जनकपुरधामको ऐतिहासिक शक्तिपीठ राजदेवी मन्दिरमा यस वर्ष दसैँको अष्टमीका दिन गत वर्षको तुलनामा बोकाबलीको संख्या घटेको छ। मन्दिर व्यवस्थापनले करिब १५ हजार बोकाबली भएको दाबी गरे पनि स्थानीय स्रोतका अनुसार यो संख्या अघिल्लो वर्षभन्दा कम हो।
दसैँको अष्टमीका दिन राजदेवी मन्दिरमा विशेष पूजाआजासहित बोकाबली दिने परम्परा छ। यस वर्ष पनि हजारौँ भक्तजनहरूले मन्दिरमा बोका चढाएका थिए। तर, आयोजकले दाबी गरेको संख्या र वास्तविक बोकाबलीको संख्यामा भिन्नता देखिएको छ, जसले स्थानीय जनजीवनमा प्रत्यक्ष असर पारेको छ।
बोकाबलीको परम्परा र स्थानीय अर्थतन्त्रमा असर
जनकपुरधामको राजदेवी मन्दिरमा सयौँ वर्षदेखि दसैँमा बोकाबली दिने परम्परा चल्दै आएको छ। यो मन्दिर नेपाल र भारत दुवैतर्फका भक्तजनका लागि आस्थाको केन्द्र मानिन्छ। दसैँको समयमा यहाँ विशेष मेला लाग्ने गर्छ र हजारौँ भक्तजनहरू आफ्ना मनोकामना पूरा होस् भनी बोका बलि चढाउन आउँछन्। बोकाबलीलाई शक्तिपीठहरूमा देवीलाई प्रसन्न पार्ने एउटा महत्वपूर्ण अनुष्ठानका रूपमा लिइन्छ।
बोकाबलीको संख्या घट्दा यसको प्रत्यक्ष प्रभाव स्थानीय खसीबोका व्यापारीहरूमा परेको छ। दसैँको छेकोमा राम्रो आम्दानीको अपेक्षा गरेका व्यापारीहरूले अपेक्षित व्यापार गर्न नपाएको गुनासो गरेका छन्। यसले ग्रामीण क्षेत्रबाट बोका लिएर जनकपुरधाम आएका किसानहरूलाई पनि आर्थिक रूपमा असर पुर्याएको छ। मन्दिर परिसरमा बोकाबलीका लागि आवश्यक सामग्री बेच्ने साना व्यवसायीहरूले पनि यस वर्ष व्यापारमा कमी आएको बताएका छन्। यसबाट दसैँको समयमा हुने सामान्य चहलपहल र आर्थिक गतिविधिमा पनि केही सुस्तता आएको देखिन्छ।
बोकाबलीमा कमीका कारण र व्यवस्थापनमा चुनौती
बोकाबलीको संख्यामा आएको कमीले मन्दिर व्यवस्थापनमाथि पनि प्रश्न उठाएको छ। भक्तजनहरूलाई आकर्षित गर्न र परम्परालाई निरन्तरता दिनका लागि थप प्रभावकारी योजनाहरू बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ। पारदर्शी रूपमा तथ्यांक सार्वजनिक गर्न र भक्तजनका लागि थप सहज वातावरण बनाउन सकेमा आगामी वर्षहरूमा यो संख्या बढ्न सक्ने स्थानीयहरूको भनाइ छ।
मन्दिर व्यवस्थापन समितिले बोकाबलीको यथार्थ तथ्यांक संकलन र सार्वजनिक गर्ने प्रणालीमा सुधार ल्याउनुपर्नेमा पनि जोड दिइएको छ। यसले भक्तजनको विश्वास बढाउनुका साथै परम्पराको संरक्षणमा पनि मद्दत पुग्नेछ।
