लागूऔषध कारोबारमा संलग्न १ हजार ४४ जना पक्राउ: प्रहरीको स्वीप अपरेशनको नतिजा

प्रहरीको विशेष अपरेशन ‘स्वीप अप्रेशन’ अन्तर्गत पछिल्लो आठ दिनको अवधिमा देशभरबाट लागूऔषध कारोबारमा संलग्न १ हजार ४४ जना व्यक्ति पक्राउ परेका छन्। वैशाख ९ गतेदेखि १६ गतेसम्म सञ्चालन गरिएको यो अभियानले देशभर लागूऔषधको अवैध धन्दामा संलग्न गिरोहमाथि कडा प्रहार गरेको छ। यो अभियान नेपालमा लागूऔषध नियन्त्रणको दिशामा प्रहरीले चालेको एक महत्वपूर्ण कदम हो, जसले समाजमा बढ्दो लागूऔषधको समस्याप्रति गम्भीरतालाई दर्शाउँछ। विगतका वर्षहरूमा पनि प्रहरीले यस्ता अभियानहरू चलाउँदै आएको भए पनि यसपटकको ‘स्वीप अप्रेशन’ को नतिजाले यसको प्रभावकारितालाई थप उजागर गरेको छ।

लागूऔषध नियन्त्रण अभियानमा पक्राउ परेकाको संख्या

• गत आठ दिनको अवधिमा देशभरबाट १ हजार ४४ जना लागूऔषध कारोबारी पक्राउ परेका छन्।
• सबैभन्दा बढी कोशी प्रदेशबाट ५ सय ९३ जना पक्राउ परेका छन्।
• उपत्यकाबाट ४१ जना, गण्डकी प्रदेशबाट १ सय ४० जना, कर्णाली प्रदेशबाट ८७ जना र सुदूरपश्चिम प्रदेशबाट ६० जना पक्राउ परेका छन्।
• यस अवधिमा प्रहरीले १७६ किलो ५१ ग्राम गाँजा, १६ किलो ८ सय ग्राम चरेस र अन्य लागूऔषध बरामद गरेको छ।
• प्रहरीले लागूऔषध नियन्त्रणका लागि विशेष अभियान जारी राख्ने जनाएको छ।

‘स्वीप अप्रेशन’ बाट लागूऔषध गिरोहमाथि प्रहार

नेपाल प्रहरीले लागूऔषधको अवैध कारोबार नियन्त्रण र रोकथामका लागि देशव्यापी ‘स्वीप अप्रेशन’ सञ्चालन गरेको थियो। यस अभियान अन्तर्गत विशेष गरी लागूऔषधको ओसारपसार, बिक्रीवितरण र प्रयोगमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई पक्राउ गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो। प्रहरीका अनुसार, यो अभियान निकै सफल सावित भएको छ र यसले लागूऔषध कारोबारमा संलग्न ठूलो सञ्जाललाई निस्तेज पार्न मद्दत पुगेको छ। नेपालको संविधानले पनि लागूऔषधको कारोबारलाई गम्भीर अपराध मानेको छ र यसका लागि कडा कानुनी कारबाहीको व्यवस्था छ। यस प्रकारका अभियानहरूले विद्यमान कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वयनमा पनि सघाउ पुर्‍याउँछन्।

विभिन्न प्रदेशहरूमा लागूऔषध कारोबारको अवस्था फरक फरक देखिएको छ। कोशी प्रदेशमा सबैभन्दा बढी कारोबारी पक्राउ पर्नुले सो प्रदेशमा लागूऔषधको सञ्जाल ठूलो रहेको संकेत गर्छ। यसैगरी, गण्डकी प्रदेशमा पनि उल्लेख्य संख्यामा कारोबारी पक्राउ परेका छन्। उपत्यकामा ४१ जना पक्राउ पर्नुले काठमाडौं उपत्यका पनि लागूऔषधको जोखिमबाट अछुतो नरहेको देखाउँछ। नेपालमा लागूऔषधको प्रयोग विशेष गरी युवा पुस्तामा बढ्दै गएको विभिन्न अध्ययनहरूले देखाएका छन्, जसले गर्दा यस्ता अभियानहरूको आवश्यकता झन् बढेको छ।

लागूऔषध नियन्त्रणमा प्रदेशगत तथ्यांक

यस ‘स्वीप अप्रेशन’ को तथ्यांकले लागूऔषध नियन्त्रणका लागि विभिन्न प्रदेशमा प्रहरीले गरेको प्रयासलाई उजागर गरेको छ। कोशी प्रदेशमा ५ सय ९३ जनाको गिरफ्तारीले सो प्रदेशमा लागूऔषधको कारोबार कति व्यापक छ भन्ने देखाउँछ। यो संख्याले सो क्षेत्रमा थप कडा निगरानी र सचेतना कार्यक्रमको आवश्यकता औंल्याउँछ। गण्डकी प्रदेशमा १ सय ४० जना पक्राउ पर्नु पनि चिन्ताजनक छ, जसले पहाडी क्षेत्रमा पनि लागूऔषधको पहुँच बढ्दै गएको संकेत गर्छ। कर्णाली प्रदेशमा ८७ जना र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा ६० जना पक्राउ पर्नुले तुलनात्मक रूपमा कम भए पनि यी प्रदेशहरू पनि यस समस्याबाट अछुतो नरहेको स्पष्ट पार्छ। काठमाडौं उपत्यकामा ४१ जना पक्राउ पर्नुले सहरी क्षेत्रमा लागूऔषधको चुनौतीलाई दर्शाउँछ, जहाँ युवाहरूको ठूलो संख्या सजिलै यसको सिकार बन्न सक्छ।

बरामद गरिएका लागूऔषध: अवैध धन्दाको ठूलो सञ्जाल

पक्राउ परेका कारोबारीहरूबाट प्रहरीले ठूलो मात्रामा लागूऔषध बरामद गरेको छ। यसमा १७६ किलो ५१ ग्राम गाँजा, १६ किलो ८ सय ग्राम चरेस, र अन्य विभिन्न प्रकारका लागूऔषधहरू समावेश छन्। बरामद गरिएका लागूऔषधहरूको कुल परिमाण लागूऔषध नियन्त्रणमा प्रहरीको सक्रियता र प्रभावकारितालाई दर्शाउँछ। नेपालमा गाँजा र चरेस जस्ता लागूऔषधहरूको अवैध ओसारपसार र बिक्रीवितरणमा ठूलो गिरोह सक्रिय रहेको यो तथ्यांकले पुष्टि गर्छ। यसका अतिरिक्त, विभिन्न सिंथेटिक लागूऔषधहरूको प्रयोग र कारोबार पनि बढ्दै गएको छ, जसलाई नियन्त्रण गर्न प्रहरीले थप चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ।

नागरिकमाथि लागूऔषधको भयावह असर

लागूऔषधको कारोबार र प्रयोगले समाजमा गम्भीर नकारात्मक असर पार्दछ। यसले विशेष गरी युवा पुस्तालाई लक्षित गर्दछ, जसको फलस्वरूप उनीहरूको भविष्य अन्धकारमय बन्न पुग्छ। लागूऔषधको कुलतले व्यक्तिलाई आपराधिक गतिविधिमा संलग्न गराउनुका साथै परिवार र समाजमा पनि अस्थिरता ल्याउँछ। उदाहरणका लागि, लागूऔषधको लतमा परेका व्यक्तिहरूले पैसाका लागि चोरी, डकैती जस्ता अपराधहरू गर्न थाल्छन्, जसले समाजको शान्ति र सुरक्षामा खलल पुर्‍याउँछ। यसका साथै, लागूऔषधको प्रयोगले स्वास्थ्यमा गम्भीर समस्याहरू निम्त्याउँछ, जसको उपचारमा ठूलो खर्च लाग्छ र व्यक्तिको जीवनशैली पूर्ण रूपमा प्रभावित हुन्छ। यस प्रकारका अपरेशनहरूले समाजलाई लागूऔषधको चपेटाबाट बचाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्।

प्रहरीको निरन्तरताको प्रतिबद्धता

नेपाल प्रहरीले लागूऔषधको अवैध कारोबारविरुद्ध शून्य सहनशीलताको नीति अपनाउने र यस्ता अभियानहरूलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ। प्रहरी प्रवक्ताले लागूऔषध नियन्त्रणमा नागरिक समाज, स्थानीय तह र सञ्चार माध्यमको सहयोग पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण रहेको बताएका छन्। यस अभियानले लागूऔषधको अवैध धन्दामा संलग्न जो कोहीलाई पनि कानुनी दायरामा ल्याउने प्रहरीको भनाइ छ। नेपालमा लागूऔषध नियन्त्रण ऐन २०३३ र त्यसपछिका संशोधनहरूले लागूऔषधको कारोबार र प्रयोगलाई दण्डनीय मानेको छ। प्रहरीले यस ऐनको कार्यान्वयनमा आफ्नो भूमिका निर्वाह गरिरहेको छ, तर यसलाई पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्न समाजका सबै तहको सहकार्य आवश्यक छ।

अब प्रश्न यो उठ्छ कि, यस्ता अभियानहरूले लागूऔषधको समस्यालाई दीर्घकालीन रूपमा समाधान गर्न कत्तिको भूमिका खेल्छन्? र, पक्राउ परेका कारोबारीहरूलाई कडा कारबाही सुनिश्चित गरी समाजलाई सुरक्षित बनाउन थप के कदम चाल्नुपर्ला? यो केवल प्रहरीको मात्र जिम्मेवारी नभई सरकार, समाज र प्रत्येक नागरिकको साझा दायित्व हो।

लागूऔषध नियन्त्रणको भविष्य: आगामी दिनमा के होला?

प्रहरीको यो ‘स्वीप अप्रेशन’ ले लागूऔषध नियन्त्रणको दिशामा एक सकारात्मक कदम चालेको छ। आगामी हप्ताहरूमा, यसको प्रभाव थप स्पष्ट हुनेछ। पक्राउ परेका व्यक्तिहरूमाथि कानुनी कारबाहीको प्रक्रिया सुरु हुनेछ, जसले अन्य कारोबारीहरूलाई पनि निरुत्साहित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसका साथै, प्रहरीले आफ्नो निगरानीलाई थप कडा बनाउने र लागूऔषधको स्रोतसम्म पुग्नका लागि थप अनुसन्धान गर्ने सम्भावना छ। यो अभियानले समाजमा लागूऔषधको प्रयोग र कारोबारविरुद्ध जनचेतना जगाउन पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।

नेपालमा लागूऔषधको समस्या केवल कानुनी कारबाहीले मात्र समाधान हुनेछैन। यसका लागि पुनर्स्थापना केन्द्रहरूको स्थापना, नशामुक्त अभियानहरूलाई प्रोत्साहन, र विशेष गरी युवाहरूलाई लक्षित गरी सचेतना कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। परिवार र विद्यालयहरूले पनि यस विषयमा सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्नेछ। विगतमा पनि लागूऔषध नियन्त्रणका लागि विभिन्न सरकारी र गैरसरकारी संस्थाहरूले प्रयास गर्दै आएका छन्, तर यसको प्रभावकारिता अझै बढाउनुपर्ने देखिन्छ।

यस ‘स्वीप अप्रेशन’ को सफलताले आगामी दिनमा यस्ता अभियानहरूलाई निरन्तरता दिन प्रहरीलाई थप प्रोत्साहन मिल्नेछ। साथै, यसले लागूऔषधको अवैध धन्दामा संलग्न गिरोहहरूलाई ठूलो धक्का पुर्‍याएको छ। यसको दीर्घकालीन प्रभाव हेर्नका लागि थप समय लाग्नेछ, तर तत्कालका लागि यो एक महत्वपूर्ण उपलब्धि हो।