फ्रान्सले आफ्नो देशका करिब ७०० सुपरमार्केटको रेफ्रिजरेसन प्रणालीमा भएको साइबर आक्रमणमा इरानको संलग्नता रहेको आरोप लगाएको छ। यस घटनामा संलग्न व्यक्तिहरूमाथि युरोपेली स्तरमा प्रतिबन्ध लगाउने तयारी भइरहेको छ, जसले राष्ट्रहरूबीचको साइबर युद्धमा कूटनीतिक तनाव बढाएको छ।
गत अक्टोबर ११ र १२ को मध्यरातमा भएको यस साइबर हमलामा सुपरमार्केटका फ्रिज र फ्रिजरको तापक्रम नियन्त्रण प्रणाली ह्याक गरियो, जसले गर्दा करिब छ घण्टासम्म तापक्रम ५० डिग्री सेल्सियससम्म पुगेको थियो। फ्रान्सको राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा निकाय एएनएसएसआईका अनुसार यसबाट ताजा र जमाइएका खाद्य सामग्री फाल्नुपरेको थियो भने कम्तीमा १५ स्थानमा आगलागीसमेत भएको थियो। इन्टरमार्चे सुपरमार्केट समूहले दशौं लाख युरो बराबरको नोक्सानी बेहोरेको बताएको छ। फ्रान्सको राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा निकाय (एएनएसएसआई) ले इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर (आईआरजीसी) सँग आबद्ध ‘शाहिद काभेह’ समूह यस आक्रमणमा संलग्न रहेको निष्कर्ष निकालेको छ। अनुसन्धानबाट आक्रमणमा प्रयोग भएका उपकरण, फारसी भाषामा लेखिएका संकेत र इरानसँग सम्बन्धित इन्टरनेट ठेगानाहरू फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ।
पृष्ठभूमि
- यसअघि सन् २०२० देखि फ्रान्सका विभिन्न स्थानलाई लक्षित गरी भएका अन्य साइबर आक्रमणमा पनि इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोरसँग सम्बद्ध ‘शाहिद सुओस्तारी’ समूहको संलग्नता पाइएको थियो।
- ती आक्रमणहरूमा सन् २०२३ मा व्यंग्यात्मक पत्रिका ‘चार्ली हेब्दो’ को अनलाइन प्रणालीमाथिको हमला र सन् २०२४ मा पेरिस ओलम्पिकसँग जोडिएको डिजिटल प्रणालीमाथिको हमला पनि समावेश छन्।
- अक्टोबर ११, २०२६ को रातमा फ्रान्समा भएको साइबर आक्रमणपछि, नोभेम्बर १-२, २०२६ को रातमा धेरै युरोपेली देशहरूमा रेफ्रिजरेसन आक्रमणको दोस्रो लहर रिपोर्ट गरिएको थियो।
- अगस्ट २०२६ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाका छवटा सैन्य अड्डाहरूमा रेफ्रिजरेसन अवरोधहरूले आपराधिक अनुसन्धान विभागद्वारा चलिरहेको अनुसन्धान सुरु गरेको थियो।
इरानमाथि कूटनीतिक दबाब
फ्रान्सका युरोप र विदेश मामिला मन्त्री जीन-नोएल बारोटले यस घटनाप्रति कडा विरोध जनाउन इरानी राजदूतलाई बोलाएर छलफल गरेका छन्। उनले आक्रमणलाई ‘यसको आकार र आक्रामकताका हिसाबले अभूतपूर्व’ भन्दै ‘यसले फ्रान्सको राष्ट्रिय हित र नागरिकको सुरक्षामा गम्भीर खतरा उत्पन्न गरेको’ बताएका छन्। पेरिसका सार्वजनिक अभियोजक लोरा बेकुआउले आक्रमणकारी समूहका नेता हामिद रेजा लश्करियन, उनका दुई सहयोगी महदी लश्करियन र रेजा सालारवन्द तथा अन्य सम्भावित संलग्न व्यक्तिमाथि अनुसन्धान भइरहेको र उनीहरूविरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय गिरफ्तारी वारेन्ट जारी गर्ने तयारी भइरहेको बताएकी छन्।
इरानको संयुक्त राष्ट्र संघको नियोगले फ्रान्सको आरोपमा कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन। इरानले नियमित रूपमा दुर्भावनापूर्ण साइबर कार्यहरू गरेको कुरा अस्वीकार गर्दै आएको छ। केही इरानी आउटलेटहरूले यी दाबीहरूलाई आधारहीन भन्दै खारेज गरेका छन्।
फ्रान्सले भविष्यमा यस्ता आक्रमणहरू रोक्न कूटनीतिक कारबाही र युरोपेली प्रतिबन्धभन्दा बाहिरका सबै सम्भावित उपायहरू विचार गर्ने जनाएको छ। युरोपेली संघको विदेश मामिला प्रमुख काजा कलासले आगामी सोमबार विदेश मामिला परिषद्मा यस विषयमा छलफल हुने र यदि इरानलाई जिम्मेवार ठहराइएमा युरोपको तर्फबाट कडा प्रतिक्रिया आउने बताएकी छन्।
