काठमाडौं: नेपाल राष्ट्र बैंकले बजारमा अधिक तरलता (लगानी योग्य रकम) नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले आज एक खर्ब २० अर्ब रुपैयाँ बराबरको विकास ऋणपत्र विक्री गर्ने भएको छ। यस कदमले वित्तीय बजारमा तरलताको व्यवस्थापन गर्ने र मुद्रास्फीतिलाई नियन्त्रणमा राख्ने अपेक्षा गरिएको छ।
मुख्य तथ्यांकहरू
- बिक्री गरिने विकास ऋणपत्रको कुल मूल्य: १ खर्ब २० अर्ब रुपैयाँ
- बिक्री मिति: २०८३ वैशाख १८ गते (आज)
- परिचालन अवधि: ७ वर्ष
- ब्याजदर: ८.५% वार्षिक
- लगानीकर्ता: बैंक तथा वित्तीय संस्था, गैर-बैंक वित्तीय संस्था र नेपाल सरकारका निकायहरू
तरलता व्यवस्थापनको आवश्यकता
नेपालको अर्थतन्त्रमा हाल अधिक तरलता रहेको छ। यो अधिक तरलताले बैंकहरूलाई थप कर्जा प्रवाह गर्न प्रोत्साहित गर्दछ, जसले गर्दा मुद्रास्फीति बढ्ने र वित्तीय स्थायित्वमा जोखिम उत्पन्न हुने सम्भावना रहन्छ। राष्ट्र बैंकले बजारबाट रकम झिकेर तरलता व्यवस्थापन गर्न खोजेको हो। यसरी रकम झिक्दा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको लगानी गर्ने क्षमतामा केही कमी आउन सक्छ, तर यसले समग्र अर्थतन्त्रलाई स्थायित्व प्रदान गर्न मद्दत गर्नेछ।
यो विकास ऋणपत्रको बोलकबोल प्रक्रिया आज दिउँसो २ बजे सम्पन्न हुनेछ। यसमा बैंक तथा वित्तीय संस्था, गैर-बैंक वित्तीय संस्था र नेपाल सरकारका निकायहरूले भाग लिन सक्नेछन्। यो ऋणपत्रको परिपक्व अवधि ७ वर्षको हुनेछ र यसमा ८.५ प्रतिशत वार्षिक ब्याजदर दिइनेछ।
अर्थतन्त्रमा प्रभाव
राष्ट्र बैंकको यो कदमले बजारमा मुद्राको प्रवाहलाई केही हदसम्म रोक्नेछ। यसको प्रत्यक्ष असर बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा पर्नेछ, जसले गर्दा उनीहरूले नयाँ कर्जा प्रवाह गर्ने क्षमतामा केही कमी आउन सक्छ। यद्यपि, यसले मुद्रास्फीतिको दबाबलाई कम गर्न र वित्तीय बजारलाई थप स्थिर बनाउन सहयोग गर्नेछ। सामान्य नागरिकको लागि, यसको प्रत्यक्ष प्रभाव तत्काल नदेखिए पनि, दीर्घकालमा यसले मूल्य स्थिरता कायम राख्न मद्दत गर्नेछ।
विशेषज्ञको भनाइ
अर्थशास्त्री डा. विश्वास थापाका अनुसार, ‘बजारमा अधिक तरलता हुँदा यसले अनावश्यक रूपमा मूल्यवृद्धि गराउँछ। राष्ट्र बैंकले यसरी रकम झिक्नु एक सही कदम हो, जसले अर्थतन्त्रलाई सन्तुलनमा ल्याउन मद्दत गर्नेछ। यद्यपि, यसको प्रभावकारिता यसको कार्यान्वयनमा निर्भर गर्दछ।’
अब के हुन्छ?
राष्ट्र बैंकले यसरी बजारबाट रकम झिकेर तरलता व्यवस्थापन गर्ने प्रयासलाई निरन्तरता दिने अपेक्षा गरिएको छ। आगामी दिनमा थप मौद्रिक नीतिहरू आउन सक्नेछन् जसले अर्थतन्त्रको स्थायित्वमा जोड दिनेछ। यसको प्रभाव आगामी दिनमा देखिने नेप्से परिसूचक र मुद्रास्फीतिको तथ्यांकले देखाउनेछ।