संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले हालै सम्पन्न मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले भोगेको पराजयमा इरानसँगको युद्ध र त्यसपछिको इन्धन मूल्य वृद्धिको भूमिका रहेको स्वीकारोक्ति दिएका छन्। तथापि, उनले इरानमाथि आक्रमण गर्ने आफ्नो निर्णय सही थियो भनी दाबी गर्दै त्यसमा पुनः विचार नगर्ने प्रष्ट पारेका छन्।
ट्रम्पले मंगलबार राति फक्स न्युजसँगको टेलिफोन अन्तर्वार्ता र पत्रकारहरूसँगको कुराकानीमा यो धारणा सार्वजनिक गरेका हुन्। उनले उपराष्ट्रपति जेडी भान्सको विश्लेषणलाई ‘धेरै हदसम्म सही’ भन्दै समर्थन गरे, जसले चुनावी पराजयको प्रमुख कारण युद्धलाई मानेका छन्।
पृष्ठभूमि
- सन् २०२५ को फेब्रुअरी २८ मा संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि संयुक्त सैन्य हमला सुरु गरेका थिए।
- यस हमलामा इरानका सर्वोच्च नेता अली खामेनीको मृत्यु भएको थियो।
- सन् २०२६ को जुनमा पाकिस्तानको मध्यस्थतामा भएको युद्धविराम र एमओयूले ठूला स्तरको लडाइँ रोकेको थियो।
- सन् २०२६ को नोभेम्बर ३ मा अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचन सम्पन्न भएको थियो।
इन्धन मूल्यवृद्धिले मतदाताको असन्तुष्टि
ट्रम्पका अनुसार, अमेरिकी अर्थतन्त्र राम्रो अवस्थामा भए पनि इन्धनको मूल्य बढेका कारणले गर्दा मतदाताले त्यसको फाइदा महसुस गर्न सकेनन्। इरान युद्धका कारण पेट्रोलको मूल्य बढेको स्वीकार गर्दै उनले मतदाताहरू तत्कालका लागि महँगो इन्धनको भार उठाउन तयार नभएको टिप्पणी गरे।
रिपब्लिकन रणनीतिकार जेम्स डेभिसले पनि इरान युद्धले मतदाताहरूलाई डेमोक्रेटिक पार्टीतर्फ आकर्षित गर्नमा भूमिका खेलेको बताएका छन्। सन् २०२६ को सेप्टेम्बरमा पेट्रोलको औसत मूल्य सेप्टेम्बर २०२५ को तुलनामा ३७.६ प्रतिशतले बढेको थियो भने डिजेलको मूल्य ६७.८ प्रतिशतले बढेको थियो। डेभिसका अनुसार, उच्च ऊर्जा मूल्य, विशेषगरी डिजेलको महँगीले अर्थतन्त्रका विभिन्न क्षेत्रमा प्रभाव पारेको थियो र यसले सर्वसाधारणको महँगीसम्बन्धी चिन्तालाई बढाएको थियो। यसै अवधिमा वार्षिक मुद्रास्फीति दर अगस्टको ३.४ प्रतिशतबाट बढेर ३.७ प्रतिशत पुगेको थियो।
ट्रम्पको अडान र पराजित उमेदवारमाथि आलोचना
‘द वाल स्ट्रिट जर्नल’सँगको अन्तर्वार्तामा पनि ट्रम्पले इरानमाथि आक्रमण गर्ने आफ्नो निर्णय सही रहेको र आवश्यक परेमा पुनः त्यही निर्णय लिने बताएका थिए। उनले आफ्नो चुनावी रणनीतिमा कमजोरी रहेको स्वीकार भने गरेका छैनन्। आफू मतपत्रमा उम्मेदवारका रूपमा नभएका कारणले गर्दा रिपब्लिकन समर्थकहरूलाई पर्याप्त सङ्ख्यामा मतदान केन्द्रसम्म ल्याउन नसकिएको उनको तर्क छ।
ट्रम्पले आफूले समर्थन गरेका केही उम्मेदवारले नै आफ्नो विरोध गरेको आरोप लगाउँदै पराजित नेताहरूको आलोचना पनि गरे। उनले टेक्सासका पूर्व गभर्नर ग्रेग एबोटको पराजयबारे टिप्पणी गर्दै आफ्नो राजनीतिक यात्राको पछिल्लो चरणमा उनी परम्परागत रिपब्लिकन अडानबाट विचलित भएको आरोप लगाए। ट्रम्पले आगामी दुई वर्षको संसदीय रणनीतिबारे सङ्केत दिँदै ‘भिटो’ लेखिएको रातो टोपीको तस्बिर सार्वजनिक गरेका छन्, जसलाई डेमोक्रेटिक नियन्त्रणमा रहने कंग्रेसबाट पारित हुने विधेयक रोक्न सक्ने आफ्नो अधिकार प्रयोग गर्ने सङ्केतका रूपमा हेरिएको छ।
आगामी राजनीतिक सहकार्यको सम्भावना
ट्रम्पले आगामी दिनमा डेमोक्र्याटहरूसँग सहकार्य गर्ने इच्छा व्यक्त गरेका छन्। तर, सहकार्य सम्भव नभएमा दुवै पक्षबीच कडा राजनीतिक प्रतिस्पर्धा हुने चेतावनी उनले दिएका छन्। उनले चुनावी नतिजाका आधारमा मन्त्रिपरिषद्मा कुनै फेरबदल गर्ने योजना नरहेको पनि स्पष्ट पारेका छन्। अमेरिकी श्रम विभागले अक्टोबरको १२ महिनाको मुद्रास्फीति दर नोभेम्बर १० मा बिहान ८:३० बजे (ET) सार्वजनिक गर्ने तालिका छ।
