वैदेशिक रोजगारीका नाममा ठगी गर्ने गिरोह सक्रिय रहेको एउटा ठूलो प्रकरणमा प्रहरीले ७ जनालाई पक्राउ गरेको छ। उनीहरूमाथि जापान, कोरिया र अमेरिकाजस्ता आकर्षक गन्तव्यमा रोजगारी मिलाइदिने भन्दै ४५ जना व्यक्तिबाट तीन करोड १४ लाख रुपैयाँ ठगेको आरोप छ। यो घटनाले वैदेशिक रोजगारीको क्षेत्रमा मौजुद कमजोर नियमन र ठगहरूको दुस्साहसलाई पुनः उजागर गरेको छ। नेपालमा वैदेशिक रोजगारी एक प्रमुख आर्थिक स्रोत हो, जसले लाखौं युवाहरूलाई विदेशमा अवसर खोज्न प्रेरित गर्छ, तर यसैको आडमा हुने ठगीले हजारौंको भविष्य अन्धकार बनाइरहेको छ। यस प्रकारका घटनाहरूले देशको अर्थतन्त्रमा मात्र होइन, आम नागरिकको विश्वासमा पनि गम्भीर असर पार्छ।
ठगीको रकम र पक्राउ परेका गिरोहका सदस्यहरू
- ठगीको रकम: ४५ जना पीडितबाट कुल रु. ३ करोड १४ लाख ठगिएको प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानले देखाएको छ। यो ठूलो रकमले ठगीको सञ्जाल कति ठूलो र योजनाबद्ध थियो भन्ने प्रस्ट पार्छ।
- पक्राउ परेका व्यक्तिहरू: प्रहरीले तेह्रथुमका सुरज लिम्बू, सोलुखुम्बुका कमल बहादुर मगर र सागर शेर्पा, काभ्रेपलाञ्चोकका विनोद थापा, सूर्यप्रसाद कोइराला, सरोज गौतम र प्रल्हाद खत्रीलाई पक्राउ गरेको छ। यी व्यक्तिहरू गिरोहका मुख्य सदस्य भएको आशंका गरिएको छ, जसले पीडितहरूलाई लोभ्याएर रकम असुलीमा संलग्न थिए।
- आकर्षक प्रलोभन: पक्राउ परेका व्यक्तिहरूले जापान, कोरिया र अमेरिकामा उच्च तलबसहितको रोजगारीको प्रलोभन देखाएको पाइएको छ। यी देशहरू नेपाली युवाहरूमाझ आकर्षक गन्तव्य हुन्, जहाँ राम्रो आम्दानी र जीवनस्तरको अपेक्षा गरिन्छ, जसले गर्दा ठगहरूलाई पीडितहरूलाई फसाउन सजिलो भएको हो।
- ठगीको तरिका: पीडितहरूलाई भिसा, वर्क परमिट र रोजगारीको सुनिश्चितताका लागि भन्दै विभिन्न बहानामा रकम संकलन गरिएको थियो। ठगहरूले कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने भन्दै अनावश्यक शुल्क लिने र अन्ततः सम्पर्कविहीन हुने गरेका छन्।
- प्रहरी अनुसन्धान: केन्द्रीय प्रहरी समाचारकक्षका अनुसार उनीहरूलाई बिहीबार पक्राउ गरिएको हो र थप अनुसन्धान भइरहेको छ। प्रहरीले यस गिरोहका अन्य सदस्यहरूको खोजी गरिरहेको छ र ठगीको पूर्ण सञ्जाल पत्ता लगाउने प्रयास गरिरहेको छ।
ठगीको शृंखला र पीडितहरूको दयनीय अवस्था
पक्राउ परेका व्यक्तिहरूले विदेशमा आकर्षक तलब र सुविधायुक्त जीवनशैलीको सपना देखाएर विशेषगरी युवाहरूलाई निशाना बनाएको पाइएको छ। उनीहरूले पीडितहरूसँग भिसा प्रक्रिया, टिकट, वर्क परमिट र अन्य कानुनी औपचारिकताका लागि भन्दै ठूलो रकम असुलेका थिए। कतिपय पीडितहरूले त घर खेत धितो राखेर वा ऋण काढेर रकम बुझाएको बताएका छन्। यसरी, उनीहरूले आफ्नो भविष्य सुरक्षित गर्ने आशामा वर्तमानको सर्वस्व गुमाएका छन्। यो अवस्थाले वैदेशिक रोजगारीको सपना बोकेका हजारौं नेपाली युवाहरूको दुर्दशालाई चित्रण गर्छ, जसले आफ्नो परिवारको उज्ज्वल भविष्यका लागि ठूलो जोखिम उठाउँछन्।
प्रहरीका अनुसार, पक्राउ परेका व्यक्तिहरूले एक संगठित गिरोहका रूपमा काम गरिरहेको आशंका गरिएको छ। उनीहरूले पीडितहरूलाई सुरुमा केही समय विश्वासमा लिएर क्रमशः ठूलो रकम माग गरेको र अन्त्यमा सम्पर्कविहीन हुने गरेको पाइएको छ। यसरी ठगिएका ४५ जना व्यक्तिले प्रहरीमा उजुरी दिएपछि यो प्रकरण सार्वजनिक भएको हो। यस गिरोहले कतिलाई ठग्यो भन्ने यकिन नभए पनि, यो संख्या केवल उजुरी दिनेहरूको मात्र हो, जसको अर्थ पीडितहरूको वास्तविक संख्या अझै बढी हुन सक्नेछ। नेपालमा वैदेशिक रोजगारी ठगीका यस्ता घटनाहरू नयाँ होइनन्, तर हरेक पटक यस्ता घटनाले समाजलाई झक्झक्याउने गर्छ।
पीडितहरूको रकम कहिले फिर्ता होला?
ठगी प्रकरणमा पक्राउ परेका ७ जना व्यक्तिबाट पीडितहरूले आफ्नो रकम फिर्ताको माग गरेका छन्। उनीहरूले प्रहरीसमक्ष उजुरी दर्ता गराउँदै आफ्नो मेहनतको कमाइ फिर्ता दिलाउन पहल गरिदिन अनुरोध गरेका छन्। प्रहरीले पक्राउ परेका व्यक्तिहरूमाथि थप अनुसन्धान गरी ठगीमा संलग्न अन्य व्यक्तिहरूको समेत खोजी गरिरहेको जनाएको छ। पीडितहरूको यो माग न्यायोचित छ, तर यसको कार्यान्वयन निकै जटिल हुन सक्छ।
यद्यपि, यस्ता ठगी प्रकरणमा पीडितहरूले आफ्नो रकम फिर्ता पाउनु निकै चुनौतीपूर्ण हुने गरेको विगतको अनुभवले देखाउँछ। ठगहरूले रकम विभिन्न माध्यमबाट अन्यत्रै लगानी गरिसकेका वा लुकाइदिएको अवस्थामा पीडितले आफ्नो पैसा फिर्ता पाउन लामो कानुनी प्रक्रियाबाट जानुपर्ने हुन्छ। नेपालमा सम्पत्ति शुद्धीकरण ऐन र ठगीसम्बन्धी कानुनहरू भए पनि, ठगहरूले प्रायःजसो रकम विदेश पुर्याउने वा अन्य जटिल तरिकाले लुकाउने गर्छन्, जसले गर्दा पीडितलाई रकम फिर्ता दिलाउन प्रहरी र अदालतलाई हम्मे हम्मे पर्छ। यस प्रकरणमा प्रहरीले पीडितहरूको रकम असुलीका लागि समेत पहल गर्ने जनाएको छ, तर यसको सफलता ठगहरूको सम्पत्ति पत्ता लगाउन र कानुनको दायरामा ल्याउनमा निर्भर गर्छ।
सरकारी निकायको भूमिका र जिम्मेवारीमाथि प्रश्न
वैदेशिक रोजगारीका नाममा हुने ठगी रोक्न सरकारी निकायहरूको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ। वैदेशिक रोजगार विभाग, प्रहरी र अन्य सम्बन्धित निकायहरूले यस्ता गिरोहमाथि कडा निगरानी राख्नुपर्ने र ठगीमा संलग्नलाई हदैसम्मको कारबाही गर्नुपर्ने देखिन्छ। साथै, वैदेशिक रोजगारीमा जान चाहने नागरिकहरूलाई सचेत पार्न र सही सूचना प्रवाह गर्न पनि विशेष अभियान चलाउन जरुरी छ। नेपालको संविधानले नागरिकलाई रोजगारीको हक सुनिश्चित गरेको छ, र वैदेशिक रोजगारी यसको एक महत्त्वपूर्ण पाटो हो। तर, यसको कार्यान्वयनमा देखिएको कमजोरीले गर्दा नागरिकहरू ठगहरूको सिकार भइरहेका छन्।
यस प्रकरणमा पक्राउ परेका व्यक्तिहरूलाई कानुनबमोजिम कारबाही गरी पीडितहरूलाई न्याय दिलाउनु प्रहरी र न्यायपालिकाको दायित्व हो। यसका साथै, भविष्यमा यस्ता घटना नदोहोरिऊन् भन्नका लागि वैदेशिक रोजगार कम्पनीहरूको अनुगमनलाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता छ। नेपालमा वैदेशिक रोजगार ऐन २०६४ र नियमावली २०६४ ले वैदेशिक रोजगारसम्बन्धी नियमनको व्यवस्था गरेको छ, तर यसको प्रभावकारी कार्यान्वयनमा कमी देखिन्छ। यसका लागि सरकारी निकायहरूबीच समन्वय, जनचेतना अभिवृद्धि र प्रविधिको प्रयोग गरी अनुगमन प्रणालीलाई सुदृढ बनाउनु आवश्यक छ।
अब जवाफदेही कसले लिने?
वैदेशिक रोजगारीका नाममा करोडौं ठगी हुँदा पनि सम्बन्धित निकायको ध्यान किन पुगेन? पीडितहरूले आफ्नो रकम कहिले फिर्ता पाउनेछन्? यस्ता प्रश्नहरूको जवाफ अब सम्बन्धित निकायले दिनुपर्ने बेला आएको छ। यस घटनाले वैदेशिक रोजगारीको क्षेत्रमा व्याप्त विकृति र विसंगतिलाई उजागर गरेको छ। यसमा संलग्न गिरोहलाई मात्र कारबाही गरेर नपुग्ने, बरु यसको मूल कारण पत्ता लगाएर समाधान गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।
यस्ता ठगीका घटनाहरूले आम नागरिकमा सरकार र यसका निकायहरूप्रतिको विश्वासमा कमी ल्याउँछ। यसका लागि, सरकारले पीडितहरूलाई न्याय दिलाउने मात्र नभई, भविष्यमा यस्ता घटना नहोस् भन्नका लागि कडा कदम चाल्नुपर्छ। यसमा वैदेशिक रोजगार विभागको क्षमता अभिवृद्धि, इजाजतपत्रविना सञ्चालनमा रहेका म्यानपावर कम्पनीहरूमाथि कारबाही, र अनलाइन माध्यमबाट हुने ठगी रोक्न विशेष संयन्त्रको विकास जस्ता कुराहरू समावेश हुन सक्छन्। यसका साथै, वैदेशिक रोजगारीमा जानुअघि नागरिकलाई सचेत पार्ने र सही सूचना दिने अभिभार पनि सरकारी निकायको हो।
आगामी साताहरूमा नेपालका लागि यसको अर्थ
यस ठगी प्रकरणको सार्वजनिक हुनुले आगामी साताहरूमा नेपालमा वैदेशिक रोजगारीसम्बन्धी नियमन र अनुगमनमा थप कडाइ गरिने संकेत दिएको छ। प्रहरीले थप अनुसन्धान गरी गिरोहका अन्य सदस्यहरूलाई पक्राउ गर्ने र पीडितहरूको रकम असुलीमा पहल गर्ने सम्भावना छ। यसले वैदेशिक रोजगार विभाग र सरकारमाथि पनि थप दबाब सिर्जना गर्नेछ, जसले गर्दा उनीहरूले यस क्षेत्रमा सुधारका लागि ठोस कदम चाल्नुपर्ने हुन्छ।
यो घटनाले वैदेशिक रोजगारीमा जान चाहने नेपाली युवाहरूलाई थप सचेत बनाउनेछ। उनीहरूले आधिकारिक र इजाजतप्राप्त एजेन्सीहरूमार्फत मात्र प्रक्रिया अगाडि बढाउनुपर्ने आवश्यकतालाई यसले जोड दिएको छ। यसका साथै, यस प्रकरणमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई कडा कारबाही गरिएमा, यसले भविष्यमा यस्ता ठगी गर्ने गिरोहहरूलाई निरुत्साहित गर्न मद्दत गर्नेछ। समग्रमा, यो घटनाले नेपालको वैदेशिक रोजगारी क्षेत्रमा सुशासन कायम गर्नका लागि एक महत्वपूर्ण अवसर प्रदान गरेको छ, जसको प्रभाव आगामी दिनहरूमा देखिनेछ।
