विजया दशमीका दिन महोत्तरीको मटिहानीस्थित तस्मैयाबाबा उद्यानमा ५१ फिट अग्लो रावणको आकृतिलाई आग्नेय वाणले भस्म गरी रावण वध उत्सव सम्पन्न गरिएको छ। त्रेता युगमा मर्यादा पुरुषोत्तम श्रीरामले रावणको वध गरेको विश्वासमा मिथिला क्षेत्रमा यो उत्सव मनाइन्छ।
मटिहानी–८ स्थित तस्मैयाबाबा उद्यानमा ५१ फिट अग्लो रावणको आकृतिलाई आग्नेय वाणको प्रतीकात्मक आगोको मुस्लो हानेर भस्म गरिएको थियो। यसैगरी जलेश्वरमा पनि रावण वध उत्सव सम्पन्न भएको छ।
मिथिला परम्पराले सीताजीलाई आफ्नै चेलीबेटी मान्ने भएकाले सीताको अपहरण गर्ने रावणको वधलाई यहाँ उत्सवका रूपमा मनाइन्छ। मटिहानी–७ स्थित याज्ञवल्क्य लक्ष्मीनारायण विद्यापीठका प्राचार्य हेमनारायण लाल कर्णका अनुसार, ‘युद्धमा श्रीरामले शारदीय दशमीका दिन साँझपख रावणवध गर्नुभएको विश्वास गरिन्छ।’ यसैले मटिहानीमा बर्सेनि दशमीका दिन साँझ रावण वध लीला गरिँदै आएको उनले बताए।
मटिहानीका नगरप्रमुख हरिप्रसाद मण्डलले विजया दशमीका दिन देवी विसर्जनसँगै श्रीरामले रावणलाई संहार गरेको विश्वासमा रावण वध उत्सवको परम्परा रहेको जनाएका छन्। यो उत्सव वर्षौंदेखि श्रीरामले असुर रावणको संहार गरेको सम्झनामा प्रतीकात्मक रूपमा मनाइँदै आएको छ।
दशहरा पर्व सत्य युगमा देवी दुर्गाले चण्ड, मुण्ड, महिषासुर र रक्तविजसहितका दैत्यको संहार गरेझैँ, त्रेता युगमा श्रीरामले रावणसहितका असुर प्रवृत्तिको अन्त्य गरेको विश्वास गरिन्छ। खासगरी देवीले नवमीसम्म र श्रीरामले दशमीकै दिन रावणको वध गरेको परम्परा मटिहानीमा चलेको स्थानीय बासिन्दा बताउँछन्।
जलेश्वर–७ बखरीका बासिन्दा तथा पूर्वप्रशासक महेश्वर रायका अनुसार, भगवान् श्रीरामले दश इन्द्रीयका दास दशानन (रावण) माथि विजय प्राप्त गरेको हुँदा ‘दशहारा’ (दश इन्द्रीयको दासत्वलाई हराउने) पर्वको नाउँले प्रसिद्धि पाएको हो। रावण वध उत्सव यस क्षेत्रको महत्त्वपूर्ण संस्कृति रहेको रायले बताए।
मटिहानीमा ‘वध’ गरेको देखाइने रावणको ढलेको आकृतिलाई भोलिपल्ट उल्लासमय वातावरणमा बाजागाजासाथ जलाशयमा पुर्याई गहिरो पानीमा विसर्जन गर्ने परम्परा छ।
