अमेरिकी रक्षा सचिव पेट हेगसेथविरुद्ध महाभियोग प्रस्ताव: बुधबार हाउसमा मतदान हुने

अमेरिकी रक्षा सचिव पेट हेगसेथविरुद्ध कंग्रेसम्यान थोमस म्यासीले सोमबार महाभियोग प्रस्ताव औपचारिक रूपमा पेस गरेका छन्, जसमा बुधबार हाउसमा मतदान हुने अपेक्षा गरिएको छ। यो कदम राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको विदेश नीति र इरान युद्धलाई लिएर बढ्दो राजनीतिक ध्रुवीकरणबीच आएको हो।

गत मंगलबारको मध्यावधि चुनावमा डेमोक्र्याटहरूले दुवै सदनमा बहुमत हासिल गरेपछि यो महाभियोग प्रस्ताव अगाडि बढेको हो। इरान युद्ध र बढ्दो इन्धन मूल्यमा मतदाताको आक्रोशका कारण डेमोक्र्याटहरूले कांग्रेसमा नियन्त्रण पाएका थिए। रिपब्लिकनहरूले नयाँ कांग्रेसले जनवरी ३ मा पदभार ग्रहण नगरेसम्म नियन्त्रण कायम राख्नेछन्।

ट्रम्पका आलोचक म्यासीले करिब नौ महिनाअघि इरान युद्ध सुरु भएदेखि नै राष्ट्रपति र युद्धको आलोचना गर्दै आएका छन्। उनले यसअघि सेप्टेम्बरमा पनि महाभियोगका धाराहरू प्रस्तुत गरेका थिए। म्यासी, जो राष्ट्रपति ट्रम्पले समर्थन गरेका उम्मेदवारसँग प्राइमरीमा पराजित भएपछि पुनः चुनावमा हारेका थिए, उनले विशेष प्रक्रिया प्रयोग गर्दै हाउसलाई दुई विधायी दिनभित्र आफ्नो प्रस्तावमा विचार गर्न आवश्यक छ।

हेगसेथमाथि युद्ध र शक्तिको दुरुपयोगको आरोप

कंग्रेसम्यान म्यासीले हेगसेथमाथि गैरकानूनी रूपमा कांग्रेसको अख्तियारी बिना युद्ध चलाएको र पेन्टागन प्रमुखको रूपमा शक्तिको दुरुपयोग गरेको आरोप लगाउँदै आठ धाराहरू प्रस्तुत गरेका छन्। यी धाराहरूले सन् १९७३ को युद्ध शक्ति प्रस्ताव (War Powers Resolution) को उल्लङ्घन गरेको, यमन र भेनेजुएलामा नागरिक हताहत र सञ्चालन सम्बन्धी दुर्व्यवहार गरेको तथा ट्रम्प प्रशासनका आलोचकहरूलाई धम्की दिएको आरोप लगाएका छन्। म्यासीले हेगसेथले कांग्रेसको स्वीकृतिबिना इरानमा ९० दिनभन्दा बढी समयसम्म शत्रुतामा संलग्न भएर कानून तोडेको बताएका छन्।

डेमोक्र्याटिक हाउसका नेता हकिम जेफ्रीजले महाभियोगको पक्षमा ‘पक्का हो’ भन्दै हेगसेथले आफ्नो शक्तिको दुरुपयोग गरेको, राष्ट्रिय सुरक्षालाई कमजोर पारेको र इरानमा लापरवाह तथा महँगो युद्ध गराएको आरोप लगाएका छन्। रिपब्लिकन सांसद डन बेकनले पनि हेगसेथले युक्रेनलाई सहायता रोकेको र करिब ८० वरिष्ठ सैन्य अधिकारीहरूलाई पदबाट हटाएको वा पदोन्नति रोकेकोमा महाभियोगको योग्य रहेको तर्क गरेका छन्।

यता, राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सोमबार हेगसेथलाई समर्थन गर्दै उनले ‘राम्रो काम’ गरेको र भेनेजुएला र इरानमा युद्ध ‘जितेको’ घोषणा गरेका छन्। ट्रम्पले भेनेजुएलाका नेता निकोलस मादुरोलाई जनवरीमा पक्राउ गरेको र इरानसँगको आठ महिनाको द्वन्द्वलाई युद्ध ‘जितेको’ भनेर उल्लेख गरेका छन्। ट्रम्पले म्यासीलाई ‘पूर्ण रूपमा हारेको’ भनेर खारेज गरेका छन्। रक्षा सचिव हेगसेथले पनि म्यासीको प्रयासलाई ‘ढोंग’ र म्यासीलाई ‘असन्तुष्ट’ कंग्रेसी भनेर खारेज गर्दै आरोपहरू अस्वीकार गरेका छन्। पेन्टागनले पनि म्यासीले लगाएका आरोपहरू अस्वीकार गरेको छ।

हाउसमा साधारण बहुमत र सिनेटमा दुई तिहाइको चुनौती

रिपब्लिकन नियन्त्रित हाउसले बुधबार जतिसक्दो चाँडो महाभियोग प्रस्तावमाथि मतदान गर्न सक्नेछ। हाउसका सभामुख माइक जोनसनले म्यासीको प्रस्तावमा दुई दिनभित्र विचार गर्ने समय तालिका बनाउनुपर्छ। अमेरिकी इतिहासमा केवल दुई क्याबिनेट सचिवहरूलाई महाभियोग लगाइएको छ, र कसैलाई पनि सिनेटले पदबाट हटाएको छैन। संविधान अन्तर्गत, हाउसले साधारण बहुमतले महाभियोगका आरोपहरू लगाउन सक्छ। तर, सिनेटमा दोषी ठहर गर्न र अधिकारीलाई पदबाट हटाउन उपस्थित सिनेटरहरूको दुई तिहाइ बहुमत चाहिन्छ। डेमोक्र्याटहरूले जनवरीमा सिनेटको नियन्त्रण लिएपछि पनि, उनीहरूसँग रिपब्लिकन समर्थन बिना हेगसेथलाई दोषी ठहर गर्न पर्याप्त सीटहरू हुनेछैनन्।

नर्थवेस्टर्न युनिभर्सिटीका कानून प्रोफेसर पल गाउडरले महाभियोग ‘अविश्वसनीय रूपमा दुर्लभ प्रक्रिया’ भए पनि, सन् १९९८ मा राष्ट्रपति बिल क्लिन्टनलाई महाभियोग लगाएदेखि यो धेरै सामान्य भएको बताएका छन्। उनले देश धेरै राजनीतिक रूपमा ध्रुवीकृत भएपछि महाभियोग धेरै सामान्य भएको उल्लेख गरे। जर्ज वाशिंगटन युनिभर्सिटीका प्रोफेसर पिटर लोजले महाभियोग प्रस्ताव हाउसबाट पारित हुने सम्भावना रहेको बताएका छन् किनभने रिपब्लिकन बहुमत धेरै पातलो छ र पर्याप्त रिपब्लिकनहरू मतदानमा उपस्थित नहुन सक्छन्।

म्यासीको प्रयास असफल हुने सम्भावना भए पनि, उनले डेमोक्र्याटहरूले आफ्नै महाभियोग प्रक्रिया सुरु गर्नु अघि ट्रम्पलाई हेगसेथलाई बर्खास्त गर्न दबाब दिन चाहेको बताएका छन्। उनले आफ्नो प्रयास डेमोक्र्याटहरूले अर्को वर्ष हाउस र सिनेटको नियन्त्रण लिएपछि आउने कुराको ‘धेरै कोमल संस्करण’ भएको उल्लेख गरेका छन्।