्ने उपकरण राखेको आरोपमा पक्राउ गरेका छन्। यो गिरफ्तारीले एआई क्षेत्रमा औद्योगिक जासुसीको गम्भीर खतरालाई उजागर गरेको छ।
अमेरिकी न्याय विभागका अनुसार, अल्फोजानले जुलाई २०२५ देखि ओपनएआईमा काम गर्दै आएका थिए। अभियोजकहरूले उनलाई कम्पनीको गोप्य बैठकहरूको जानकारी अवैध रूपमा प्राप्त गर्न सुन्ने उपकरण प्रयोग गरेको आरोप लगाएका छन्।
एआई प्रविधिमा जासुसीको बढ्दो जोखिम
यो गिरफ्तारी एआई प्रविधिमा विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धा तीव्र भइरहेको समयमा भएको छ। विभिन्न देश र कम्पनीहरू एआई क्षेत्रमा अग्रता लिन तीव्र रूपमा लागिरहेका छन्। एफबीआईका निर्देशक काश पटेलले अमेरिकी सुपर इन्टेलिजेन्स (एसआइ) नवप्रवर्तनको सुरक्षा राष्ट्रिय सुरक्षाको लागि महत्त्वपूर्ण रहेको बताएका छन्। उनले यो मिसनलाई एफबीआईको उच्च प्राथमिकतामा राखेको काउन्टर इन्टेलिजेन्स कार्यहरूमध्ये एक भएको स्पष्ट पारे। पटेल फेब्रुअरी २०, २०२५ मा एफबीआईको नवौं निर्देशक बनेका थिए।
कसरी पत्ता लाग्यो सुन्ने उपकरण र अल्फोजानको संलग्नता?
ओपनएआईका अनुसार, सेप्टेम्बर २८, २०२६ को आसपासमा उपकरण जडान गरिएको थियो र सेप्टेम्बर ३० मा पत्ता लागेको थियो। यो उपकरण शौचालयको कागजमा बेरिएको अवस्थामा कार्यकारी कन्फरेन्स कोठाको टिभीको पछाडिको युएसबी पोर्टमा लुकाइएको थियो। अभियोजकहरूका अनुसार, यो उपकरण इन्क्रिप्टेड थियो र संवेदनशील सञ्चारहरू गोप्य रूपमा रेकर्ड गर्ने उद्देश्यले राखिएको थियो।
कम्पनीको सुरक्षा कर्मचारीहरूले अल्फोजानको झोलामा अर्को समान सुन्ने उपकरण पनि फेला पारेका थिए। ओपनएआईले आफ्नै एआई मोडेलहरू प्रयोग गरेर उपकरण कसले राखेको थियो भनेर पत्ता लगाएको बताएको छ। सीसीटीभी फुटेजले पनि अल्फोजानलाई कार्यकारी कन्फरेन्स कोठा नजिकै देखिएको देखाएको छ, जबकि उनलाई त्यो कोठामा प्रवेश गर्ने अधिकार थिएन। एफबीआईका अनुसार, अल्फोजानले एआई च्याटबोट प्रयोग गरी ओपनएआईका संवेदनशील स्थानहरू र अडियो उपकरण कसरी लुकाउने भन्नेबारे अनुसन्धान गरेका थिए। उनले ‘निरन्तर अडियो रेकर्डर कसरी बनाउने’, ‘वाइफाइ कनेक्टिभिटी कसरी कस्टमाइज गर्ने’, ‘अडियो र लाइभ सुन्ने क्षमता कसरी सुधार गर्ने’ र ‘एसडी कार्ड कसरी इन्क्रिप्ट गर्ने’ जस्ता प्रश्नहरू सोधेको अभियोजकहरूले बताएका छन्।
ओपनएआईले अल्फोजानलाई कम्पनीबाट बर्खास्त गरेको छ। कम्पनीले यस घटनामा कुनै पनि मोडेल वेट्स, स्रोत कोड वा ग्राहक डेटामा अनाधिकृत पहुँच वा चोरी नभएको बताएको छ।
नेपालमा पर्ने अप्रत्यक्ष असर
साउदी अरेबियाका नागरिक अल्फोजानको गिरफ्तारी प्रत्यक्ष रूपमा नेपालसँग सम्बन्धित नभए पनि, मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावले त्यहाँ कार्यरत नेपाली नागरिकहरूमा अप्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ। यमनमा हुथी विद्रोही र साउदी अरेबियाको नेतृत्वमा रहेको गठबन्धनबीच सन् २०१४ देखि द्वन्द्व चलिरहेको छ। जुलाई २०२६ मा हुथी विद्रोहीले साउदी अरेबियाको आभा विमानस्थलमा आक्रमण गरेपछि गृहयुद्ध फेरि सुरु हुने खतरा बढेको छ। अक्टोबर १३, २०२६ मा, साउदी अरेबियाको धााहरानमा रहेको साउदी अरामकोको प्रशासनिक भवनमा हुथी विद्रोहीले आक्रमण गर्दा सीमित आगलागी भएको साउदी ऊर्जा मन्त्रालयले जनाएको छ। यस घटनामा कुनै मानवीय क्षति भएको छैन।
परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार, मार्च २०२६ सम्ममा साउदी अरेबियामा ३८४,८६५ नेपाली नागरिकहरू कानुनी रूपमा काम गरिरहेका छन्। जेद्दास्थित नेपालको महावाणिज्य दूतावासका अनुसार, साउदी अरेबियामा ४००,००० भन्दा बढी नेपाली नागरिकहरू विभिन्न पेशामा कार्यरत छन्। अक्टोबर २०२३ को तथ्यांक अनुसार, साउदी अरेबियामा लगभग २१५,००० नेपाली मजदुरहरू कार्यरत छन्, जसमध्ये अधिकांश मधेसी समुदायका छन्। नेपाली दूतावासका अधिकारीहरूका अनुसार, साउदी अरेबियामा ७०,००० देखि ८०,००० नेपालीहरू कठिन कार्य परिस्थितिमा फसेका छन्।
रियादस्थित नेपाली दूतावासले साउदी अरेबियामा जारी द्वन्द्व र सुरक्षा स्थितिलाई ध्यानमा राख्दै नेपाली नागरिकहरूलाई सुरक्षा निर्देशनहरू पालना गर्न र सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको छ। दूतावासले नागरिकहरूलाई आधिकारिक निर्देशनहरू पालना गर्न, अप्रमाणित जानकारी साझा नगर्न र सुरक्षा-संवेदनशील स्थानहरूको फोटो खिच्नबाट जोगिन आग्रह गरेको छ। यात्रा गर्नेहरूलाई उडान तालिका परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले एयरलाइनहरूसँग उडान तालिका पुष्टि गर्न पनि आग्रह गरिएको छ। सहायता चाहिने नेपाली नागरिकहरूलाई रियादस्थित दूतावास वा जेद्दास्थित नेपालको महावाणिज्य दूतावासमा सम्पर्क गर्न सल्लाह दिइएको छ। परराष्ट्र मन्त्रालयले मार्च १, २०२६ मा मध्यपूर्वको विकसित परिस्थितिबारे गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेको छ र सबै पक्षहरूलाई अधिकतम संयम अपनाउन, थप तनाव बढाउनबाट जोगिन र नागरिकहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न आग्रह गरेको छ। मन्त्रालयले आपतकालीन उद्धार आवश्यक परेमा नेपालीहरूलाई आफ्नो विवरण भर्नका लागि अनलाइन दर्ता प्लेटफर्म र एप विकास गरिरहेको छ।
अल्फोजानको हिरासत सुनुवाइ र मध्यपूर्वको तनाव
अल्फोजानले अक्टोबर १३, २०२६ मा आफ्नो पहिलो अदालतमा हाजिर भएका थिए। उनलाई मौखिक सञ्चार अवरोध गर्न इलेक्ट्रोनिक, मेकानिकल वा अन्य उपकरण प्रयोग गरेको आरोप लगाइएको छ। यदि दोषी ठहरिएमा, उनलाई अधिकतम पाँच वर्षको जेल सजाय र $२५०,००० जरिवाना हुन सक्नेछ। अल्फोजानको हिरासत सुनुवाइ अक्टोबर १९, २०२६ मा अमेरिकी मजिस्ट्रेट न्यायाधीश एलेक्स जी त्से समक्ष हुने तय भएको छ।
यसैबीच, साउदी अरेबियाले हुथी विद्रोहीका आक्रमणहरूको गम्भीर जवाफ दिने वाचा गरेको छ। अक्टोबर १३, २०२६ मा, साउदी अरेबियाले यमनको राजधानी सानाको बाहिरी भागमा रहेको इन्धन डिपोमा आक्रमण गरेको बताएको छ, जसलाई हुथी विद्रोहीले साउदी अरेबियामा आक्रमण गर्न प्रयोग गरिरहेका थिए। अक्टोबर ११, २०२६ मा रियादको किंग खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भएको मिसाइल आक्रमणमा १३ जनाको मृत्यु भएको र ३०० भन्दा बढी घाइते भएको अल जजीराले जनाएको छ। किंग खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको उडान निलम्बन अक्टोबर १७ सम्म विस्तार गरिएको छ। हुथी विद्रोहीले अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइनहरूलाई साउदी विमानस्थलहरूमा उडान नगर्न चेतावनी दिएका छन्, मक्का र मदिनाको हवाई क्षेत्रलाई भने छुट दिएका छन्।
