अमेरिकी मध्यावधि चुनाव: डेमोक्र्याटले सिनेट र प्रतिनिधि सभा दुवैमा बहुमत प्राप्त

अमेरिकी मध्यावधि चुनावको अन्तिम नतिजा सार्वजनिक भएसँगै डेमोक्र्याटिक पार्टीले सिनेट र प्रतिनिधि सभा दुवैमा बहुमत हासिल गरेको छ। यसले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको बाँकी कार्यकालमा विधायी एजेन्डा अगाडि बढाउन कठिन हुने गरी वाशिंगटनको राजनीतिक सन्तुलन परिवर्तन गरेको छ।

एनपीआरको विश्लेषण अनुसार, यो नतिजाले वाशिंगटनको राजनीतिक शक्ति संरचनामा ‘आधारभूत परिवर्तन’ ल्याएको छ। ट्रम्पले समर्थन गरेका धेरै उम्मेदवारहरू प्रतिस्पर्धी दौडमा पराजित भएपछि रिपब्लिकन कंग्रेस नेतृत्वमाथि दबाब बढेको छ। प्रतिनिधि सभाका सभामुख माइक जोनसनले रिपब्लिकन बहुमत गुमाएपछि हाउस रिपब्लिकन नेताको रूपमा पुनः उम्मेदवारी नदिने घोषणा गरेका छन्। डेमोक्र्याटहरू जेफ्रीसलाई सभामुखको रूपमा पदभार ग्रहण गर्न तयारी गर्दैछन्।

डेमोक्र्याटले उल्ट्याए सात प्रमुख सिनेट सिट

डेमोक्र्याटहरूले सात प्रमुख रिपब्लिकन-नियन्त्रित सिनेट सिट जितेका छन्, जुन चुनावको सबैभन्दा नाटकीय विशेषता थियो। सन् २०२४ मा ट्रम्पलाई समर्थन गरेका राज्यहरूमा समेत डेमोक्र्याटले जित हासिल गरेका हुन्।

• टेक्सासबाट जेम्स तालारिको सिनेटर निर्वाचित भएका छन्, जुन सन् १९८८ यता डेमोक्र्याटको पहिलो जित हो।
• कन्सासबाट एडम ह्यामिल्टन सिनेटर निर्वाचित भएका छन्, जुन सन् १९३२ यता डेमोक्र्याटको पहिलो जित हो।
• दक्षिण क्यारोलिनाबाट एनी एन्ड्रयूज सिनेटर निर्वाचित भएकी छन्, जुन सन् १९९८ यता डेमोक्र्याटको पहिलो जित हो।
• आयोवाबाट जोश ट्युरेक सिनेटर निर्वाचित भएका छन्, जसले प्रमुख रिपब्लिकन गढ उल्ट्याएका छन्।
• मेनबाट ट्रोय ज्याक्सन सिनेटर निर्वाचित भएका छन्, जसले लामो समयदेखिका रिपब्लिकन सुसान कोलिन्सलाई हराएका छन्।
• उत्तरी क्यारोलिनाबाट रोय कूपर सिनेटर निर्वाचित भएका छन्, जसले रिपब्लिकनको सिट उल्ट्याएका छन्।
• ओहायोबाट शेरोड ब्राउन सिनेटर निर्वाचित भएका छन्, जो सन् २०२४ मा आफ्नो सिट गुमाएपछि वाशिंगटन फर्किएका छन्।

ट्रम्पको भिटो शक्ति र नीतिगत गतिरोधको सम्भावना

डेमोक्र्याटले कंग्रेसमा बहुमत हासिल गरे पनि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ‘मिस्टर भिटो’ बन्ने बताएका छन्। उनले डेमोक्र्याटले अघि बढाएका कुनै पनि कानून रोक्ने उल्लेख गरेका छन्। क्यापिटल इकोनोमिक्सका प्रमुख उत्तर अमेरिका अर्थशास्त्री स्टीफन ब्राउनका अनुसार डेमोक्र्याटको जितले तत्काल नीतिगत दृष्टिकोणमा धेरै परिवर्तन गर्दैन किनभने उनीहरूसँग सिनेटमा फिलिबस्टर-प्रूफ बहुमत छैन र ट्रम्पसँग भिटो शक्ति कायम छ।

पीटरसन इन्स्टिच्युट फर इन्टरनेशनल इकोनोमिक्सका वरिष्ठ फेलो जेकब फङ्क किर्केगार्डले ‘हामी दुई वर्षको पूर्ण १०० प्रतिशत गतिरोध देखिरहेका छौं’ भन्दै नीति निर्माणमा अवरोध आउने सम्भावना औंल्याएका छन्। डेमोक्र्याटहरूलाई राष्ट्रपतीय भिटोलाई जित्न सामान्यतया रिपब्लिकन समर्थन चाहिन्छ, र महाभियोगका लागि सिनेटमा दुई तिहाई मत आवश्यक पर्छ, जुन डेमोक्र्याटिक बहुमतले मात्र अपर्याप्त छ।

डेमोक्र्याटका मुख्य नीतिगत प्राथमिकताहरू

अमेरिकी राजनीतिक विज्ञहरूका अनुसार डेमोक्र्याटहरू आगामी कार्यकालमा पाँच मुख्य क्षेत्रमा केन्द्रित हुने अपेक्षा गरिएको छ। डेमोक्र्याटिक समितिहरूले सबपोना शक्ति र प्रशासनको अनुसन्धान गर्न थप अधिकार प्राप्त गर्नेछन्।

सम्भावित अनुसन्धानका विषयहरूमा राष्ट्रपतिको आचरण, सरकारी ठेक्का, स्वार्थको द्वन्द्व, अध्यागमन प्रवर्तन, संघीय खर्च र इरान द्वन्द्व समावेश छन्। डेमोक्र्याटहरू किफायती हेरचाह ऐन प्रिमियम सब्सिडी पुनर्स्थापित गर्न र मेडिकेड कटौती उल्टाउन चाहन्छन्। स्वास्थ्य सेवा लागत, घरायसी खर्च, ज्याला, कर र आवश्यक सेवाहरूको किफायतीता सम्बोधन गर्ने प्रस्तावहरू पनि अपेक्षित छन्। डेमोक्र्याटिक सांसदहरूले संघीय अध्यागमन प्रवर्तन, हिरासत अभ्यास र कार्यकारी अधिकारको प्रयोगको छानबिन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

जेकब फङ्क किर्केगार्डले यस नतिजाले ट्रम्पलाई आफ्नो नीति निर्माणमा कम अनियमित हुन बाध्य पार्न सक्ने बताएका छन्। ट्रम्पले मंगलबारको हारपछि डेमोक्र्याटहरूसँग ‘काम गर्ने’ बताएका छन् र फाइनान्सियल टाइम्सलाई इरानमा युद्ध बढाउने सम्भावना कम रहेको जनाएका छन्। इरानसँग सम्झौता भएमा बढ्दो ऊर्जा मूल्य घट्न सक्छ, जसले मतदातालाई मद्दत गर्नेछ।

ट्यारिफ नीतिमा डेमोक्र्याटको चुनौती

अक्टोबर २०२६ को प्रारम्भमा प्यू रिसर्च सेन्टरले गरेको सर्वेक्षण अनुसार, ५६ प्रतिशत अमेरिकीहरूले ट्रम्पको ट्यारिफ नीतिले देशमा नकारात्मक प्रभाव पार्ने बताएका छन्, जबकि २० प्रतिशतले मात्र सकारात्मक प्रभाव पार्ने बताएका छन्। यो भावनाले धेरै डेमोक्र्याटिक उम्मेदवारहरूलाई मध्यावधि चुनावमा जित दिलाउन मद्दत गरेको थियो, विशेष गरी टेक्सास, मिशिगन, आयोवा र इलिनोइस जस्ता निर्यातमा निर्भर राज्यहरूमा।

यद्यपि, ट्रम्पले आफ्नो ट्यारिफ नीतिलाई निरन्तरता दिने अपेक्षा गरिएको छ। हिनरिच फाउन्डेसन, सिंगापुरमा व्यापार नीतिका प्रमुख डेबोरा एल्म्सले ट्रम्प ‘मध्यम’ नहुने र ओभल अफिसमा रहुन्जेल आफ्नो व्यापार अवरोध र ट्यारिफ नीतिहरू जारी राख्ने बताएकी छन्। अमेरिकी संविधानले कांग्रेसलाई कर र शुल्क लगाउने अधिकार दिए पनि, विभिन्न कानूनहरूले राष्ट्रपतिलाई राष्ट्रिय सुरक्षा वा आर्थिक आपतकालिन अवस्थामा ट्यारिफ लगाउने शक्ति दिएका छन्। कांग्रेसले ट्रम्पका विद्यमान ट्यारिफहरू अन्त्य गर्न नसके पनि, थप वृद्धि रोक्न कानूनी कारबाही गर्न सक्छ।

रिपब्लिकन पार्टीको भविष्य र ट्रम्पको प्रभाव

यो हारले रिपब्लिकन पार्टीको भविष्य र यसको दिशामा ट्रम्पको प्रभावबारे गम्भीर प्रश्नहरू खडा गरेको छ। सन् २०२४ मा ट्रम्पको समर्थन रिपब्लिकन उम्मेदवारहरूको लागि महत्त्वपूर्ण सम्पत्ति थियो, तर यस पटक राष्ट्रपतिद्वारा समर्थित धेरै उम्मेदवारहरूले प्रतिस्पर्धात्मक दौडहरू गुमाए।

रिपब्लिकन पार्टीका लागि केन्द्रीय प्रश्न यो छ कि पार्टीले ट्रम्पको राजनीतिक रणनीतिलाई निरन्तरता दिनुपर्छ वा ट्रम्पपछिको नेतृत्व परिवर्तनको लागि तयारी सुरु गर्नुपर्छ। यो नतिजाले उपराष्ट्रपति भान्सका लागि पनि प्रारम्भिक परीक्षण सिर्जना गरेको छ, जो २०२८ अगाडि पार्टीको दिशा निर्धारण गर्न महत्त्वपूर्ण व्यक्ति बन्न सक्छन्।