ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठसँग नेपालका लागि चीनका राजदूत चाङ माओमिङ र भारतका राजदूत नवीन श्रीवास्तवले शुक्रबार छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता गरेका छन्। दुई छिमेकी मुलुकका राजदूतसँगको भेटमा नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा द्विपक्षीय सहकार्य सुदृढ गर्ने र क्षेत्रीय ऊर्जा चुनौतीलाई सम्बोधन गर्ने विषयमा केन्द्रित छलफल भएको छ। यो भेटवार्ताले नेपालको ऊर्जा सुरक्षा र दिगो विकासको मार्गमा महत्त्वपूर्ण पाइला चालेको छ, विशेषगरी दुई प्रमुख ऊर्जा साझेदारहरूसँगको सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने अवसर प्रदान गरेको छ। नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा लगानी, प्रविधि हस्तान्तरण र परियोजना कार्यान्वयनमा यी मुलुकहरूको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ।
चीनसँग ऊर्जा सहकार्य सुदृढ पार्ने प्रतिबद्धता
यहाँस्थित चिनियाँ राजदूतावासले जनाएअनुसार, चिनियाँ राजदूत चाङ माओमिङसँगको भेटमा नेपाल र चीनबीच आपसी हितमा आधारित व्यावहारिक सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउने विषयमा विस्तृत छलफल भएको थियो। विशेषगरी, क्षेत्रीय ऊर्जा चुनौतीलाई कसरी प्रभावकारी रूपमा सम्बोधन गर्ने भन्ने विषयमा दुवै पक्षबीच विचारविमर्श भएको थियो। यसका साथै, ऊर्जा र जलस्रोत क्षेत्रलाई आपसी सहयोगको महत्त्वपूर्ण क्षेत्रका रूपमा विकास गर्ने विषयमा पनि कुराकानी भएको थियो। नेपालको ऊर्जा सुरक्षा र विकासमा चीनको निरन्तर सहयोग रहने राजदूत माओमिङले बताएका छन्। विगतमा चीनले नेपालका विभिन्न ऊर्जा परियोजनाहरूमा महत्वपूर्ण लगानी र प्राविधिक सहयोग पुर्याएको छ, जसले ऊर्जा उत्पादन क्षमता वृद्धि गर्न मद्दत पुगेको छ। यस सहकार्यले भविष्यमा ठूला जलविद्युत परियोजनाहरूको विकास र नवीकरणीय ऊर्जा स्रोतहरूको विस्तारमा थप गति ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
यसैगरी, भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवसँगको भेटमा पनि ऊर्जा सहकार्यका विविध पक्षमा छलफल भएको थियो। नेपालको ऊर्जा क्षेत्रको विकास, लगानी र प्रविधि हस्तान्तरणमा भारतको भूमिकाबारे विचारविमर्श भएको बताइएको छ। दुई देशबीच ऊर्जा व्यापारलाई थप विस्तार गर्ने र क्षेत्रीय ऊर्जा बजारको विकासमा सहकार्य गर्ने विषयमा पनि छलफल भएको थियो। नेपालको ऊर्जा माग पूरा गर्न र ऊर्जा संकट समाधान गर्न भारत सदैव तत्पर रहेको राजदूत श्रीवास्तवले विश्वास दिलाएका छन्। भारत नेपालको सबैभन्दा ठूलो ऊर्जा व्यापार साझेदार हो, र ऊर्जा आयात तथा निर्यातमा दुवै देशको महत्वपूर्ण भूमिका छ। यस भेटवार्ताले ऊर्जा व्यापारलाई थप सुदृढ बनाउने र नेपालको ऊर्जा आत्मनिर्भरता हासिल गर्न भारतको सहयोगलाई निरन्तरता दिने संकेत दिएको छ।
क्षेत्रीय ऊर्जा चुनौती र समाधानका उपायमा जोड
भेटवार्तामा दुवै राजदूतले नेपालले सामना गरिरहेका क्षेत्रीय ऊर्जा चुनौतीहरूको प्रभावकारी समाधानका लागि आपसी सहकार्यको महत्त्वमा जोड दिएका थिए। जलवायु परिवर्तन, ऊर्जा सुरक्षा र दिगो विकास जस्ता विषयहरूमा साझा धारणा बनाइ अगाडि बढ्नुपर्नेमा दुवै पक्ष सहमत भएका छन्। नेपालले जलवायु परिवर्तनका कारण जलविद्युत उत्पादनमा आउने उतारचढाव र ऊर्जा सुरक्षाको विषयमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता छ। यसका लागि नवीकरणीय ऊर्जा स्रोतहरूको विकास र ऊर्जा दक्षतामा सुधार गर्नुपर्ने छ।
चीन र भारत दुवै नेपालका प्रमुख ऊर्जा साझेदार हुन्। यी दुई मुलुकसँगको सहकार्यले नेपालको ऊर्जा क्षेत्रको विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। विशेषगरी, जलविद्युत परियोजनाहरूको विकास, प्रसारण लाइनको विस्तार र नवीकरणीय ऊर्जा स्रोतहरूको प्रयोगमा यी देशहरूको सहयोगबाट नेपालले लाभ लिन सक्नेछ। नेपालको संविधानले ऊर्जालाई नागरिकको मौलिक हकका रूपमा परिभाषित गरेको छ, र यसलाई सुनिश्चित गर्न सरकारले अथक प्रयास गरिरहेको छ। यस सन्दर्भमा, छिमेकी मुलुकहरूसँगको सहकार्यले ऊर्जाको पहुँच बढाउन र यसलाई सस्तो बनाउन मद्दत पुर्याउनेछ।
नागरिकमा ऊर्जा सुरक्षाको आशा
यस भेटवार्ताले आम नेपाली नागरिकमा ऊर्जा सुरक्षाको आशा जगाएको छ। विशेषगरी, हिउँदमा इन्धनको अभाव र गर्मीमा लोडसेडिङको समस्या भोग्दै आएका नागरिकहरूका लागि यो खबर राहतदायी हुन सक्छ। ऊर्जा मन्त्रीको दुई प्रमुख ऊर्जा साझेदार राष्ट्रका राजदूतहरूसँगको भेटले ऊर्जा उत्पादन, प्रसारण र वितरणमा सुधार ल्याउन मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसले गर्दा औद्योगिक क्षेत्रको विकासमा टेवा पुग्नेछ र रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना हुनेछन्। साथै, ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रमा ऊर्जाको पहुँच विस्तार गर्न पनि यो सहकार्यले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।
नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा हालसम्म भएका विकास र भविष्यमा हुन सक्ने सम्भावनाहरूलाई हेर्दा, यो भेटवार्ताले थप सकारात्मक दिशा प्रदान गर्नेछ। नेपालको कुल ऊर्जा मागको ठूलो हिस्सा आयातित ऊर्जामा निर्भर छ, जसले गर्दा व्यापार घाटा बढ्ने गरेको छ। यस अवस्थामा, द्विपक्षीय सहकार्यबाट स्वदेशी ऊर्जा उत्पादन बढाउनु र ऊर्जा व्यापारलाई सन्तुलित पार्नु आवश्यक छ। यस भेटवार्ताले ऊर्जा क्षेत्रमा आवश्यक पर्ने ठूला पूर्वाधार विकासका लागि लगानी जुटाउन पनि सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
आगामी कदम र क्षेत्रीय ऊर्जा बजारको सम्भावना
ऊर्जा मन्त्रालयले चीन र भारतसँगको सहकार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउनका लागि आवश्यक पहल गर्ने जनाएको छ। दुवै देशका राजदूतहरूले ऊर्जा क्षेत्रमा सहकार्यका नयाँ सम्भावनाहरू पहिचान गर्न र विद्यमान परियोजनाहरूलाई गति दिनका लागि समन्वय गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। यस भेटवार्ताले नेपालको ऊर्जा सुरक्षालाई मजबुत बनाउन र क्षेत्रीय ऊर्जा बजारको विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ। आगामी दिनहरूमा, संयुक्त ऊर्जा परियोजनाहरूको कार्यान्वयन, सीमापार प्रसारण लाइनहरूको निर्माण र ऊर्जा व्यापार सम्झौताहरूलाई थप सुदृढ पार्ने कार्यहरूले गति लिनेछन्।
यो सहकार्यले नेपाललाई ऊर्जाको क्षेत्रमा आत्मनिर्भर बनाउन मात्र नभई, यस क्षेत्रमा क्षेत्रीय सहयोगको नयाँ अध्याय खोल्न पनि मद्दत गर्नेछ। यसले गर्दा ऊर्जाको मूल्यमा स्थिरता आउने र आम नागरिकले सस्तो र भरपर्दो ऊर्जा पाउने सम्भावना बढेको छ। यसका अतिरिक्त, यसले नेपालको आर्थिक विकासलाई पनि गति दिनेछ, जसले गर्दा देशले दिगो विकासको लक्ष्य हासिल गर्न सक्नेछ। यस भेटवार्ताले नेपालको ऊर्जा भविष्यलाई उज्यालो बनाउनका लागि महत्वपूर्ण आधार तयार गरेको छ।
