ताजा अपडेट: रियाद विमानस्थलमा हुथी आक्रमण: एक भारतीयसहित १३ जनाको मृत्यु, ३०० घाइते
अमेरिकाको शान्ति प्रस्तावलाई इरानले ‘अपर्याप्त’ भन्दै अस्वीकार गरेकै दिन साउदी अरबको रियादस्थित किंग खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा फेरि प्रक्षेपण आक्रमण भएको छ, जसमा आइतबार एक जनाको मृत्यु भयो र ११ जना घाइते भए। यमनका इरान समर्थित हुथी विद्रोहीले जिम्मेवारी लिएको यो आक्रमणले मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्वको क्षेत्रीय प्रभावलाई थप गहिरो बनाएको छ।
इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का प्रमुख मोहसेन रेजाईले अक्टोबर ११ मा अमेरिकाको पछिल्लो प्रतिक्रियालाई ‘अपर्याप्त’ भनेका छन्। गत महिना संयुक्त राष्ट्रसंघको वार्षिक भेलामा इरानले हर्मुज स्ट्रेट सात दिनभित्र पुनः खोल्ने लगायत सात सर्तसहितको द्रुत सम्झौता प्रस्ताव गरेको थियो। रेजाईका अनुसार, अमेरिकाले ती सात सर्तमध्ये केही स्वीकार गरेको छ तर अन्य अस्पष्ट छन्। उनले इरानले अब अमेरिकासँग प्रतिक्रिया नदिने र वाशिंगटनले केही मुद्दाहरू स्पष्ट पार्नुपर्ने माग गरेका छन्। यो कूटनीतिक गतिरोधले हर्मुज स्ट्रेटको भविष्य र यस क्षेत्रमा तेल ढुवानीको सुरक्षामा अनिश्चितता बढाएको छ।
कूटनीतिक गतिरोध र इरानका सर्तहरू
इरानले जुनमा अमेरिका र इरानले हस्ताक्षर गरेको समझदारी पत्रको प्रतिध्वनि गर्ने नयाँ प्रस्ताव अस्वीकृत भए पनि दुई पक्ष कतारी मध्यस्थकर्तामार्फत सम्पर्कमा रहेका छन्। रेजाईले लडाई फेरि तीव्र भएमा क्षेत्रका केबल, डाटा सेन्टर, एआई सुविधाहरू र अन्य साइटहरूमा आक्रमण गर्ने धम्की दिएका छन्। अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि हवाई युद्ध सुरु गरेपछि २८ फेब्रुअरी २०२६ देखि इरानले हर्मुज स्ट्रेटलाई अवरुद्ध गरेको थियो। इरानले स्ट्रेटबाट हुने तेल निर्यात तीन गुणा बढाएको थियो र आक्रमण हुनुअघि भण्डारण घटाएको थियो। २७ मार्च २०२६ मा, इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (IRGC) ले अमेरिका, इजरायल र उनीहरूका सहयोगीहरूको बन्दरगाहमा जाने र आउने कुनै पनि जहाजका लागि स्ट्रेट बन्द भएको घोषणा गर्यो। ८ अप्रिल २०२६ मा इरान र अमेरिकाबीच अस्थायी युद्धविराममा सहमति भएको थियो, जसमा स्ट्रेट पुनः खोल्ने कुरा समावेश थियो।
रियाद विमानस्थलमा हुथी आक्रमणको बढ्दो जोखिम
रियादको किंग खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा आइतबारको प्रक्षेपण आक्रमण शनिबारको आक्रमणको एक दिनपछि भएको हो, जसमा १२ जनाको मृत्यु भएको थियो र ३०० भन्दा बढी घाइते भएका थिए। साउदी नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका अनुसार, शनिबारको आक्रमणमा मृत्यु हुनेमा चार साउदी नागरिक, दुई बंगलादेशी, एक प्यालेस्टिनी, एक अमेरिकी नागरिक, एक इजिप्टियन, एक जोर्डियन, एक सिरियन र एक सुडानी थिए। साउदी अधिकारीहरूले दमामको किंग फहद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पनि आक्रमण भएको पुष्टि गरेका छन्। हुथीका सैन्य प्रवक्ता ब्रिगेडियर जनरल याह्या सारीले साउदी हवाई क्षेत्रमा उडान गर्ने जोखिमबारे चेतावनीलाई गम्भीरतापूर्वक लिन सबैलाई आग्रह गरेका छन्। यी आक्रमणहरूले हुथी र साउदी अरबबीचको युद्धमा ठूलो वृद्धि भएको देखाउँछ र अमेरिका-इरान युद्ध रोक्ने प्रयासलाई जटिल बनाएको छ।
हर्मुज स्ट्रेटमा बढ्दो तनाव र अन्तर्राष्ट्रिय चासो
हर्मुज स्ट्रेटको निरन्तर बन्द वा प्रतिबन्धित सञ्चालन एक प्रमुख विवादको विषय बनेको छ, जसमा इरानले कुनै पनि पुनः खोल्ने कार्यलाई अमेरिकी सहुलियतसँग जोडेको छ। इरानको गार्डको नौसेनाले स्ट्रेटमा नेभिगेसन र पहिचान प्रणाली बन्द गर्ने कुनै पनि जहाजलाई ‘शत्रुतापूर्ण’ मानिने चेतावनी दिएको छ। इरानको प्रस्ताव अस्वीकृत भएदेखि स्ट्रेट पार गर्ने जहाजहरूमा आक्रमण बढेका छन्। गत अक्टोबर १ देखि मंगलबारसम्म हर्मुज स्ट्रेट वा ओमानको तटमा नौ वटा जहाजमा आक्रमण भएका छन्। बुधबार र शुक्रबार थप दुई जहाजमा आक्रमण भएको छ। इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (IRGC) ले शनिबार हर्मुज स्ट्रेट पार गर्दा एउटा तेल ट्याङ्कर नौसेनाको खानीमा ठोक्किएर आगलागी भएको बताएको छ। IRGC नौसेनाले स्ट्रेटमाथि नियन्त्रण गरिरहेको र
