बुधबार संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) बाट इजरायलको तेल अभिभतर्फ उडेको फ्लाई दुबईको विमानमा एक पाइलटले अर्कालाई छुरा प्रहार गरेपछि विमान ३० सेकेन्डभन्दा कम समयमै १४,००० फिटभन्दा बढी तल खसेको थियो। यात्रुहरूको असाधारण साहसले विमानलाई साउदी अरबमा सुरक्षित अवतरण गरायो, जसले ठूलो मानवीय विपत्ति टार्यो।
फ्लाई दुबईको उडान नम्बर एफजेड१०७३ मा बुधबार यो घटना घट्यो। जोर्डनको हवाई क्षेत्र हुँदै दुबईबाट तेल अभिभ उडिरहेको विमानले आपत्कालीन सङ्केत पठाएपछि त्यसलाई साउदी अरबतिर मोडिएको थियो।
आकाशमा आतंक र यात्रुको साहस
अनुसन्धान डेस्कका अनुसार, उडानको क्रममा विमान ३० सेकेन्डभन्दा कम समयमै १४,००० फिटभन्दा बढी तल खस्यो। ३४,००० फिटको उचाइबाट करिब १६,६०० फिटमा झर्दा यात्रुहरूमा ठूलो त्रास छायो।
विमानले ०५:३१ UTC मा सामान्य आपत्कालीन संकेत (ट्रान्सपोन्डर कोड ७७००) पठाएको थियो। त्यसको सात मिनेटपछि ०५:३८ UTC मा ‘गैरकानुनी हस्तक्षेप’ वा अपहरणको संकेत (कोड ७५००) मा परिवर्तन गरिएको थियो। यस घटनालगत्तै इजरायलले आफ्ना लडाकु विमानहरू तैनाथ गरेको थियो।
इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले एक पाइलटले अर्का पाइलटलाई छुरा प्रहार गरेको र विमान दुर्घटना गराउने प्रयास गरेको बताएका छन्। विमानभित्र खिचिएको भिडियोमा क्याप्टेन शरीरमा छुरा प्रहारका थुप्रै चोटहरूसहित भुईँमा लडिरहेको र एक यात्रुको टाउकोमा पनि चोट र रगत देखिएको छ।
यात्रुहरूले ककपिटको ढोका फोडेर आक्रमणकारी पाइलटलाई नियन्त्रणमा लिएपछि विमान सुरक्षित अवतरण भयो। विमानमा रहेका अन–ड्युटी चालक दलका सदस्यहरू र यात्रुको रूपमा यात्रा गरिरहेका अफ-ड्युटी पाइलटहरूले यस कार्यमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरे।
फ्लाई दुबईले ककपिट (फ्लाइट डेक) मा ‘घटना’ भएको जनाएको छ तर विस्तृत विवरण भने दिएको छैन। कम्पनीले सबै यात्रुहरू सुरक्षित रहेको र विमान साउदी अरबको ताबुकस्थित प्रिन्स सुल्तान बिन अब्दुल अजिज अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा ०६ः४५ देखि ०७ः०० UTC को बीचमा सुरक्षित अवतरण गरेको पुष्टि गरेको छ।
साउदी अधिकारीहरूका अनुसार, घाइते भएका विमानका क्याप्टेन र फर्स्ट अफिसर दुवैलाई अस्पताल लगियो। अनुसन्धान डेस्कका अनुसार, फ्लाई दुबईका क्याप्टेन स्मिद मच्छर भारतीय नागरिक हुन् भने ओमानी मूलका को-पाइलटले उनलाई छुरा प्रहार गरेको रिपोर्ट गरिएको छ।
क्षेत्रीय सुरक्षा र कूटनीतिक प्रभाव
इजरायलका रक्षामन्त्री इजरायल काट्जले यस घटनालाई ‘जिहादी आतङ्ककारी आक्रमणको प्रयास’ को संज्ञा दिएका छन्। उनले आक्रमणकारीको उद्देश्य विमान दुर्घटना गराई सबै यात्रुको हत्या गर्नु रहेको बताएका छन्।
यस घटनाले मध्यपूर्वको संवेदनशील सुरक्षा परिस्थितिलाई उजागर गर्यो। सन् २०२० मा युएई र इजरायलबीच सम्बन्ध सामान्य बनेयता युएई इजरायली पर्यटकहरूका लागि लोकप्रिय गन्तव्य बनेको छ। इजरायलले हवाईजहाजलाई हतियारको रूपमा प्रयोग गर्ने खतराको सामना गरिरहेकाले ७५०० कोड प्राप्त भएपछि लडाकु विमानहरू परिचालन गर्नु मानक प्रतिक्रिया हो।
इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले हालै इरानसँग सम्बन्धित क्षेत्रीय सुरक्षा चिन्ताहरूमा छलफल गर्न युएईको गोप्य भ्रमण गरेका थिए।
यद्यपि, ओमानले प्यालेस्टिनी अधिकारको पक्षमा उभिँदै इजरायलसँग सम्बन्ध सामान्य बनाउने क्षेत्रीय अभियानमा सामेल नहुने निर्णय गरेको छ। साउदी अरबले भने स्वतन्त्र प्यालेस्टाइन राज्यलाई इजरायलले मान्यता दिएपछि मात्र सम्बन्ध सामान्य बनाउने सर्त राखेको छ। इजरायलको साउदी अरब वा ओमानसँग औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्ध छैन।
अक्टोबर ७, २०२३ मा दक्षिणी इजरायलमा हमासको नेतृत्वमा भएको आक्रमणको वार्षिकी नजिकिँदै गर्दा यो घटना घट्यो।
अनुसन्धानको दायरा र कूटनीतिक पहल
फ्लाई दुबईका टोलीहरू सम्बन्धित उड्डयन अधिकारीहरूसँग घटनाको अनुसन्धानमा सक्रिय रूपमा सहयोग गरिरहेका छन्। साउदी अरबमा अलपत्र परेका यात्रुहरूलाई तेल अभिभ पुर्याउन फ्लाई दुबईले अर्को विमान ताबुक पठाउने तयारी गरेको छ।
इजरायली प्रधानमन्त्रीको कार्यालयले इजरायली यात्रुहरूलाई सुरक्षित रूपमा इजरायल फर्काउन सबै उपायहरू अवलम्बन गरिरहेको बताएको छ। प्रधानमन्त्री नेतन्याहुले इजरायली र गैर-इजरायली वाहकहरूमा सुरक्षा बढाउन आदेश दिएका छन्।
पाइलटहरूबीचको झगडाको रिपोर्टलाई एयरलाइन वा साउदी अधिकारीहरूले पुष्टि गरेका छैनन्। ७५०० कोड कसले सेट गर्यो वा यो जानाजानी चयन गरिएको थियो भन्ने स्पष्ट छैन। अनुसन्धानकर्ताहरूले दुवै पाइलटको अन्तर्वार्ता लिने, ककपिट भ्वाइस रेकर्डरको जाँच गर्ने र घटनाको यकिन कारण पत्ता लगाउनेछन्, जसले यस आक्रमणको वास्तविक उद्देश्य उजागर गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
