सन् २००९ मा ८०,००० भन्दा बढी सदस्य रहेको जापानको संगठित अपराध समूह याकुजाको संख्या सन् २०२५ सम्ममा ९,४०० मा झर्ने अनुमानले यसको शक्ति इतिहासकै कमजोर अवस्थामा पुगेको पुष्टि गर्छ। एक समय जापानमा आतंक मच्चाउने यो समूह पछिल्ला दशकहरूमा तीव्र रूपमा क्षीण हुँदै गएको छ।
प्रहरीका अनुसार, याकुजाका परिवार र सहयोगीहरू सहित हाल १७,६०० जना २५ वटा तोकिएका संगठनहरूमा फैलिएका छन्। सन् १९६३ मा जापानमा करिब १ लाख ८४ हजार याकुजा सदस्य र सहयोगीहरू थिए, जसले यस समूहको प्रभाव कति विशाल थियो भन्ने देखाउँछ।
कानुनी कडाइले याकुजाको पतन
याकुजाको उत्पत्ति इडो काल (१७औँ देखि १९औँ शताब्दी) मा भएको मानिन्छ। त्यसबेला ‘बाकुटो’ भनिने अवैध जुवाडे र ‘तेकिया’ भनिने घुमन्ते व्यापारीहरूले समूह बनाउन थालेका थिए। बिस्तारै यी समूहहरूले आपराधिक परिवारको रूप लिए र सन् १९६० को दशकमा याकुजाको शक्ति चरममा पुग्यो।
तर, सन् १९९२ मा जापानमा एउटा प्रमुख ‘ग्याङ विरोधी’ कानुन लागू भएपछि याकुजाको पतन सुरु भयो। यो कानुनले याकुजाका गतिविधिहरूलाई नियन्त्रण गर्न निर्णायक भूमिका खेल्यो। यस कानुनले बैंक, घरधनी र अन्य व्यवसायहरूलाई याकुजालाई आर्थिक प्रणालीबाट अलग गर्न बाध्य बनायो, जसले उनीहरूको आर्थिक स्रोतमा गम्भीर धक्का पुर्यायो र समूहलाई कमजोर बनाउन मद्दत गर्यो।
जापानमा याकुजा समूहको सदस्य हुनु आफैमा गैरकानुनी छैन, तर अधिकारीहरूले निश्चित समूहहरूलाई ‘बोर्योकूदान’ को रूपमा तोकेर कडा प्रतिबन्ध लगाएका छन्। यी प्रतिबन्धहरूले उनीहरूको सञ्चालन र भर्ती क्षमतालाई प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित पारेका छन्।
याकुजाको अनौठो कोड र परम्परा
याकुजा समूहका आफ्नै अनौठा कोड र परम्पराहरू छन्। यसमध्ये सबैभन्दा प्रसिद्ध उनीहरूको विशाल ट्याटु हो, जसले कहिलेकाहीँ शरीरको लगभग पूरै भाग ढाकेको हुन्छ। जापानमा अझै पनि ट्याटु र अपराधबीचको सम्बन्ध यति बलियो छ कि केही सार्वजनिक स्नानघर र जिमहरूले ट्याटु भएका व्यक्तिहरूलाई प्रवेश निषेध गर्छन्।
अर्को डरलाग्दो चलन ‘युबित्सुमे’ हो। जब कुनै सदस्यले गम्भीर अपराध गर्थे, उनीहरूले आफ्नो सानो औंलाको केही भाग काटेर माफीको रूपमा आफ्ना हाकिमलाई चढाउँथे। यो अभ्यास आजभोलि धेरै दुर्लभ भइसकेको छ। याकुजाका सदस्यहरूले ‘ओयाबुन’ अर्थात् ‘पिता’ लाई पूर्ण वफादारी दिन्छन्। उनीहरूका गतिविधिहरूमा अवैध जुवा, जबरजस्ती असुली, लागुऔषध ओसारपसार, ठगी र वेश्यावृत्ति पर्छन्।
अबको बाटो
याकुजा अझै पनि अस्तित्वमा छ, तर उनीहरूको शक्ति र प्रभाव पहिलेको तुलनामा निकै कम भएको छ। संगठित अपराध विरुद्धको सरकारी नीति र आर्थिक नाकाबन्दीले उनीहरूलाई कमजोर बनाएको छ। जापान सरकारले सन् २०२५ को अन्त्यसम्ममा याकुजाका आधिकारिक सदस्य संख्या ९,४०० मा झार्ने लक्ष्य लिएको छ, जसले यस समूहको भविष्य थप संकटमा पर्ने संकेत गर्छ।
