नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङ, नागढुंगा सुरुङमार्गबाट टोल दस्तुर संकलन सुरु भएको पहिलो दिन आइतबार (कात्तिक १५) मा ७ हजार ५ सय हाराहारी सवारीसाधनले ११ लाख ७० हजार रुपैयाँ संकलन गरेका छन्। आइतबार राति १२ बजेदेखि शुल्क लागू भएको थियो।
नागढुंगा सुरुङमार्ग निर्माण आयोजनाका उपआयोजना निर्देशक एवं सूचना अधिकारी सञ्जय पन्थीले आयोजनाले सुरुङमार्गमा दैनिक करिब पाँच हजार सवारीसाधन गुड्ने प्रारम्भिक अनुमान गरेको बताएका छन्। तर, पहिलो दिनको सवारी चाप अनुमानभन्दा बढी देखिएको छ। पन्थीका अनुसार, सुरुङमार्गको औसतमा वार्षिक दैनिक ८ हजार ५०० को हाराहारीमा सवारीसाधनको चाप रहेको छ।
पृष्ठभूमि
- नागढुंगा सुरुङमार्ग धादिङ जिल्लाको सिस्नेखोला र काठमाडौंको नागढुंगा जोड्ने नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङ हो।
- यस परियोजनाको ठेक्का जापानी कम्पनी हाज्मा अन्डो कर्पोरेसनले पाएको थियो।
- तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले २०७६ कात्तिक ४ गते (२०१९ अक्टोबर २२) मा सुरुङमार्गको शिलान्यास गरेका थिए।
- सुरुमा यो परियोजना अप्रिल २०२३ सम्ममा सम्पन्न हुने तय गरिएको थियो, तर कोभिड-१९, स्थानीय अवरोध र अन्य कारणले गर्दा ढिलाइ भएको थियो।
वार्षिक ४० करोडको लक्ष्य, दशैंमा १० हजार सवारी
सञ्जय पन्थीले नागढुंगा सुरुङमार्गको प्रयोग शुल्कबाट वार्षिक ३५ देखि ४० करोड रुपैयाँसम्म आम्दानी हुने अनुमान व्यक्त गरे। पहिलो दिनको आम्दानीले यो लक्ष्य हासिल गर्न सकिने संकेत दिएको छ। दशैंको समयमा यस सडक खण्डमा दैनिक १० हजारभन्दा बढी सवारीसाधनले प्रयोग गरेका थिए, जसले सुरुङमार्गको प्रयोग अझै बढ्न सक्ने सम्भावना देखाउँछ।
सुरुङमार्गको निर्माण र सञ्चालन
धादिङ जिल्लाको सिस्नेखोला र काठमाडौंको नागढुंगा जोड्ने यो सुरुङमार्गको औपचारिक उद्घाटन २०२६ साउन ११ गते पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनील लम्साल र जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) का अध्यक्ष डा. तानाका अकिहितोले संयुक्त रूपमा गरेका थिए। सुरुङमार्गको कुल लम्बाइ २.६८ किलोमिटर रहेको छ।
यसको निर्माण लागत करिब २९ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। सुरुङमार्गको सञ्चालन, व्यवस्थापन तथा मर्मतसम्भारका लागि चिनियाँ र नेपाली कम्पनीको संयुक्त उपक्रम ‘युसिन–एआरटी जेभी’ लाई पाँच वर्षका लागि ठेक्का दिइएको छ। युसिन–एआरटी जेभीले भ्याट तथा अन्य प्रावधानसहित कुल १ अर्ब १० करोड ४० लाख ३७ हजार ८ सय रुपियाँमा ठेक्का पाएको छ।
प्रयोगमा प्रतिबन्ध र आरएफआईडी प्रविधि
नागढुंगा सुरुङमार्गमा पैदलयात्री, दुईपांग्रे, तीनपांग्रे सवारी र नन–मोटोराइज्ड सवारीलाई प्रवेश निषेध गरिएको छ। यस्तै, डिजेल, पेट्रोल, ग्यासलगायत अत्यधिक प्रज्वलनशील पदार्थ र विस्फोटक पदार्थ बोकेका सवारीलाई पनि सुरुङमार्गमा निषेध गरिएको छ।
टोल शुल्क तिर्नका लागि आरएफआईडी (रेडियो फ्रिक्वेन्सी आइडेन्टिफिकेसन) प्रविधिमा आधारित स्टिकरका रूपमा एन–ट्यागको व्यवस्था गरिएको छ। प्रतिनिधिसभाअन्तर्गत पूर्वाधार विकास समितिका सभापति आशिष गजुरेलका अनुसार, समितिले तीनदेखि ६ महिनाभित्र आरएफआईडी प्रविधिमार्फत मात्रै टोल शुल्क भुक्तानी गर्ने व्यवस्था मिलाउन भनेको छ। आरएफआईडी कार्डबाट २०० रुपैयाँ र नगद भुक्तानी गर्दा ३०० रुपैयाँ शुल्क लिने व्यवस्था गर्न सके कार्डको प्रयोग बढाउन सकिने उनको भनाइ छ।
आरएफआईडी कार्यान्वयन र भविष्यको अवस्था
नागढुंगा सुरुङमार्गको पहिलो दिनको आम्दानीले उत्साहजनक सुरुवात देखाएको छ। उपआयोजना निर्देशक सञ्जय पन्थीले सवारीसाधनको चाप, प्रयोगकर्ताहरूको प्रतिक्रिया र आम्दानीको स्थितिलाई हेरेर आगामी दिनमा यसको वास्तविक अवस्था थप प्रष्ट हुँदै जाने बताए। पूर्वाधार विकास समितिले तीनदेखि ६ महिनाभित्र आरएफआईडी प्रविधिमार्फत मात्रै टोल शुल्क भुक्तानी गर्ने व्यवस्था मिलाउन भनेको छ।
यसअघि: नागढुंगा सुरुङमार्गमा कात्तिक १५ गतेदेखि शुल्क लागु, सवारीसाधनअनुसार दर निर्धारण
