राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक लिमिटेड र नेपाल क्लियरिङ हाउस लिमिटेड (एनसिएच) बीच नेपालपे कार्ड सेवा (एनपिएस-एनसिएस प्रणाली अन्तर्गत) कार्यान्वयनका लागि सम्झौता भएको छ। यो सम्झौताले बैंकका ग्राहकहरूलाई निकट भविष्यमा स्वदेशी कार्ड सेवा प्रयोग गर्ने अवसर प्रदान गर्नेछ। यस ऐतिहासिक सम्झौताले नेपालको वित्तीय क्षेत्रमा एक नयाँ युगको सुरुवात गर्ने अपेक्षा गरिएको छ, जसले विशेषगरी राष्ट्रिय भुक्तानी प्रणालीलाई सुदृढ बनाउने लक्ष्य राखेको छ। यसले नेपालीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय कार्ड नेटवर्कमाथिको निर्भरता घटाउँदै आफ्नै स्वदेशी भुक्तानी पूर्वाधारमा पहुँच प्रदान गर्नेछ, जसको दूरगामी प्रभाव पर्नेछ।
बैंकहरूको डिजिटल भविष्यमा नयाँ पाइला
बैंकको केन्द्रीय कार्यालयमा आयोजित एक समारोहमा दुवै संस्थाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) हरूले हस्ताक्षर गरी सम्झौतालाई औपचारिकता दिएका हुन्। यस सम्झौतापछि, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक राष्ट्रिय कार्ड स्वीच र नेपालपे कार्ड योजनाको प्रमुख सदस्य बनेको छ। यसको अर्थ अब बैंकले आफ्नै ब्रान्डका कार्डहरू जारी गर्न सक्नेछ, जसले नेपालभित्रै भुक्तानी प्रक्रियालाई सहज बनाउनेछ। यो कदमले नेपालको वित्तीय प्रविधिको क्षेत्रमा एक महत्वपूर्ण कोसेढुङ्गा सावित हुनेछ, जसले गर्दा बैंकहरूले आफ्नै ब्रान्डको कार्ड जारी गर्न र त्यसको व्यवस्थापन गर्न पाउनेछन्। यसले बैंकहरूलाई थप स्वायत्तता प्रदान गर्नेछ र राष्ट्रिय भुक्तानी प्रणालीको विकासमा टेवा पुर्याउनेछ।
नेपालपे कार्ड प्रणाली नेपालमा वित्तीय कारोबारलाई डिजिटाइजेसन गर्ने दिशामा एक महत्वपूर्ण कदम हो। यसले विशेषगरी ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रका नागरिकहरूलाई समेत वित्तीय सेवाको पहुँचमा ल्याउन मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। हाल विदेशी कार्ड नेटवर्कमा निर्भरता कम गर्दै राष्ट्रिय भुक्तानी प्रणालीलाई बलियो बनाउन यो सम्झौताले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। नेपालको संविधानले नै नेपाली जनताको हक अधिकारलाई सुनिश्चित गरेको छ, र यस सन्दर्भमा वित्तीय समावेशितालाई बढावा दिनु सरकार र वित्तीय संस्थाहरूको दायित्व हो। यस प्रणालीले त्यो दायित्व पूरा गर्नमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउनेछ।
नेपालपे: स्वदेशी भुक्तानीको ढोका
नेपालपे कार्ड सेवा अन्तर्गत, ग्राहकहरूले बैंकबाट जारी गरिएका डेबिट, क्रेडिट वा प्रिपेड कार्डहरू प्रयोग गरी नेपालभित्रै विभिन्न भुक्तानी गर्न सक्नेछन्। यसमा एटीएमबाट नगद झिक्ने, पीओएस मेसिनमा भुक्तानी गर्ने, अनलाइन किनमेल गर्ने जस्ता सेवाहरू पर्दछन्। यसको मुख्य फाइदा भनेको अन्तर्राष्ट्रिय कार्ड नेटवर्कहरूमा लाग्ने महँगो शुल्कबाट मुक्ति पाउनु हो। नेपालमा विदेशी मुद्राको सञ्चिति एक संवेदनशील विषय हो, र यस प्रणालीले विदेशी मुद्राको बाहिरिने क्रमलाई कम गर्न मद्दत गर्नेछ। यसले गर्दा देशको अर्थतन्त्रलाई थप बलियो बनाउन सकिनेछ।
यस प्रणालीले नेपालका बैंकहरूलाई आफ्नै ब्रान्डमा कार्ड जारी गर्न र तिनको व्यवस्थापन गर्न सक्षम बनाउँछ। यसले नेपालको वित्तीय इकोसिस्टमभित्रै रकमको प्रवाह बढाउन र स्थानीय अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्याउन पनि सहयोग गर्नेछ। राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक, देशको सबैभन्दा पुरानो र ठूलो बैंकहरू मध्ये एक भएकाले, यसको यो कदमले अन्य बैंकहरूलाई पनि यस्तै प्रविधि अपनाउन प्रोत्साहन गर्नेछ। नेपालमा वित्तीय क्षेत्रको नियमन नेपाल राष्ट्र बैंकले गर्ने गर्दछ, र यस प्रकारका पहलहरूलाई उसले सधैं प्रोत्साहन दिँदै आएको छ।
ग्राहकलाई के फाइदा हुन्छ?
यस सम्झौताले राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकका लाखौं ग्राहकहरूलाई प्रत्यक्ष फाइदा पुग्नेछ। अब उनीहरूले नेपालभित्रै आफ्नै बैंकको कार्ड प्रयोग गरेर सजिलै कारोबार गर्न सक्नेछन्। यसले गर्दा विदेशी मुद्राको सञ्चितिमा पनि सकारात्मक प्रभाव पर्नेछ, किनकि भुक्तानीका लागि विदेशी मुद्रा खर्च गर्नुपर्ने अवस्था कम हुनेछ। उदाहरणका लागि, यदि कुनै नेपाली नागरिकले विदेशमा बनेको कार्ड प्रयोग गरेर नेपालमा किनमेल गर्दा प्रत्येक कारोबारमा केही प्रतिशत शुल्क विदेशी मुद्रामा तिर्नुपर्थ्यो भने, अब नेपालपे कार्ड प्रयोग गर्दा त्यो शुल्क लाग्ने छैन। यसले गर्दा उनीहरूको व्यक्तिगत खर्चमा पनि बचत हुनेछ।
साथै, यसले नेपालमा डिजिटल भुक्तानीको स्वीकार्यता बढाउन मद्दत गर्नेछ। जब नागरिकहरूले सहज र सस्तो डिजिटल भुक्तानी विकल्प पाउँछन्, उनीहरूको नगद प्रयोग गर्ने बानी क्रमशः घट्दै जान्छ। यो नेपाललाई ‘डिजिटल नेपाल’ बनाउने अभियानको एक महत्वपूर्ण अंग हो। नेपाल सरकारले सन् २०२० लाई डिजिटल नेपाल वर्षको रूपमा मनाएको थियो, र यस प्रकारका पहलहरूले त्यो लक्ष्यलाई साकार पार्न मद्दत गर्नेछ। यसले विशेषगरी युवा पुस्तालाई डिजिटल प्रविधि अपनाउन थप प्रेरित गर्नेछ।
भविष्यको बाटो
राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले नेपालपे कार्ड सेवा सुरु गरेसँगै, ग्राहकहरूले छिट्टै यो सुविधा उपभोग गर्न पाउने अपेक्षा गरिएको छ। यसका लागि आवश्यक प्राविधिक तयारी र नियमन प्रक्रियाहरू अन्तिम चरणमा पुगेका छन्। यो सम्झौताले नेपालको वित्तीय क्षेत्रमा डिजिटल क्रान्तिलाई थप गति दिने निश्चित छ। यसले नेपाललाई एक आत्मनिर्भर र आधुनिक भुक्तानी प्रणाली भएको मुलुकको रूपमा स्थापित गर्न मद्दत गर्नेछ। यसको सफल कार्यान्वयनले भविष्यमा नेपालमा थप नवीन वित्तीय सेवाहरूको विकासका लागि मार्ग प्रशस्त गर्नेछ।
यस सम्झौताको दूरगामी प्रभाव नेपालको अर्थतन्त्रमा मात्र नभई आम नागरिकको दैनिक जीवनमा पनि पर्नेछ। यसले वित्तीय सेवाहरूलाई अझ सुलभ, सुरक्षित र सस्तो बनाउनेछ। यसका साथै, यसले नेपालमा रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना गर्न र प्राविधिक ज्ञानको विकासलाई पनि प्रोत्साहन गर्नेछ। नेपालको आर्थिक विकासको लागि यस्ता स्वदेशी प्रविधिमा आधारित प्रणालीहरूको विकास र विस्तार अत्यन्तै महत्वपूर्ण छ। यसले देशलाई आर्थिक रूपमा सबल बनाउन र आम नागरिकको जीवनस्तर उकास्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।