नेपालमा क्यान्सर उपचारका अत्यावश्यक किमोथेरापी औषधि ‘कार्बोप्लाटिन’ र ‘सिस्प्लाटिन’ को चरम अभाव छ। यसले सयौं बिरामीको जीवन रक्षामा गम्भीर संकट उत्पन्न गरेको छ। संविधानले प्रत्याभूत गरेको स्वास्थ्य उपचारको मौलिक अधिकार कागजमा सीमित भएको छ।
क्यान्सर रोग विशेषज्ञ डा. अरुण शाहीका अनुसार, जीवनरक्षक औषधिको अभावले बिरामीहरूको किमोथेरापी चक्र रोकिएको छ। निश्चित समयमा औषधि नपाउँदा क्यान्सर कोष सक्रिय हुने, रोग फैलिने र ज्यान जोखिममा पर्ने खतरा बढेको छ। यसले बिरामी परिवारमाथि ठूलो मानसिक आघात पुर्याएको छ।
नेपाल औषधि आयातकर्ता संघ (मियान) का अनुसार, यी औषधि पूर्ण रूपमा विदेशबाट आयात हुन्छन्। १० वर्षदेखि मूल्य समायोजन नभएको, विश्व बजारमा कच्चा पदार्थको मूल्य वृद्धि र पश्चिम एशियामा द्वन्द्वले ढुवानी, बीमा, उत्पादन तथा आपूर्ति शृङ्खलामा असर पारेको संघले जनाएको छ। संघका अध्यक्ष पवन आचार्यले बजारमा एक हप्तादेखि बढीमा दुई हप्तासम्म धान्न सक्ने मौज्दात रहेको बताए।
समस्या समाधानका लागि राज्य, नियमनकारी निकाय र औषधि व्यवसायीहरूले तत्काल र दिगो समाधान खोज्नुपर्छ। छिमेकी मुलुक वा अन्तर्राष्ट्रिय बजारबाट हवाई वा स्थल मार्गबाट तत्काल औषधि भित्र्याउनुपर्छ। अस्पतालहरूबीच समन्वय गरी उपलब्ध औषधिको पारदर्शी र समानुपातिक वितरण गर्नुपर्छ। कालोबजारी र कृत्रिम अभावको कडा निगरानी गर्नुपर्छ। भविष्यका लागि ‘क्राइसिस बफर स्टक’ नीति लागू गर्नुपर्छ।
स्वास्थ्य मन्त्रालय, औषधि व्यवस्था विभाग, चिकित्सक, औषधि व्यवसायी र सरोकारवाला एकजुट भएर यो मानवीय संकट निवारणमा लाग्नुपर्छ। क्यान्सर बिरामीहरूसँग पर्खिने समय नहुने भएकाले यो समस्यालाई गम्भीरतापूर्वक लिई तत्काल सम्बोधन गर्नुपर्छ।
