सरकारले पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा परिवारको सम्पत्तिमाथि गम्भीर छानबिन सुरु गरेको छ। सम्पत्ति शुद्धीकरणको आशङ्कामा थालिएको यस अनुसन्धानले देशको राजनीतिक वृत्तमा तरङ्ग ल्याएको छ।
प्राप्त विवरणअनुसार, पाँच पटक देशको प्रधानमन्त्री बनिसकेका शेरबहादुर देउवाको आफ्नै नाममा भने कुनै घरजग्गा देखिएको छैन। तर, उनकी पत्नी तथा पूर्व परराष्ट्रमन्त्री आरजु राणा र छोरा जयवीर सिंह देउवाको नाममा देशभर अथाह अचल सम्पत्ति रहेको पाइएको छ।
आमा र छोराको नाममा मात्रै देशभर ५८ हजार ७८६ वर्गमिटर (११५ रोपनी ८ आना ३ पैसा ३ दाम) जग्गा रहेको तथ्य फेला परेको छ। उच्च राजनीतिक पहुँचको आडमा यति धेरै सम्पत्ति कसरी जोडियो भन्ने विषय नै अहिले छानबिनको मुख्य केन्द्रबिन्दु बनेको छ।
बूढानीलकण्ठको जलेको घर भत्काउन रोक गत भदौ २४ गते ‘जेनजी’ (Gen-Z) आन्दोलनका क्रममा प्रदर्शनकारीले काठमाडौंको बूढानीलकण्ठस्थित देउवा परिवारको ९६६ वर्गमिटर क्षेत्रफलमा बनेको घर जलाइदिएका थिए। उक्त जलेको भौतिक संरचना भत्काउन ठेकेदार विनोद महर्जनलाई ३७ लाख रुपैयाँमा ठेक्का समेत दिइसकिएको थियो।
तर, प्रहरीको उच्च स्रोतका अनुसार सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धानकै लागि प्रमाण सुरक्षित राख्न सरकारले तत्काल उक्त घर भत्काउन रोक लगाएको छ। यसले अनुसन्धान निकै गहिरो ढङ्गले अघि बढिरहेको सङ्केत गर्दछ।
आरजु राणाको नाममा कहाँ कति जग्गा? पूर्व परराष्ट्रमन्त्री आरजु राणाको नाममा विभिन्न स्थानमा गरी ३९ रोपनी १५ आना ३ पैसा (२० हजार ३४० वर्गमिटर) जग्गा रहेको देखिएको छ।
उनको नाममा डडेल्धुराको खलंगामा २०७४ सालमा जग्गा कायम भएको छ भने कैलालीको धनगढी नगरपालिकामा पनि १ हजार १० वर्गमिटर जग्गा रहेको छ। यसैगरी, मकवानपुरको हेटौँडा र बर्दियाको ढोडरीमा समेत ठूलो परिमाणमा जग्गा खरिद र नामसारी भएको सरकारी अभिलेखले देखाउँछ। बर्दियामा मात्रै उनका नाममा हजारौँ वर्गमिटरका प्लटहरू रहेका छन्।
छोरा जयवीरको नाममा ७५ रोपनीभन्दा बढी सम्पत्ति देउवापुत्र जयवीर सिंह देउवाको नाममा आमाको भन्दा पनि बढी सम्पत्ति रहेको पाइएको छ। उनको नाममा विभिन्न कित्तामा गरी ७५ रोपनी ९ आना १ पैसा (३८ हजार ४४५ वर्गमिटर) जग्गा रहेको छ।
काठमाडौंको चपलीस्थित बूढानीलकण्ठको जग्गादेखि लिएर कास्कीको ढिकुरपोखरी, कञ्चनपुरको कृष्णपुर र बर्दियाको ढोडरीसम्म उनको नाममा विशाल जग्गाहरू रहेका छन्। कञ्चनपुर र बर्दियाजस्ता तराई-मधेसका उर्वर भूमिमा समेत जयवीरको नाममा भर्खरै (२०८१ माघमा) मात्रै जग्गाहरू पारित भएको देखिएको छ।
जनताको आक्रोश र अबको बाटो एकातिर तराई-मधेस लगायत देशभर हजारौँ भूमिहीन सुकुम्बासीहरू एउटा सानो बासको पर्खाइमा पुस्ता बिताइरहेका छन् भने अर्कोतिर उच्च राजनीतिक नेतृत्वको परिवारसँग सयौँ रोपनी जग्गा हुनुले समाजमा गहिरो निराशा पैदा गरेको छ। पछिल्लो समय युवा पुस्ताले गरेको ‘जेनजी’ आन्दोलन र देउवा निवासको आगजनी यही असमानता र राजनीतिक बेथितिप्रतिको जनआक्रोशको विष्फोट थियो।
अब सरकारले थालेको यो छानबिन केवल देखावटी मात्र हुन्छ या यसले राजनीतिक भ्रष्टाचार र अकुत सम्पत्तिको वास्तविक जरो उखेल्छ भन्ने कुरा आम नागरिकले नजिकबाट हेरिरहेका छन्। यो कदमले नेपालको राजनीतिमा सुशासनको नयाँ बहस भने पक्कै छेडेको छ।