फ्रान्सभरि दशौँ हजार नागरिक सडकमा उत्रिएपछि प्रहरीले १३५ प्रदर्शनकारीलाई पक्राउ गरेको छ, जसलाई विद्यार्थीहरूले नागरिक अधिकारको लडाइँ भनेका छन्। राजधानी पेरिससहित विभिन्न सहरमा प्रहरीले अश्रुग्यास, पानीको फोहोरा र रात्रि कर्फ्युको सहारा लिएको छ।
फ्रान्सका गृहमन्त्री लरेन्ट नुनेजले शनिबार दिउँसो १ बजेसम्म देशभरबाट १३५ जना प्रदर्शनकारीलाई नियन्त्रणमा लिइएको पुष्टि गरेका छन्। अक्टोबर १७ मा पेरिसमा ८५५ जना र लियोनमा १६० जना पक्राउ परेका थिए। आन्तरिक मन्त्रालयका अनुसार अक्टोबर २३ सम्म ५ लाख ५० हजार प्रदर्शनकारी सडकमा उत्रिएका थिए भने आयोजकहरूले ८ लाखभन्दा बढीको दाबी गरेका छन्।
लियोन सहरस्थित लियोन ३ विश्वविद्यालय नजिक भेला भएका करिब १५० जना युवा प्रदर्शनकारीलाई तितरबितर पार्न प्रहरीले अश्रुग्यास प्रहार गरेको छ। अनधिकृत र्याली निकालेको भन्दै प्रहरीले हस्तक्षेप गरेपछि लियोनका कयौं संवेदनशील क्षेत्रमा प्रदर्शन गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ।
ग्रोनोबलमा प्रदर्शनकारीले ‘ए४८०’ मोटरवे अवरुद्ध गर्न खोज्दा दुई सवारीसाधन एकापसमा ठोक्किएर दुईजना सामान्य घाइते भएका छन्। नाँत सहरमा निषेधित क्षेत्र तोड्न खोजेपछि प्रदर्शनकारीमाथि प्रहरीले चेतावनी दिँदै अश्रुग्यास र पानीको फोहोरा प्रहार गरेको छ।
राजधानी पेरिसमा सम्भावित हिंसा रोक्न प्रहरीले ६ सय ३५ स्थानमा कडा सुरक्षा जाँच गरेको छ। जाँचका क्रममा प्रहरीले चक्कु, एंगल ग्राइन्डर, ग्यास मास्क र डाइभिङ गगल्सजस्ता प्रतिबन्धित तथा सुरक्षात्मक सामग्री बरामद गरेको जनाएको छ। निस सहरमा घातक हतियार र सुरक्षात्मक उपकरण बोकेको आरोपमा करिब १० जनालाई पक्राउ गरिएको छ। जिरोन्ड क्षेत्रमा पनि १३ जनाको साथबाट जोखिमयुक्त सामग्री बरामद भएको त्यहाँको प्रशासनले जनाएको छ।
नागरिक अधिकार र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको लडाइँ
प्रदर्शनमा सहभागी विद्यार्थीहरूले आन्दोलन अब शिक्षाको पुरानो मागमा मात्र सीमित नरहेर नागरिक अधिकार र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको लडाइँ बनिसकेको बताएका छन्। विद्यार्थी जुलियन-ग्याब्रियल डेरेले भने, ‘हामी केवल राज्यसमक्ष माग राख्न मात्र होइन, आफ्नै देशमा प्रदर्शन गर्न पाउने अधिकार र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको रक्षाका लागि सडकमा आएका हौं।’
शान्तिपूर्ण प्रदर्शनकारीको आवाज नसुनेका कारण उत्पन्न आक्रोशको जिम्मेवारी सरकारले लिनुपर्ने प्रदर्शनकारीहरूको भनाइ छ। प्रदर्शनको नेतृत्व गरिरहेको ‘यलो भेस्ट्स’ आन्दोलनले शनिबार देशभर ७ सयभन्दा बढी स्थानमा विरोध प्रदर्शन आयोजना गरिएको दाबी गरेको छ।
दक्षिण-पश्चिमी सहर बोर्डो र उत्तर-पूर्वी सहर स्ट्रासबर्गमा दशौँ हजार नागरिकले ‘प्रतिरोध’ लेखिएका प्लेकार्डसहित विशाल जुलुस निकालेका छन्। राजधानी पेरिसको जुलुसमा फ्रान्सका वामपन्थी नेता तथा राष्ट्रपतिका पूर्वउम्मेदवार जँ-लुक मेलँसो समेत मुट्ठी उठाएर सहभागी भएका थिए। पेरिसको सडकमा प्रदर्शनकारीहरूले युरोपभर चर्चित विरोध-गीत ‘बेला चाओ’ गाउँदै र नाच्दै सरकारविरुद्ध आवाज बुलन्द पारेका छन्।
इन्धन मूल्य र बढ्दो जीवनयापनको लागत
फ्रान्समा सेप्टेम्बर १५, २०२६ मा बढ्दो इन्धन मूल्यका कारण विरोध प्रदर्शन सुरु भएको थियो। सन् २०१८ मा इन्धन कर र बढ्दो जीवनयापनको लागतको विरोधमा सुरु भएको यलो भेस्ट आन्दोलन यस वर्षको प्रदर्शनको प्रतीक बनेको छ। अक्टोबर १७ मा विद्यार्थी, यलो भेस्टका पूर्व सदस्य, जलवायु कार्यकर्ता, ट्रेड युनियनवादी र किसानहरू लगायत विभिन्न समूहहरू बढ्दो जीवनयापनको लागतको विरोधमा देशभर प्रदर्शनमा उत्रिएका थिए।
अक्टोबर २३ सम्म ३,००० व्यवसाय लुटिएका, तोडफोड गरिएका वा नष्ट भएका छन् भने १,००० भन्दा बढी प्रहरी अधिकारी र प्रदर्शनकारी घाइते भएका छन्। सरकारले यस वर्ष वित्तीय घाटा आर्थिक उत्पादनको ५.४ प्रतिशत पुग्ने अपेक्षा गरेको छ र २०२७ मा यसलाई ५ प्रतिशतमा झार्ने लक्ष्य राखेको छ। फ्रान्सको सार्वजनिक ऋण जुनको अन्त्यसम्ममा लगभग ३.६ ट्रिलियन युरो पुगेको छ, जुन यसको वार्षिक आर्थिक उत्पादनको ११९ प्रतिशत बराबर हो।
अवस्था तनावग्रस्त बनेपछि फ्रान्सको उत्तरी क्षेत्रका प्रमुख सहरहरूमा अभिभावकविहीन नाबालिगहरूलाई लक्षित गरी रात्रि कर्फ्यु घोषणा गरिएको छ। लिल, देनाँ, दुवे, वाटिनिज, मार्ली र भालेन्सियन्स लगायतका सहरमा राति ८ बजेदेखि बिहान ६ बजेसम्मका लागि लगाइएको कर्फ्यु सोमबार बिहानसम्म लम्ब्याइएको स्थानीय प्रशासनले जनाएको छ।
आगामी प्रदर्शन र राष्ट्रपतीय निर्वाचनको सन्दर्भ
यलो भेस्ट आन्दोलनले अक्टोबर ३१ मा देशभर प्रदर्शन गर्ने आह्वान गरेको छ। नोभेम्बर ५ मा ट्रेड युनियनहरूले राष्ट्रव्यापी परिचालनको आह्वान गरेका छन्। फ्रान्सका अधिकांश प्रमुख सहरमा प्रदर्शन जारी रहेकाले सुरक्षा सतर्कता थप कडा पारिएको छ।
फ्रान्सका राष्ट्रपति इम्यानुएल म्याक्रोनको उत्तराधिकारी छनोट गर्न ६ महिनापछि हुने राष्ट्रपतीय निर्वाचनका लागि मरिन ले पेनको राष्ट्रिय र्याली पार्टीले ओर्लियन्समा आफ्नो महाधिवेशन आयोजना गरेको छ।
